Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nusret Demir'in yürütücüleri arasında yer aldığı “Kültürel Miras Alanlarında Deprem Hasarının Değerlendirilmesi” projesi, Avrupa Miras Ödülleri/Europa Nostra Ödülleri'nde 2026 Yılı "Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma" kategorisinde ödülün sahibi oldu.
Proje Detayları
06 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve 11 ili etkileyen deprem felaketinin ardından, bölgedeki kültürel mirasın durumunu tespit etmek amacıyla başlatılan proje, tamamen gönüllü emeğiyle yürütüldü. Hiçbir bütçe kullanılmadan, WhatsApp, Instagram ve Google Workspace gibi günlük dijital araçlar veri merkezine dönüştürüldü. Sahadaki vatandaşlardan, kurtarma ekiplerinden ve gazetecilerden gelen fotoğraf ve raporlar, uluslararası uydu görüntüleriyle birleştirildi.
Uluslararası Başarı
Avrupa Komisyonu ve Europa Nostra, kıta genelinde kültürel mirası koruyan ve savunan en başarılı projeleri ödüllendirdi. Creative Europe Programı ortak finansmanıyla düzenlenen ödüller kapsamında, 18 ülkeden 30 örnek proje seçildi. Türkiye, Avrupa Birliği fonu almamasına rağmen, ortaya koyduğu mükemmeliyet sayesinde bu yılın en dikkat çeken kazananlarından biri oldu.
Proje kapsamında, NASA/Caltech ARIA laboratuvarının uydu tabanlı SAR verileri kullanılarak, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Göbekli Tepe, Nemrud Dağı, Arslantepe ve Diyarbakır Kalesi gibi kritik noktalar da dahil olmak üzere 1.500'den fazla arkeolojik ve tarihi alan incelendi.
Çarpıcı Sonuçlar
Projenin ürettiği geniş veri seti, gelecekteki afet koruma planları için ezber bozan sonuçlar ortaya koydu. Analizlerde, depremde en fazla yapısal hasarın Osmanlı Dönemi'ne ait yapılarda meydana geldiği görülürken, tarih öncesi höyüklerin sismik sarsıntılara karşı çok daha yüksek bir direnç ve dayanıklılık gösterdiği belgelendi. Ekip, toplanan tüm bu hayati verileri araştırmacılara ve kamuoyuna açmak adına 2025 yılında etkileşimli bir çevrimiçi harita yayınlayarak projeyi tamamen açık erişimli hale getirdi.
Jüri Değerlendirmesi
Europa Nostra Ödül Jürisi, Türkiye'den yükselen bu başarıyı şu sözlerle takdir etti: "Bu girişim, doğal bir afetin ardından hızlı harekete geçmenin kültürel mirasın korunmasını nasıl destekleyebileceğini göstermektedir. Jüri, akademik gönüllülerin güçlü katkısını ve yurttaş bilimi ile açık verilere dayalı uzaktan algılamanın yenilikçi biçimde bir araya getirilmesini takdir etmektedir. Bu yaklaşım, dünya genelindeki diğer afet bölgelerinde de uygulanabilecek düşük maliyetli ve ölçeklenebilir bir modeldir."
Ödül Töreni
Kazanan projeler, 26–30 Mayıs 2026 tarihleri arasında Güney Kıbrıs'ta düzenlenen Avrupa Kültürel Miras Zirvesi kapsamında onurlandırıldı. Kıbrıs Dönem Başkanlığı himayesinde, "Mare Nostrum'un Ruhu Olarak Miras" temasıyla gerçekleşen zirvede, Lefkoşa Belediye Tiyatrosu'nda yapılan görkemli ödül töreni ile Doç. Dr. Nusret Demir ve Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu ödüllerini aldı.
