Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı (TÜYEK) tarafından düzenlenen "Gökküre: Değişimler Çağı Şafağında Osmanlılarda Matematik Bilimleri" sergisi, Rami Kütüphanesi'nde ziyarete açıldı. Sergi, 16. yüzyıl Osmanlı dünyasının matematik, astronomi ve teknoloji alanındaki başarılarını yazma eserler ve tarihî bilim aletleriyle gözler önüne seriyor.
Bakan Ersoy: Bilim mirasımıza sahip çıkıyoruz
Açılışta konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Takiyyüddîn Râsıd'ın doğumunun 500. yılı dolayısıyla hazırlanan serginin, Osmanlı'nın bilimsel birikimini yansıttığını belirtti. Ersoy, İstanbul Rasathanesi'nin kurucusu Takiyyüddîn Râsıd'ın gözlem yöntemleri, matematiksel hesaplamaları ve optik alanındaki çalışmalarıyla döneminin en ileri bilim insanları arasında yer aldığını vurguladı.
Ersoy, sergideki nadide eserlerin, Takiyyüddîn'in temsil ettiği ilmî çevrenin entelektüel derinliğini ve Osmanlı'nın bilim mirasını ortaya koyduğunu ifade etti. Türk-İslam medeniyetinin bilim tarihine yön veren büyük birikimine dikkat çeken Bakan, "Biz, bugünün bilim dünyasının üzerinde yükseldiği bilgi ve icatların kâşifi ve mucidi olan, insanlığın ufkunu ilmin ışığıyla aydınlatan Türk-İslam medeniyetinin varisleriyiz." dedi.
"Büyük bir yalan dikte edildi"
Ersoy, uzun yıllar bu mirasın yeterince sahiplenilmediğini belirterek şöyle konuştu: "Takiyyüddîn Râsıd bu gerçeğin 16. yüzyıldaki simgesidir. Çok uzun yıllar boyu bu büyük mirasa sahip çıkılmamış olması, bilim ve teknoloji noktasında her şeyin Batı tarafından insanlığa kazandırıldığı gibi büyük bir yalanın çocuklarımıza eğitim diye dikte edilmesine sessiz kalınması bize çok pahalıya mal olmuştur."
Ancak bu durumun değiştiğini vurgulayan Ersoy, "Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde 24 yıldır bir set çekilmiş; tarihine ve kültürüne sahip çıkan, bunlardan beslenen öz güveniyle her alanda öncülük ve özgünlük gömleğini yeniden üzerine giyen bir nesil ilim ve teknoloji meydanına çıkmıştır." ifadelerini kullandı.
Takiyyüddîn Râsıd ve İstanbul Rasathanesi
Ersoy, Takiyyüddîn Râsıd'ın matematik, fizik, optik, mekanik ve tıp alanlarında önemli eserler verdiğini, özellikle astronomi alanında yeni gözlemlere ihtiyaç duyulduğunu ortaya koyarak Sultan III. Murad'ın desteğiyle İstanbul Rasathanesi'ni kurduğunu anlattı. Rasathanenin dönemin en ileri matematik ve astronomi aletleriyle donatıldığını, kısa süre faaliyet göstermesine rağmen dünyadaki benzerleriyle rekabet edebilecek bir bilim merkezi olduğunu söyledi.
Takiyyüddîn Râsıd'ın trigonometri, astronomi ve teknoloji alanındaki çalışmalarının bilim tarihi açısından büyük önem taşıdığını belirten Ersoy, geliştirdiği hassas astronomi saatleri, trigonometriye kazandırdığı yenilikler ve teknoloji alanında kaleme aldığı eserlerle hem Osmanlı hem de dünya bilim tarihine katkı sunduğunu dile getirdi.
Dünyanın en büyük yazma eser koleksiyonu
Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak yazma eser mirasının korunması ve gelecek nesillere aktarılması için yoğun çalışmalar yürüttüklerini belirten Ersoy, TÜYEK'in yaklaşık 800 bin yazma ve nadir matbu eserden oluşan dünyanın en büyük koleksiyonunu bilim insanlarının hizmetine sunduğunu kaydetti.
Yazma eser restorasyon laboratuvarı, dijitalleştirme çalışmaları, yayın faaliyetleri ve uluslararası bilimsel organizasyonlarıyla TÜYEK'in alanında dünyanın öncü kurumlarından biri haline geldiğini ifade eden Ersoy, sergiler, sempozyumlar ve yayınlarla yalnızca eserleri değil, bu eserleri ortaya koyan medeniyet tasavvurunu da yaşattıklarını söyledi. Ersoy, "Bizim derdimiz asla sadece göstermek değildir. Kalıcı bir öğrenme, bilinç ve farkındalık oluşturmak ve bunların sürekliliğini tesis etmektir" ifadelerini kullandı.
Açılış konuşmalarının ardından Bakan Ersoy, beraberindeki heyetle sergiyi gezerek eserler hakkında yetkililerden bilgi aldı.
