Ramazan Sofralarının Geleneksel Hafif Tatlısı: Güllaç
Ramazan ayıyla birlikte sofralarımızı süsleyen geleneksel lezzetler arasında güllaç, hafif yapısıyla öne çıkıyor. Osmanlı saray mutfağından günümüze uzanan bu tatlı, adını yapımında kullanılan gül suyundan alıyor. "Güllü aş" olarak bilinen tatlı zamanla güllaç adını almış. Ancak uzmanlar, hafif görünümüne rağmen bir dilim güllacın ortalama 250 kalori içerdiğine dikkat çekiyor.
Güllacın Besin Değerleri ve Sağlığa Etkileri
İnce bir dilim güllaç yaklaşık 250 kaloriye sahip. Bu miktar, bir dilim ekmek, bir porsiyon meyve ve bir su bardağı sütün toplam kalorisine denk geliyor. Güllaç; sütle ıslatılan ince yufkalarla hazırlandığı için şerbetli ve ağır hamur tatlılarına kıyasla daha az yağlı ve sindirimi daha kolay bir alternatif sunuyor. Bir porsiyon (yaklaşık 200 gram) güllaç ortalama 235–250 kalori içerirken, baklava ve şekerpare gibi şerbetli tatlılara göre neredeyse yarı yarıya daha az kaloriye sahip.
Protein ve kalsiyum kaynağı olan güllaç, içerdiği süt sayesinde yetişkin bir bireyin günlük kalsiyum ihtiyacının yaklaşık yüzde 15'ini karşılıyor. Diğer birçok tatlı yalnızca karbonhidrat ağırlıklıyken güllaç, protein içeriğiyle kan şekerinin daha dengeli seyretmesine katkı sağlayabiliyor.
Taze Meyve ve Kuruyemişlerle Zenginleştirme
Güllaç genellikle nar, çilek, kivi, vişne veya kiraz gibi taze meyvelerle süsleniyor. Özellikle çilek güçlü bir C vitamini kaynağı olarak günlük ihtiyacın büyük bölümünü karşılayabiliyor. Taze meyveler; antioksidan içerikleri sayesinde hücre yenilenmesini destekliyor, bağışıklığı güçlendiriyor ve gün içinde oluşan vitamin kayıplarının yerine konmasına yardımcı oluyor.
Güllaçta sıklıkla kullanılan ceviz, badem ve fındık; kalsiyum, demir, fosfor ve potasyum gibi mineraller açısından zengin. Özellikle ceviz, omega 3 yağ asitleri içeriyor. Omega 3; kalp ve damar sağlığının korunmasına, bağışıklık sisteminin güçlenmesine katkıda bulunuyor.
Ramazan'da Güllaç Tüketirken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Tatlıyı iftardan hemen sonra değil, en az bir saat sonra tüketin.
- Haftada 2–3 kez bir ince dilimi geçmeyin.
- Büyük boy hurmayı bir adet, küçük boy hurmayı 2–3 adetten fazla tüketmeyin.
- Bir dilim pide, bir dilim ekmeğe eşdeğerdir; porsiyon kontrolüne dikkat edin.
- Güllacı çok soğuk tüketmeyin; buzdolabından çıkardıktan sonra bir süre bekletin.
- Gaz sorunu yaşayanlar laktozsuz süt tercih edebilir.
- Kaloriyi azaltmak için light süt kullanabilir ve şeker miktarını düşürebilirsiniz.
- Üzerine serpilecek toz tarçın, kan şekerinin dengelenmesine yardımcı olabilir.
Evde Güllaç Yapımının Püf Noktaları
Güllaç, özellikle Ramazan ayında sofraların vazgeçilmez hafif sütlü tatlısı olarak evde kolayca hazırlanabiliyor. İşte tam kıvamında, klasik güllaç tarifi:
Malzemeler (6–8 kişilik)
- 10–12 yaprak güllaç
- 1,5 litre süt
- 1,5 su bardağı toz şeker
- 1 su bardağı iri çekilmiş ceviz (isteğe bağlı fındık da olur)
- 1 yemek kaşığı gül suyu (isteğe bağlı)
- Süslemek için: nar taneleri, Antep fıstığı, hindistan cevizi
Yapılışı
- Sütü tencereye alın, şekeri ekleyin ve karıştırarak ısıtın. Kaynatmayın, sadece şeker eriyene kadar ılıtın. (Parmağınızı yakmayacak sıcaklıkta olmalı.)
- Geniş bir borcama bir kepçe süt dökün. Üzerine bir güllaç yaprağını parlak kısmı üste gelecek şekilde yerleştirin.
- Her yaprağın üzerine bir kepçe süt gezdirin. 5–6 yaprak dizdikten sonra araya cevizin yarısını serpin.
- Kalan yaprakları da aynı şekilde sütle ıslatarak dizin. En üste kalan sütü tamamen dökün.
- Oda sıcaklığına geldikten sonra buzdolabında en az 2–3 saat dinlendirin.
- Üzerini nar taneleri, Antep fıstığı veya hindistan cevizi ile süsleyin. İsterseniz servis öncesi biraz gül suyu gezdirebilirsiniz.
Püf Noktaları
- Süt çok sıcak olursa güllaç hamur olur.
- Az süt olursa kuru kalır; tüm yapraklar eşit ıslanmalı.
- Daha yoğun tat için sütün bir kısmını krema ile değiştirebilirsiniz.
- Daha hafif isterseniz şeker miktarını bir su bardağına düşürebilirsiniz.
Güllaç, şerbetli ve ağır tatlılara göre daha hafif bir seçenek olarak öne çıkıyor. Protein, kalsiyum ve sağlıklı yağlar içermesi nedeniyle dengeli tüketildiğinde Ramazan sofralarında yer alabiliyor. Ancak unutulmamalıdır ki her ne kadar hafif olsa da güllaç bir tatlıdır. Ölçülü ve bilinçli tüketildiğinde hem keyif verir hem de sağlıklı beslenme düzenini bozmaz.
