Haziran 2025 ve Şubat 2026'daki doğrudan askeri çatışmaların ardından ABD ile İran, Temmuz ayında üçüncü kez karşı karşıya geldi. Tahran ve Washington'ın ateşkes mutabakatında Hürmüz'ün kontrolüne ilişkin maddeyi farklı yorumlamaları nedeniyle büyüyen anlaşmazlık, sıcak savaşın üçüncü kez başlamasına neden oldu. Bir haftayı aşkın süredir devam eden karşılıklı saldırılar, önceki gerilimlerden farklı olarak yalnızca askeri hedeflerle sınırlı kalmayıp enerji altyapısı, su arıtma tesisleri ve nükleer tesisleri de kapsayan daha geniş bir alana yayıldı. Tarafların karşılıklı saldırıları nedeniyle can kayıpları artarken, bölgede yeni bir tırmanma endişesi uluslararası kamuoyunun gündemindeki yerini koruyor.
Nükleer Santral İnşaatı Vuruldu
İran Atom Enerjisi Kurumu, ABD'nin Huzistan eyaletindeki Darhovin Nükleer Santrali'nin inşaat sahasını hedef aldığını duyurdu. Kurum, UAEA gözetimindeki barışçıl bir nükleer tesise yönelik saldırının uluslararası hukuka aykırı olduğunu savundu. Kuveyt Enerji Bakanlığı ise İran'ın iki gün içinde ikinci kez elektrik üretim ve su arıtma tesislerini hedef aldığını, yangınlar çıktığını ve bazı üretim ünitelerinin devre dışı kaldığını açıkladı. Bakanlık, Hıttin bölgesinin bazı kesimlerinde elektrik kesintisi yaşandığını duyurdu. Çatışmaların son aşamasında tarafların kritik altyapılara yönelmesi dikkat çekiyor. Aralık 2022'de yapımına başlanan ve 300 megavat kapasiteli olması planlanan Darhovin Nükleer Santrali'nin saldırıya uğradığı açıklanırken, Körfez ülkelerinde enerji güvenliği de ciddi şekilde etkileniyor. Kuveyt'te elektrik üretim tesisleri ve su arıtma altyapısının hedef alınması üzerine acil durum planları devreye sokuldu.
Hürmüz'de Israrcı
İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'nda güvenli rotayı ihlal ettiği öne sürülen gemilere müdahale edildiğini, iki geminin kaza yaptığını duyurdu. İran yönetimi ayrıca petrol, doğal gaz ve kimyasal gübre taşıyan gemilerin yalnızca önceden izin alınması halinde boğazdan geçebileceğini açıkladı. Tahran'ın açıklaması, ABD'nin saldırılarına rağmen, Hürmüz'ün kontrolünü bırakmama konusunda ısrarcı olduğunu bir kez daha gösterdi.
Askeri Takviye
İsrail basınında yer alan iddialara göre ABD, operasyonların kapsamını genişletmeye hazırlanırken bölgeye yaklaşık 100 yakıt ikmal uçağı ile ilave savaş uçakları sevk ediyor. Haberlere göre F-16 ve F-35 filolarına takviye amacıyla Ürdün, Katar ve İsrail'deki üslerde konuşlandırmalar sürüyor. İsrailli askeri kaynaklar, önümüzdeki haftanın çatışmalar açısından kritik olacağını öne sürerken, Washington yönetiminin İran üzerindeki askeri baskıyı artırmaya hazırlandığını savunuyor.
Yaptırım Silahı Devrede
Çatışmalar sürerken ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamaları diplomasi umutlarını daha da zayıflattı. Trump, İran'ın mutabakat zaptına artık uymayacağını açıklamasına ilişkin soruya "Hiç umurumda değil" yanıtını verirken, temel hedeflerinin "İran'ın asla nükleer silaha sahip olmaması" olduğunu yineledi. Cumhuriyetçilerin hazırladığı Rusya yaptırımları yasa tasarısına İran'ın da eklenmesi gerektiğini savunan Trump'ın açıklamaları, Tahran ile müzakere kapısının fiilen kapandığı yönünde değerlendiriliyor. Washington'ın vatandaşlarına İsrail ve Lübnan'a seyahat etmemeleri yönünde yaptığı uyarılar ile bölgede "yüksek gerilim ve öngörülemeyen tırmanma" riskine dikkat çekmesi de çatışmaların kısa vadede sona ereceğine ilişkin beklentileri zayıflatıyor. Temmuz ayında başlayan üçüncü savaş evresi, yalnızca ABD ile İran arasındaki askeri mücadeleyi değil, Körfez'in enerji güvenliğini, uluslararası deniz ticaretini ve bölgesel istikrarı da doğrudan etkileyen yeni ve daha tehlikeli bir döneme işaret ediyor. İran Sağlık Bakanlığı ise ABD'nin saldırılarında 50'den fazla kişinin hayatını kaybettiğini, 517'den fazla kişinin yaralandığını açıkladı. İran'ın ABD üslerine yönelik saldırılarında önceki gün Ürdün'de 3, dün ise Irak'ta 1 ABD askeri hayatını kaybetti.
