BM Genel Sekreteri Guterres'ten Üye Ülkelere Acil Çağrı: Finansal Çöküş Riski
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, örgütün ciddi bir mali krizle karşı karşıya olduğunu belirterek üye ülkelere acil bir çağrıda bulundu. Guterres, 28 Ocak tarihinde gönderdiği mektupta, BM'nin "sürdürülemez" bir finansal durumda olduğunu ve derhal önlem alınması gerektiğini vurguladı.
Rekor Seviyede Borç ve Sürdürülemez Bütçe
Guterres'in açıklamalarına göre, BM 2025 yılını 1 milyar 568 milyon dolar ödenmemiş borçla kapattı. Bu rakam, bir önceki yıla kıyasla neredeyse iki katına çıkarak rekor bir seviyeye ulaştı. Genel Sekreter, mevcut bütçe yapısının artık işlevsel olmadığını belirterek, "Mevcut gidişat sürdürülemez" ifadesini kullandı.
Guterres, üye devletlere iki seçenek sundu:
- BM'nin finansal mevzuatını kökten elden geçirmek,
- Veya örgütün finansal çöküş olasılığını kabullenmek.
Nakit Akışı Tehlikede: Temmuz'a Kadar Süre Var
Genel Sekreter, aidat ödemelerindeki gecikmeler devam ederse, 2026 program bütçesinin tam olarak uygulanamayacağı konusunda uyardı. Daha da endişe verici olan ise, düzenli bütçe nakit akışının temmuz ayına kadar tükenebileceği gerçeği. Guterres, bu durumu "Kriz derinleşiyor, programların uygulanmasını tehdit ediyor ve finansal çöküş riskini artırıyor" sözleriyle özetledi.
En Büyük Borçlu ABD: 2.2 Milyar Dolar
BM kaynaklarından edinilen bilgilere göre, aidat borçları listesinin başında ABD yer alıyor. Amerika Birleşik Devletleri'nin BM'ye olan borcu 2 milyar 196 milyon dolar seviyesinde. ABD'yi 38 milyon dolarla Venezuela ve yaklaşık 20 milyon dolarla Meksika takip ediyor.
BM Yetkililerinden Ek Açıklamalar
BM Genel Sekreter Sözcü Yardımcısı Farhan Haq, düzenlediği basın toplantısında Guterres'in mektubunun amacını açıkladı. Haq, "Genel Sekreter, hem üye devletlerin aidatlarını ödememesi hem de BM'nin harcanmayan bütçe parasını geri ödemek zorunda kalması sorununu defalarca dile getirmiştir. Bu iki faktör bizi sürdürülemez bir yola sokmuştur" dedi.
Haq'ın vurguladığı bir diğer önemli nokta ise nakit rezervlerinin yetersizliği oldu. "Geçmiş yıllarda olduğu gibi faaliyetlerimizi sürdürmek için yeterli nakit rezervimiz ve likiditemiz yok" ifadesini kullanan Haq, ödemeler konusunda "ya şimdi ya da hiçbir zaman" çağrısı yaptı.
Mevzuat Değişikliği İhtiyacı
BM bütçe mevzuatına göre, her yıl sonunda harcanmayan bütçe tutarlarının üye ülkelere geri ödenmesi gerekiyor. Yetkililer, zaten ödenmeyen aidatlarla açık veren bütçede, "olmayan paranın geri ödenmesi" kuralının durumu daha da karmaşık hale getirdiğini belirtiyor. Haq, mevzuat değişikliği konusunda üye devletlerin inisiyatif alması gerektiğini, ancak BM'nin onların durumun ciddiyetini anlamalarına güvendiğini ifade etti.
Guterres'in bu acil çağrısı, uluslararası toplumun BM'nin finansal sürdürülebilirliği konusunda harekete geçmesi gerektiğini bir kez daha gözler önüne serdi.
