İsrail, işgal altındaki Batı Şeria'nın güneyindeki El-Halil şehrinde bulunan tarihi Harem-i İbrahim Camii'ni sinagoga dönüştürme planlarıyla gündemde. Filistin Vakıflar ve Din İşleri Bakanlığı, İsrail'in 23 Haziran'da cami avlusundaki şemsiyeyi kaldırarak bu yönde bir adım attığını duyurdu. Bakanlık, bu eylemi caminin İslami kimliğine ve kendi yetki alanına yönelik bir saldırı olarak nitelendirdi.
UNESCO Kararlarına Rağmen Yahudileştirme Çabaları
Harem-i İbrahim Camii, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan eski şehirdeki önemli bir tarihi ve ulusal simge. UNESCO'nun camide değişiklik yapılmaması yönündeki kararına rağmen İsrail, Yahudileştirme faaliyetlerini artırıyor. Filistinli yetkililer, İsrail'in cami avlusunu kapatarak camiyi sinagoga dönüştürmeyi planladığı uyarısında bulunuyor.
1994 Katliamı ve Bölünmüş Cami
İsrail, 1994 yılında bir Yahudi yerleşimcinin 29 Filistinli Müslümanı öldürdüğü katliamın ardından Harem-i İbrahim Camii'ni fiilen bölmüştü. Bugün caminin yüzde 63'ü Yahudilere, yüzde 37'si Müslümanlara ait. Bu bölünme, İsrail'in bölgedeki kontrollü politikasının bir parçası olarak görülüyor.
Vakıf Müdürü: İsrail Gerilimi Tırmandırıyor
Harem-i İbrahim Camii Vakfı Müdürü Mutez Ebu Suneyne, İsrail'in bu adımlarının gerilimi tırmandırma politikasının bir parçası olduğunu belirtti. Suneyne, "İsrailliler zamana karşı yarışıyor ve El Halil şehrine ayak bastıklarından beri uğraştıkları camiyi Yahudileştirme planlarını hayata geçirmek için dünyanın içinde bulunduğu zor şartları istismar ediyor" dedi. Ayrıca, caminin yasal yetki ve egemenliğe sahip tek merciinin Filistin Vakıflar ve Din İşleri Bakanlığı olduğunu vurguladı.
Günlük Yaşama Müdahale
Suneyne, İsrail'in adımlarının sadece siyasi boyutla sınırlı kalmadığını, cami ve çevresindeki günlük yaşamı da etkilediğini söyledi. İsrail ordusunun camide ezanı engellediğini ve El Halil Belediyesi tarafından sağlanan elektrik, su gibi hizmetleri kontrol ettiğini belirtti. Suneyne, "İsrail tüm bu uygulamalarla caminin İslami kimliğini ve dini sembollerini silmeye çalışıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Smotrich'in Açıklamaları
İsrail'in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, 16 Haziran 2024'te El Halil Anlaşması'nı feshettiklerini duyurdu. Smotrich, bu adımı "tarihi bir düzeltme" olarak nitelendirerek, "Oslo Anlaşmaları'nın en saçma protokollerinden biri yıllardır yürürlükteydi. Bu protokol uyarınca Yahudi topluluğuna ve kutsal mekanlara ilişkin yetkiler El-Halil Belediyesi'ne bağlıydı. Buna bir son verdik" dedi. El Halil Anlaşması, 1997'de imzalanmış ve kenti H1 (Filistin kontrolü) ve H2 (İsrail kontrolü) olarak ikiye ayırmıştı.
Mescid-i Aksa'ya Yönelik Planlar
İsrail, geçen haftalarda Mescid-i Aksa'nın statüsünü değiştirme çabaları kapsamında Nebi Samuel Mescidi ve çevresinde yaklaşık 110 dönümlük araziye el koydu. Bu adım, İsrail'in Mescid-i Aksa'yı "çok dinli bir turistik bölge" haline getirme planının bir parçası olarak değerlendiriliyor. İsrail, 1990'dan beri bölgede arkeolojik kazılar yürütüyor, ancak Müslümanlar burada Samuel Peygamber'in medfun olduğuna inanıyor ve Eyyubi ile Memlük dönemlerine ait yapıların varlığına dikkat çekiyor.
