Roma sokaklarında 150 yılı aşkın süredir ücretsiz su sağlayan küçük dökme demir çeşmeler, kentin en dikkat çekici özelliklerinden biri. "Nasoni" adı verilen bu çeşmeler, 1874 yılında başlatılan bir projenin ürünü olarak bugün hâlâ şehrin dört bir yanında su akıtıyor.
Nasoni Çeşmelerinin Tarihi: 1874'te Başlayan Proje
Hikâye, 1874 yılında Roma Belediye Başkanı Luigi Pianciani ve meclis üyesi Rinazzi'nin öncülüğünde başladı. Proje, halka temiz ve ücretsiz içme suyu sağlayarak hem halk sağlığını iyileştirmeyi hem de su dağıtım şebekesini rahatlatmayı hedefliyordu. İlk çeşmeler, 120 santimetre yüksekliğinde ve 100 kilogram ağırlığında dökme demir sütunlardan oluşuyordu. Bu sütunların üzerinde suyun aktığı üç ejderha başı bulunuyordu. Günümüzde bu ilk örneklerden hâlâ Pantheon yakınındaki Piazza della Rotonda, Via di San Teodoro ve Via delle Tre Cannelle gibi noktalarda görmek mümkün.
"Nasoni" İsminin Kökeni: Büyük Burunlar
Zamanla çeşmelerin tasarımı değişti. Üç başlı musluğun yerini, dışarı doğru kıvrılan tek bir boru aldı. Bu kıvrımlı parça bir buruna benzetildiği için çeşmelere İtalyancada "büyük burunlar" anlamına gelen "nasoni" adı verildi. Bu isim, Romalılar arasında o kadar benimsendi ki bugün hâlâ aynı şekilde anılıyorlar.
Suyun Kalitesi ve Güvenliği
Nasoni çeşmelerinden akan su, Roma'daki evlere ulaştırılan içme suyuyla aynı kaynaktan geliyor. Bu nedenle düzenli kalite kontrollerinden geçiyor ve sağlık açısından herhangi bir risk taşımıyor. Hem yerli halk hem de turistler gönül rahatlığıyla bu suları içebiliyor.
Roma'da Kaç Nasoni Çeşmesi Var?
Roma genelinde resmi verilere göre yaklaşık 2 bin 800 ila 3 bin nasoni çeşmesi bulunuyor. Bunlardan 200'den fazlası tarihî meydanlarda ve eski şehir bölgesinde yer alıyor. Gelişen teknoloji sayesinde çeşmelerin konumlarını mobil uygulamalar üzerinden bulmak da mümkün.
150. Yıl Kutlamaları ve Yeni Çeşmeler
Nasoni çeşmelerinin 150. yıl dönümü dolayısıyla 2024 yılında Kolezyum yakınındaki Via Sacra'ya üç yeni çeşme yerleştirildi. Bu hamle, 19. yüzyılda halk sağlığı için başlatılan uygulamanın sadece geçmişten kalan bir hatıra olmadığını, aynı zamanda günümüzde de önemini koruduğunu göstermeyi amaçlıyor.
Felsefi Bir Yaklaşım: Herkesin Suya Erişim Hakkı
Roma'da 152 yıl önce geliştirilen bu sistem, aynı zamanda şehir sakinleri için felsefi bir düşünceyi de sürdürüyor: Sokaktan geçen herkesin temiz suya erişme hakkı vardır. Nasoni çeşmeleri, bu anlayışın somut bir simgesi olarak kentin dokusuna işlemiş durumda.
Sonuç olarak, Roma'yı ziyaret edenler bu çeşmelerden ücretsiz olarak su içebilir, şişelerini doldurabilir. Sadece pratik bir ihtiyaç değil, aynı zamanda tarihi ve kültürel bir deneyim sunan nasoni çeşmeleri, şehrin vazgeçilmez bir parçası olmayı sürdürüyor.
