Ekonomi ve Barış Enstitüsü'nün 2026 Küresel Barış Endeksi (GPI), dünyada barış düzeyindeki gerilemenin 12'nci yılına girildiğini ortaya koydu. Rapora göre, dünya çapında yaşanan çatışmaların sayısı İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemin en yüksek seviyelerine ulaştı.
İzlanda Zirvede, Rusya Sonuncu
Listede İzlanda üst üste 19. kez dünyanın en barışçıl ülkesi olurken, Rusya listenin sonunda yer aldı. İzlanda'yı Yeni Zelanda, İsviçre, Slovenya ve İrlanda takip etti. En az barışçıl ülkeler sıralamasında Rusya'nın ardından Sudan, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Ukrayna ve İsrail geldi.
Küresel Çatışmalar Rekor Seviyede
Raporda, dünyada İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden bu yana herhangi bir dönemden daha fazla sayıda aktif devletlerarası çatışma yaşandığı belirtildi. Dış çatışmalara dahil olan ülkelerin sayısı 2008'den bu yana neredeyse iki katına çıktı. 2008'de 59 olan bu sayı, 2026'da 103'e yükseldi. İç çatışmaların sayısı ise 2010'dan bu yana yüzde 175'ten fazla arttı.
Askeri Harcamalar 10 Yıldır Artıyor
Dünya genelinde askeri harcamalar üst üste 10'uncu yılda da artış gösterdi. Çatışmalardan kaynaklanan toplam ölümler 2023'teki zirve seviyeden gerilemiş olsa da, geçen yıl çatışma kaynaklı ölümlerin görüldüğü en yüksek ikinci yıl oldu. 2023'te 309 bin kişi hayatını kaybederken, 2024'te bu sayı 181 binin üzerine çıktı. İç çatışmalardan kaynaklanan küresel ölümler 2008'de yaklaşık 29 binden geçtiğimiz yıl 181 binin üzerine çıkarak altı kattan fazla arttı.
Bölgesel Farklılıklar
Batı ve Orta Avrupa en barışçıl bölge olmayı sürdürürken, Orta Doğu ve Kuzey Afrika en az barışçıl bölge oldu. Doğu Avrupa ve Orta Asya bölgesi, son bir yılda ortalama olarak iyileşme gösteren sekiz GPI bölgesi arasındaki tek bölge oldu. Güney Asya ise Nepal ve Pakistan'daki barış seviyesindeki düşüşlerin etkisiyle en büyük bölgesel kötüleşmeyi kaydetti.
Polonya ve Türkiye'de İyileşme
Polonya, ülke bazında en büyük iyileşmeyi kaydetti. Ülkenin genel puanı yüzde 9,1 oranında yükseldi ve Polonya küresel sıralamada 23 basamak yükselerek 22'nci sıraya çıktı. Bu gelişmede, Devam Eden Çatışmalar alanındaki yüzde 17,5'lik iyileşme etkili oldu. Gabon, Lesotho, Ukrayna ve Türkiye en büyük iyileşme gösteren diğer ülkeler oldu. Türkiye'deki iyileşmede barış sürecinin etkili olduğu belirtildi.
ABD 134. Sırada
ABD'nin barış düzeyi yüzde 4 oranında kötüleşti. Bu durumun temel nedeni, yüzde 38,5 oranında kötüleşen siyasi istikrarsızlıktaki artış oldu. ABD'de şiddet içeren gösteriler de önemli ölçüde arttı. Ülke 134'üncü sırada yer aldı. Endeks, 28 Şubat'ta başlayan bir ayı aşkın süre devam eden İran Savaşı'nın etkilerini kısmen yansıtıyor. ABD/İsrail-İran Savaşı göz önünde bulundurulduğunda ABD dört sıra gerileyerek 134., İsrail bir sıra yükselerek 159., İran ise altı sıra gerileyerek 144. sırada yer aldı.
Öne Çıkan Bulgular
Barış seviyesi 2014'ten bu yana her yıl kötüleşti. Bu dönemde 113 ülkenin barış seviyesi gerilerken, yalnızca 49 ülke iyileşme kaydetti. İyileşmelerin yüzde 49'u Batı ve Orta Avrupa ile Doğu Avrupa ve Orta Asya'da gerçekleşti. En barışçıl ve en az barışçıl ülkeler arasındaki fark büyümeye devam ediyor. 'Barış eşitsizliği' son yirmi yılda yüzde 11,7 oranında arttı. En barışçıl 25 ülkenin barış seviyesi yüzde 0,3 oranında kötüleşirken, en az barışçıl 25 ülkenin seviyesi yüzde 18,9 oranında geriledi. Askerileşme alanı 2008'den bu yana iyileşmiş olsa da, son üç yılda bu eğilim tersine döndü. Bunun nedeni, artan çatışmalar ve yükselen jeopolitik belirsizlik karşısında birçok ülkenin verdiği tepki oldu. En büyük artışlar Batı ve Orta Avrupa'da yaşandı. Mülteciler ve ülke içinde yerinden edilmiş kişiler göstergesi 2019'dan bu yana kötüleşti. 2025 itibarıyla dünya genelinde zorla yerinden edilmiş 117 milyon insan bulunuyor.
