İsviçre'de geçtiğimiz pazar günü ABD ile İran arasında yapılan ilk müzakereler olumlu sonuç verdi. Taraflar, müzakereleri önümüzdeki hafta sürdürmeye hazırlanıyor. Arabulucu ülke Pakistan'ın Başbakanı Şahbaz Şerif, ikinci oturumun gelecek hafta yapılacağını ve kendisinin de Tahran'a bir ziyaret gerçekleştireceğini bildirdi.
Hürmüz Boğazı'nda Ücret Yok
Katar Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Âl-i Sâni, Financial Times'a (FT) verdiği röportajda, Hürmüz Boğazı'nın yönetimi, nükleer program ve İran'a sağlanacak 300 milyar dolarlık fona ilişkin açıklamalarda bulundu. İran ile Umman Sultanlığı arasında Hürmüz Boğazı'nın yönetimi için görüşmeler sürerken, İran dışındaki tüm taraflar boğazdan geçişlere ücret uygulanmaması noktasında ortak fikir bildirdi.
Âl-i Sâni, İranlı yetkililerle görüştüklerini ve bundan sonra Hürmüz Boğazı'nın kapanması yönünde bir emir verilmeyeceğine dair güvence aldıklarını söyledi. Hürmüz Boğazı'nın yönetiminin İran, Umman ve Körfez ülkeleri arasında tartışılması gerektiğini belirten Âl-i Sâni, "Katar olarak boğazdan geçişlerde ücret uygulanmasını kesin bir dille reddediyoruz" dedi. Ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın 30 gün içinde eski normal işleyişine dönmesi gerektiğinin altını çizdi.
Umman Dışişleri Bakanı Bedr Bin Hammad el-Busaidi ve Umman Sultanı Heysem Bin Tarık da daha önce ücret alınmasını kabul etmediklerini söylemişti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da dün yaptığı açıklamada ücret uygulanmasını reddederken, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in Tahran ziyaretinde üzerinde duracağı konuların başında bu konunun geldiği ifade ediliyor.
300 Milyar Dolarlık Fon ve Şartları
Âl-i Sâni, FT'ye verdiği röportajda, İran ile ABD arasındaki mutabakatta yer alan "ABD -bölgesel müttefikleriyle yardımlaşma içinde- üzerinde uzlaşılmış ve İran'ın yeniden imarı ve kalkınması için en az 300 milyar dolarlık bir fon kurulmasını taahhüt eder" ibaresini değerlendirdi. Âl-i Sâni, "Bu arzulanan bir rakamdır. Bölge ülkeleriyle İran arasında bir yardımlaşmayı gerektiriyor. Mutabakat, bu fona kimin katkı sağlayacağını belirtmezken meselenin 60 günlük ateşkes sürecinin sonunda ele alınmasını öngörüyor. Ayrıca, mutabakata göre, ABD'nin söz konusu fonun kullanımına ilişkin onay ve istisna belirtme hakkı var" diye konuştu.
Balistik Füze Programı Gündemde Değil
ABD ile İran arasındaki mutabakat, İran'ın nükleer programına ilişkin 60 günlük müzakere sonucunda nihai karara ulaşılmasını öngörmesine rağmen, İran'ın balistik füze programı konusunda tartışmalara sebep oldu. Pakistan Başbakanı Şerif, dün yaptığı açıklamada tartışmalara son noktayı koyarak, "Balistik füze programı hiçbir zaman mutabakat gündeminde yer almadı" dedi. Şerif, "Şunu açıkça belirtmek istiyorum ki elbette çifte standart olamaz. Bazı ülkelerin balistik füzelere sahip olabileceği, İran'ın ise sahip olmaması gerektiği söylenemez. Bu tür bir ikiyüzlülüğü hazmedemezsiniz" değerlendirmesinde bulundu.
Sonraki Görüşme 29-30 Haziran'da
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'la teknik düzeyde yürütülen görüşmeler kapsamında heyetlerin gelecek hafta yeniden bir araya geleceğini belirtti. Rubio, "Teknik heyetler, 29 ya da 30 Haziran'da yeniden bir araya gelecek. Yanılmıyorsam tekrar İsviçre'de olacaklar. Her halükarda teknik heyet yeniden toplanacak ve sanırım bu tarih 30 Haziran olacak" dedi. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile müzakerelerin iyi gittiğini söyleyerek, "İran büyük tavizler veriyor, şu an iyi gidiyoruz" ifadesini kullanırken, ABD Enerji Bakanı Chris Wright ise dün akşama kadarki 24 saatlik zaman diliminde Hürmüz Boğazı'ndan 20 milyon varil petrol geçirildiğini söyledi.
Mayınlar Üç Aşamada Temizlenecek
ABD-İran savaşının ardından Hürmüz'deki trafiğin savaş öncesindeki duruma dönmesinin önündeki en büyük engellerden biri, İran tarafından boğaza döşenen 11 bin mayın olarak görülüyor. Mayınların temizlenmesi için ABD'ye ait USS Abraham Lincoln uçak gemisinin yanı sıra İngiltere ve Fransa'dan yola çıkan gemilerin kullanılması bekleniyor. Mayınların temizlenmesi ise tespit, deniz süpürmesi ile imha ve kalan mayınların detaylı araması olmak üzere üç aşamada yapılacak.
