Berat Albayrak'ın Hazine ve Maliye Bakanlığı döneminde gerçekleştirdiği stratejik 'altın' hamlesi, küresel güvensizliğin arttığı bu dönemde birçok ülkeye örnek oluyor. Türkiye, ABD, İsviçre ve İngiltere'de tutulan yaklaşık 350 ton altını yurda geri getirerek ekonomisini küresel şoklara karşı sağlamlaştırdı.
Türkiye tonlarca altınını geri aldı
Türkiye'nin 120 ton olan altın varlığının yüzde 90'ı 2002'de İngiltere, ABD ve İsviçre gibi ülkelerde tutuluyordu. 2017'de atılan stratejik adımlarla hem rezervler artırıldı hem de yabancı ülkelerde tutulan altınlar Merkez Bankası'nın kasasına girmeye başladı. ABD Merkez Bankası'nda (Fed) saklanan altın miktarı 2016 yılında 28.7 ton iken, 2017'de sıfırlandı. İsviçre'deki Uluslararası Ödemeler Bankası'nda bulunan 18.7 tonluk altın rezervinin tamamı getirildi. Dünyanın yeni bir soğuk savaş eşiğindeyken yapılan bu hamleyle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) eli güçlendi.
Berat Albayrak'ın bakanlık döneminde böylelikle ABD, İsviçre ve İngiltere'de tutulan yaklaşık 350 ton altın Türkiye'ye geri getirilmiş oldu.
Londra ve New York'a güven azaldı
ABD/İsrail-İran savaşıyla beklenmedik bir şekilde düşüşe geçen altın fiyatları Trump'ın çelişkili açıklamalarıyla sert dalgalandı. Jeopolitik çatışmalar, yaptırımlar ve uluslararası sistemde güven kaybı, Londra ve New York merkezli altın depolama sistemine yönelik soru işaretlerini de artırdı. Altında manipülasyon nedeniyle güvensizliğin artması Türkiye'nin ardından birçok ülkenin rezervlerini kendi depolarında saklama düşüncesini beraberinde getirdi.
Birçok ülke yerel depolama merkezleri oluşturdu
Dünya Altın Konseyi'nin (WGC) araştırmasına göre son bir yılda birçok merkez bankası altın rezervlerini ülke içine geri getirirken, bazıları ise farklı ülkelerde yeni depolama merkezleri oluşturarak risklerini dağıtmaya yöneldi. WGC'nin 76 merkez bankasının katılımıyla gerçekleştirdiği ankete göre, son 12 ayda katılımcıların yüzde 19'u altınlarını ülke içine taşıdıklarını veya farklı ülkelerde yeni depolama merkezleri oluşturduklarını belirtti. Geçen yıl bu oran yalnızca yüzde 7 seviyesindeydi.
Ankete katılan ülkelerin yüzde 49'u altın rezervini kendi ülkesinde depolamak istediğini belirtti. İsviçre Merkez Bankası'nın tercih edilme oranı ise 2025'teki yüzde 12 seviyesinden yüzde 6'ya geriledi. İngiltere Merkez Bankası'nda altın tutan merkez bankalarının oranı geçen yılki yüzde 64 seviyesinden yüzde 57'ye geriledi. Dünya Altın Konseyi Merkez Bankaları Küresel Başkanı Shaokai Fan, jeopolitik risklerin ve altına her koşulda erişim sağlama isteğinin bu eğilimi hızlandırdığını belirterek, merkez bankalarının depolama risklerini azaltmaya çalıştığını söyledi.
Birçok ülke Türkiye'nin yolundan gidiyor
Financial Times'ta yer alan habere göre Türkiye'nin ardından altın rezervlerinde geri dönüş operasyonu başlatan ülkelerin başında Hindistan geliyor. Hindistan Merkez Bankası da son üç yılda yurtdışında tuttuğu altınların büyük bölümünü ülkeye geri taşıdı. Mart 2023'te yurtdışında tutulan altın rezervlerinin toplam içindeki payı yüzde 55 seviyesindeyken, Mart 2026 itibarıyla bu oran yüzde 22'ye geriledi. Toplam altın rezervi yaklaşık 900 ton civarında olan Hindistan'ın bugüne kadar 300 ton altınının kendi topraklarına geri getirdiği hesaplanıyor.
Bir süredir Avrupa Birliği'ndeki ülkelere fiziksel altın rezervlerini ABD'den geri getirmeleri veya denetlenmeleri yönünde baskı yapılıyor. Fransa Merkez Bankası ise Temmuz 2025 ile Ocak 2026 arasında New York Federal Rezerv Bankası'nda tuttuğu 129 ton altını geri çekti. Almanya ve İtalya'da ise siyasetçiler son dönemde ABD'de tutulan altın rezervlerinin güvenliği konusunda tartışmalar başlatırken, rezervlerin bir bölümünün ülkeye geri getirilmesi çağrısında bulundu.
