Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, jet yakıtı arzında yaşanan sıkıntılara karşı hazırlıkların sürdüğünü, ancak krizin ne kadar devam edeceğine dair bir öngörüde bulunamadıklarını açıkladı.
Brüksel'de düzenlenen günlük basın toplantısında konuşan Itkonen, Avrupa'da jet yakıtı sıkıntısına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Petrol krizi durumunda veri toplamak için standart bir süreç olmadığını belirten Itkonen, özellikle petrol ürünleri olmak üzere farklı aktörlerin stok gelişimlerinde şeffaflık eksikliği yaşandığını ifade etti.
Jeopolitik İstikrarsızlık ve Koordinasyon Çabaları
Itkonen, son derece istikrarsız bir jeopolitik durumla karşı karşıya olunduğunu hatırlatarak, AB Komisyonu'nun üye ülkelerin yakıt miktarlarını bildiğini söyledi. Krizin başlangıcından bu yana üye ülkeler, sektör temsilcileri, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve diğer paydaşlarla haftalık görüşmeler yapıldığını belirten Itkonen, bu hafta Petrol Koordinasyon Grubu toplantısının gerçekleştirileceğini duyurdu.
AB içindeki bilgi paylaşım mekanizmasının iyi çalıştığını vurgulayan Itkonen, ek şeffaflık sağlandığını ve eylemlerin koordinasyonuna yardımcı olunduğunu ifade etti. Ticari ve stratejik stoklar arasındaki farkı açıklayan Itkonen, şu anda ağırlıklı olarak ticari jet yakıtı stoklarıyla ilgili haberler yapıldığını, Komisyon'un hava yolları ve diğer ilgili aktörlerden bilgi aldığını söyledi. Bu bilgileri paylaşma zorunluluğu olmadığını ancak koordinasyon çabalarına katıldıklarını belirtti.
Krizin Süresine İlişkin Belirsizlik
Itkonen, şirketlerin veya üye ülkelerin jet yakıtı miktarlarını açıklamanın AB Komisyonu'nun görevi olmadığını, stratejik petrol stoklarıyla ilgili özel sözleşmelere erişimlerinin bulunmadığını belirterek, kimsenin bu durumun ne kadar süreceğini bilmediğini, bu nedenle en iyi ve en etkili yolun her türlü olasılığa hazırlanmak olduğunu söyledi.
Üye ülkeler ve paydaşlarla yakın koordinasyon ve iş birliğinin önemine dikkat çeken Itkonen, bu hafta hava yollarına yönelik jet yakıtlarıyla ilgili bir rehber yayınlayacaklarını duyurdu.
Artan Fiyatlar ve Hava Yolu Şirketlerinin Tepkileri
Avrupa'da, Orta Doğu'daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatların yapılamaması nedeniyle petrol ve doğal gaz fiyatları hızla arttı. Gübre fiyatları da yükselirken, jet yakıtı fiyatları geçen yıla kıyasla iki kattan fazla artış gösterdi.
AB rafinerileri normal şartlarda jet yakıtı tüketiminin yüzde 70'ini karşılayabiliyor. Kalan kısım ise özellikle Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden ithal ediliyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, geçen ay Avrupa'nın kısa süre içinde jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunmuştu.
Hollanda merkezli hava yolu şirketi KLM, artan yakıt maliyetleri nedeniyle bu ay Avrupa içinde 160 uçuşu iptal edeceğini açıkladı. Alman hava yolu şirketi Lufthansa da maliyet baskıları nedeniyle iştiraki CityLine'ın faaliyetlerini durdurma kararı aldı. Lufthansa ayrıca, jet yakıtı fiyatlarındaki artış nedeniyle ekim ayına kadar planlanan 20 bin kısa mesafeli uçuşu iptal edeceğini duyurdu.
Düşük maliyetli hava yolu şirketleri Ryanair ve EasyJet ile turizm şirketi TUI, olumsuz pazar koşulları nedeniyle yıl sonu tahminlerini aşağı yönlü revize etti.
