Almanya, sonbaharda Fransa'nın öncülüğünde düzenlenmesi beklenen nükleer tatbikata ilk kez katılacağını duyurdu. Tatbikatın Almanya'yı nükleer güç haline getirmeyeceği belirtilse de Avrupa'nın ABD'den olan bağımlılığını azaltmayı hedefliyor.
NATO Zirvesi'nin ardından stratejik değişim
Ankara'da gerçekleştirilen NATO Zirvesi'nin Avrupa'nın savunma mimarisi üzerindeki etkileri giderek belirginleşiyor. Soğuk Savaş boyunca ve sonrasında ABD'nin nükleer şemsiyesi altında güvenliğini sağlayan Almanya, nükleer caydırıcılık konusunda geleneksel politikasında önemli bir değişime gidiyor. Geçtiğimiz hafta geleneksel Alman-Fransız hükümetler arası istişare toplantıları kapsamında bir araya gelen iki ülke lideri, savunma alanında bir dizi stratejik karar aldı. Bu çerçevede Berlin ile Paris arasında Mart 2026'da varılan nükleer iş birliği anlaşması ilk kez bir askeri tatbikatla uygulamaya geçirildi.
16 Temmuz 2026'daki ortak eğitim
16 Temmuz 2026'da Köln yakınlarındaki Nörvenich Hava Üssü'nde gerçekleştirilen ortak eğitimde, Fransa Hava ve Uzay Kuvvetleri'ne ait nükleer silah taşıma kabiliyetine sahip iki Rafale savaş uçağı ile Alman Hava Kuvvetleri'ne ait iki Eurofighter görev aldı. Tatbikatta ayrıca bir Fransız tanker uçağı ile havada yakıt ikmali eğitimi yapıldı. Ölçeği sınırlı olmasına rağmen bu ortak eğitim, Almanya ile Fransa arasındaki nükleer caydırıcılık iş birliğinin başlaması açısından sembolik bir önemde. Tatbikatın Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Almanya ziyareti öncesinde gerçekleştirilmesi dikkat çekti.
Yakınlaşma süreci ve sembolik mekân
Macron ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Köln Havalimanı'ndan helikopterle Brühl'deki Augustusburg Sarayı'na geçtiler. Zirve için seçilen saray, Alman-Fransız ilişkilerinin sembol mekânlarından biri olarak kabul ediliyor. Fransa Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle, 1962 yılında burada Batı Almanya Başbakanı Konrad Adenauer ile görüşerek iki ülke arasındaki yakınlaşma sürecini başlatmış, bu görüşme daha sonra 1963'te imzalanan Elysee Antlaşması'nın temelini oluşturmuştu.
Fransa'nın bağımsız nükleer caydırıcılık doktrini
Fransa'nın sürdürdüğü bağımsız nükleer caydırıcılık politikası, Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle döneminde şekillendirildi. De Gaulle, Fransa'nın güvenliğinin hiçbir yabancı güce bağımlı olmaması gerektiğini savunarak, ülkenin bağımsız nükleer caydırıcılık gücünün temellerini attı. Buna göre Fransa'nın nükleer kuvvetleri üzerindeki nihai karar yetkisi yalnızca Fransa Cumhurbaşkanı'na ait bulunuyor. Alman-Fransız Savunma Konseyi toplantısı kapsamında Nörvenich Hava Üssü'nde ikinci bir ortak faaliyete de imza atıldı. Alman ve Fransız askerleri, birbirlerinin savaş uçaklarında bakım ve teknik destek görevleri üstlenerek iki ülke hava kuvvetleri arasındaki müşterek harekât kabiliyetini geliştirdi. Böylece Merz ile Macron'un mart ayında üzerinde anlaştıkları nükleer ortaklığın uygulanmasına resmen başlanmış oldu. Alman hükümeti, bir sonraki adım olarak ordu personelinin 2026 sonbaharında ilk kez Fransa'da nükleer caydırıcılık tatbikatına katılacağını açıkladı.
9 ülke ile nükleer iş birliği
Fransa, nükleer iş birliğini yalnızca Almanya ile sınırlamıyor. Paris yönetimi İngiltere ile de nükleer alanda iş birliğine giderken Polonya, Hollanda, Belçika, Yunanistan, İsveç, Danimarka ve Norveç de Fransa'nın Avrupa merkezli nükleer iş birliği teklifine olumlu yanıt verdi. Böylece girişime destek veren ülke sayısı dokuza ulaştı. Şimdilik daha çok sembolik anlam taşıyan bu adımlar, Almanya'nın onlarca yıldır sürdürdüğü nükleer silahsızlık politikasında önemli bir zihniyet değişimine işaret ediyor. Ancak bu gelişme Berlin'in kendi nükleer silahlarını edineceği anlamına gelmiyor. Almanya, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini sürdürürken, ABD'nin nükleer şemsiyesine bağlı kalmaya devam ediyor. Buna karşın Berlin, Avrupa'nın güvenlik mimarisinde daha fazla sorumluluk üstlenmek amacıyla ilk kez Fransa'nın bağımsız nükleer caydırıcılık sistemiyle doğrudan askeri iş birliğine gidiyor.
ABD'ye bağımlılığı azaltma hedefi
Almanya ile Fransa arasında başlatılan nükleer caydırıcılık iş birliğinin bir sonraki adımı, 2026 sonbaharında gerçekleştirilecek ortak tatbikat olacak. Alman hükümetinin açıklamasına göre Bundeswehr personeli ilk kez Fransa'nın nükleer caydırıcılık tatbikatına katılacak. Güvenlik gerekçesiyle tatbikatın tarihi ve yapılacağı üs açıklanmazken, faaliyetin Fransız hava sahasında gerçekleştirilmesi bekleniyor. Alman askerleri nükleer silahların kullanımına ilişkin görev üstlenmeyecek; sadece hava savunması, savaş uçaklarına refakat, havada yakıt ikmali, lojistik, bakım, haberleşme ve komuta-kontrol gibi konvansiyonel destek görevlerinde yer alacak. Başbakan Friedrich Merz, Fransa ile geliştirilen bu iş birliğinin NATO'nun mevcut nükleer paylaşım sisteminin yerine geçmeyeceğini, onu tamamlayacağını vurgulamaya ihmal etmedi. Tatbikat Almanya'yı nükleer güç haline getirmeyecek, ancak Avrupa'nın Amerika'ya bağımlılığını azaltmayı hedefleyen Fransız öncülüğündeki yeni nükleer mimarisinin ilk somut uygulaması olarak tarihe geçecek.
