Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, 2025 yılına ilişkin çarpıcı tarım ve gıda fiyatı verilerini açıkladı. Bayraktar'ın paylaştığı bilgilere göre, geçtiğimiz yıl markette takip edilen 41 ürünün büyük çoğunluğunda fiyat artışı yaşandı. 28 üründe zam görülürken, sadece 13 üründe fiyatlar geriledi.
Limon Rekor Kırdı: Üreticide %343, Markette %133 Zam
2025 yılında fiyatı en fazla artan ürün, hem üretici hem de market ayağında limon oldu. TZOB Başkanı Bayraktar'ın verilerine göre, limonun üretici fiyatı 2024 yılına kıyasla %343,4 oranında artış gösterdi. Bu olağanüstü artışı, %160,4 ile Antep fıstığı, %159,3 ile kuru kayısı ve %125,4 ile fındık izledi.
Market raflarında ise limonun tüketiciye yansıyan fiyat artışı %133,4 seviyesinde gerçekleşti. Markette limondaki bu sert zammın ardından %110,4 ile elma, %106,6 ile fındık ve %100,8 ile Antep fıstığı geldi. Bu veriler, üreticiden tüketiciye uzanan zincirdeki fiyat farkının (makas) boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi.
En Çok Düşenler: Lahana ve Biber
Fiyatı en fazla düşen ürünler ise markette ve üreticide farklılık gösterdi. Markette en büyük fiyat düşüşü %40,6 ile beyaz lahanada yaşandı. Lahana, tüketiciler için 2025'in nispeten daha uygun fiyatlı ürünü oldu. Lahanayı, %39,8 ile marul, %39,5 ile karnabahar ve %29,1 ile kuru soğan takip etti.
Üretici tarafında ise en sert fiyat düşüşü %58,8 ile sivri biberde kaydedildi. Biberdeki bu düşüşün ardından %56,3 ile karnabahar, %54,8 ile marul ve %51,2 ile kuru soğan geldi.
Aralık Ayında En Büyük Makas Havuçta
Bayraktar, sadece yıllık değil, aralık ayına özel verileri de paylaştı. Buna göre, aralık ayında üretici ile market fiyatı arasındaki makasın en açık olduğu ürün %324,1 fark ile havuç oldu. Bu, markette havucun üretici fiyatının 4,2 katına satıldığı anlamına geliyor. Havucu, %245,6 fark ile mandalina, %238,5 ile kabak ve %238 ile yeşil soğan izledi.
Aralık ayında markette fiyatı en çok artan ürün %97,5 ile kabak olurken, en çok düşen ürün ise %16,1 ile ayçiçek yağı oldu. Üreticide ise aralık ayında mandalina %69,4 ile en fazla zamlanan, beyaz lahana ise %38,1 ile en fazla değer kaybeden ürün olarak kayıtlara geçti.
Bayraktar, üretici fiyatlarındaki değişimin nedenlerini de açıkladı. Seralarda güzlük sezonunun bitip baharlık dikimlerin yapıldığı bu geçiş döneminde arzın azalmasının salatalık, patlıcan, kabak ve domates fiyatlarını yükselttiğini belirtti. Kuru soğan, patates, portakal ve havuca talebin düşük olmasının ise fiyatları aşağı çektiğini, lahana ve marulda ise arz artışının fiyat düşüşüne yol açtığını ifade etti.
TZOB Başkanı, açıkladığı tüm rakamların Türkiye genelindeki farklı satış kanallarından alınan ortalama fiyatlara dayandığını ve sahada yaşanan gerçekliği yansıttığını vurguladı. Üretici ile market fiyatı arasındaki makasın inkar edilemez bir gerçek olduğunun altını çizen Bayraktar, bu farkın nedenlerinin doğru analiz edilmesinin tarım politikaları için hayati önem taşıdığını sözlerine ekledi.
