Brent petrolün vadeli varil fiyatı, ABD-İran mutabakatına ilişkin iyimserlikle uluslararası vadeli piyasalarda 80 doların altına indi. Dün günü 83,17 dolardan tamamlayan Brent petrol, bugün saat 15.41 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,26 azalarak 79,63 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 76,96 dolardan alıcı buldu. Brent petrolün varil fiyatı böylece 4 Mart'tan bu yana en düşük seviyesini gördü.
Fiyatlardaki Düşüşün Sebepleri
Fiyatlardaki düşüşte, ABD/İsrail-İran Savaşı'nı sona erdirme ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri yeniden başlatma amacıyla ABD ile İran arasında imzalanan mutabakata ilişkin iyimserlik etkili olmaya devam ediyor. ABD/İsrail-İran Savaşı'nda 15 hafta geride kalırken, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, 'yoğun görüşmelerin ardından' ABD ile İran arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurdu. Şerif, anlaşmanın resmi imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'de düzenleneceğini bildirdi.
ABD Başkanı Donald Trump da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın 'ücretsiz olarak' açılarak ABD Donanması'nın ablukasının derhal kaldırılacağını duyurdu. Trump, 19 Haziran'da anlaşmanın imzalanmasıyla boğazın açılacağını, mayınların temizleneceğini ve petrol akışının yeniden başlayacağını belirtti. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının imzalanmasından sonraki 60 günlük sürede yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini kaydetti.
Anlaşmanın Ayrıntıları ve Piyasa Beklentileri
Anlaşmaya ilişkin ayrıntıların henüz netleşmemesi ve Hürmüz Boğazı üzerinden arz akışının yeniden başlamasının beklenenden daha uzun sürebileceğine ilişkin endişeler fiyatlardaki düşüşü sınırlıyor. HSBC, ABD ile İran arasında varılan mutabakat zaptının Hürmüz Boğazı'nın kademeli ve kalıcı biçimde yeniden açılmasına katkı sağlaması halinde, Brent petrol için 2026 yılında varil başına 95 dolar, 2027 yılında ise 75 dolar seviyesindeki fiyat öngörülerinin geçerliliğini koruyacağını bildirdi.
Banka tarafından yapılan değerlendirmede, anlaşmanın uygulanma sürecine ilişkin daha fazla netlik oluşana kadar 2026 yılı için 95 dolar/varil seviyesindeki Brent petrol tahmininin sürdürüleceği ifade edildi. HSBC, mutabakatın hayata geçirilmesinde gecikme yaşanması veya anlaşmanın bozulması halinde petrol piyasasında yeniden yukarı yönlü baskı oluşabileceğine dikkat çekti. Bu senaryoda Brent petrol fiyatlarının yeniden 90 dolar seviyelerine yükselebileceği, hatta 100 doların üzerine çıkabileceği belirtildi. Banka ayrıca temel senaryosunda, küresel petrol piyasasında arz açığının 2026 yılının dördüncü çeyreğine kadar devam edeceğini öngördüğünü kaydetti.
Petrol Fiyatları Düşüşün Ardından Yatay Seyirde
Petrol fiyatları, son iki haftanın en sert günlük kaybını yaşamasının ardından yatay bir görünüm sergiledi. Piyasalar, ABD ile İran arasında varılan ve Hürmüz Boğazı'nda enerji taşımacılığının yeniden normalleşmesini hedefleyen anlaşmanın ayrıntılarına odaklandı. Brent petrol, pazartesi günü yaklaşık yüzde 5 değer kaybettikten sonra varil başına 83 doların üzerinde işlem görürken, ABD ham petrolü (WTI) ise 81 dolar seviyelerinde dengelendi. Tarafların geçici anlaşmayı cuma günü İsviçre'de imzalaması beklenirken, anlaşma metni henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.
Hürmüz Boğazı İçin Kritik Açıklama
ABD Başkanı Donald Trump, Fransa'daki G7 Zirvesi'nde yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın cuma gününden itibaren yeniden açılacağını belirtti. Trump, boğazdan geçişlerin serbest olacağını ve herhangi bir geçiş ücreti uygulanmayacağını ifade etti. Buna rağmen piyasalarda belirsizlik sürüyor. Basra Körfezi'ndeki enerji yetkilileri, alıcıların sevkiyatların ne zaman tam kapasiteyle yeniden başlayacağına ilişkin yoğun bilgi talebinde bulunduğunu aktardı. Nakliye şirketleri ve petrol ticareti yapan firmalar da operasyonlarını planlayabilmek için anlaşmanın detaylarını bekliyor.
Risk Primi Azaldı, Enflasyon Baskısı Hafifledi
Petrol fiyatlarındaki geri çekilme, çatışma sürecinde oluşan risk priminin büyük bölümünün ortadan kalkmasını sağladı. Böylece enerji maliyetlerinden kaynaklanan enflasyon baskılarında da kısmi bir rahatlama yaşandı. Bu gelişme, ABD Merkez Bankası'nın faiz politikası konusunda değerlendirmelerini sürdürdüğü dönemde piyasalara ek bir destek sağlıyor.
Arzın Normalleşmesi Zaman Alabilir
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının petrol arzının kısa sürede eski seviyelerine döneceği anlamına gelmediğini vurguluyor. Güvenlik önlemleri, lojistik süreçler ve geçiş koşullarına ilişkin belirsizliklerin devam ettiği belirtiliyor. Raymond James analisti Pavel Molchanov, savaş öncesi üretim ve ihracat seviyelerine dönüşün en erken temmuz ayı sonunda mümkün olabileceğini ifade ederek, lojistik sorunların çözümünün zaman alacağını söyledi.
Morgan Stanley Petrol Tahminlerini Aşağı Çekti
Anlaşmanın ardından Morgan Stanley, petrol fiyatlarına ilişkin beklentilerini aşağı yönlü güncelledi. Banka, Brent petrolün temmuz-eylül döneminde ortalama 90 dolar seviyesinde işlem göreceğini öngörürken, önceki tahmini 100 dolar düzeyindeydi. Dördüncü çeyrek için ise Brent petrol beklentisi 95 dolardan 80 dolara indirildi. Banka analistleri, anlaşmanın bölgedeki gerilimi azaltma açısından önemli bir gelişme olduğunu belirterek, petrol üretiminin eylül ayında yüzde 50'sinin, yıl sonunda ise yüzde 80'inin yeniden devreye alınabileceğini tahmin etti.
Goldman Sachs da Fiyat Beklentisini Düşürdü
Morgan Stanley'nin ardından Goldman Sachs da petrol fiyat tahminlerinde aşağı yönlü revizyona gitti. Kurum, ABD-İran anlaşmasının ardından Brent petrol için dördüncü çeyrek beklentisini 90 dolardan 80 dolara indirdi.
