Uzm. Dyt. Selahattin Dönmez, karaciğer yağlanmasını bitiren reçeteyi açıkladı. Obezite sorunu olmayan normal kilolu bireyleri de tehdit eden bu sinsi hastalığa karşı karaciğerin yükünü hafifletecek 8 pratik yöntem duyuruldu.
Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Yağlı Karaciğer
Tıpta 'Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Yağlı Karaciğer' olarak adlandırılan hastalık, sadece kiloluları değil, normal kilodakileri de etkiliyor. Yağlı karaciğer hastalığı, hücrelerin enerjiyi işleme veya depolama yeteneğinin bozulması sonucu ortaya çıkıyor.
Normalde karaciğer yağlanması her 100 kişiden 38'inde görülürken, aşırı kilolu ve obez bireylerde bu oran 45-69 kişiye çıkıyor. İlaç yan etkisi ve alkol alımından bağımsız gelişen bu yağlanma, fibrozis, siroz ve hepatosellüler karsinom riski taşıyor. Normal kilolu kişilerin yüzde 19'unda metabolik disfonksiyonla ilişkili yağlı karaciğer hastalığı gözlendiği bilimsel raporlarda bildirilmiştir.
Tip 2 diyabet, kardiyovasküler hastalıklar ve hipertansiyon hastalarının birçoğunda karaciğer yağlanması mevcuttur. Sağlıksız beslenme, hareketsizlik, sigara kullanımı ve gıda güvencesizliği gibi faktörler bu yağlanmayı tetiklemektedir. Her ne kadar FDA, Resmetirom ilacını onaylasa da ilacın diyet ve egzersizle birlikte kullanılması önerilmektedir. Sağlıklı beslenme, yağ dokusundan zayıflama ve egzersiz gibi değiştirilebilir yaşam faktörleri temel hedef olarak güncelliğini koruyor.
Mayıs 2026'da Hepatology dergisinde yayımlanan derleme, karaciğer yağlanması için beslenme ve yaşam önerilerini güncelledi. Hastalığın adı 'Alkole Bağlı Olmayan Karaciğer Yağlanması' yerine 'Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Yağlı Karaciğer' olarak değiştirildi.
Metabolik Disfonksiyonla Mücadele İçin 8 Yöntem
- Sağlıklı Zayıflama Yağlanmayı Tedavi Eder: Obezite olsun veya olmasın, vücut ağırlığında yüzde 3-10 azalma yağlanmayı düzeltir. Vücut yağ dokusu azaldıkça karaciğer yükü hafifler.
- Düzenli Aktivite Karaciğer Yağlanmasının Düşmanı: Haftada 150-300 dakika yoğun egzersiz ve haftada 2-3 kere direnç egzersizleri karaciğer yağlanmasını geriletir.
- Kalorileri Kısıtlamak Karaciğeri Yeniler: Günde 500-1000 kalori kısıtlaması karaciğerin çalışma kapasitesini artırır.
- Akdeniz Diyeti Karaciğer Yağlanmasının İlacı: Akdeniz Diyeti, düşük karbonhidratlı Akdeniz Diyeti ve sağlıklı yağ alımı en etkin beslenme şeklidir. 10-12 saat gece açlığı karaciğeri yeniler.
- Spesifik Diyet Tavsiyeleri: İşlenmiş etler, endüstriyel fruktoz, ultra işlenmiş yiyecekler ve doymuş yağlardan kaçının.
- Kahve İçimi Önemli: Günde 2-3 fincan kahve karaciğerdeki yağların erimesine yardımcı olur.
- Omega-3 ve Diyet Lifi: Yumurta, balık, ceviz, keten tohumu, chia tohumu, taze sebze, meyve, tam tahıl, baklagil ve kuruyemişler karaciğeri korur.
- Alkol ve Sigara Karaciğerin Düşmanıdır: Alkol ve sigara, az miktarda bile olsa karaciğer yağlanmasında zararlıdır.
Sirke Tüketimi ve Etkileri
Sirke, salatalara ve çorbalara eklenen, antiseptik etkili fermente bir gıdadır. Sirke, midedeki zararlı bakterileri yok eder ve yağ yakımını destekler. Ancak sirke hapları ve sakızları, yeterli asetik asit içermediği için etkili değildir.
Elma sirkesi, üzüm sirkesi, beyaz sirke, şarap sirkesi ve pirinç sirkesi dahil tüm sirkeler benzer etkiye sahiptir. Sirke ödem attırmaz ve direkt içilmemelidir; mide yanması, yemek borusu tahrişi ve ağız içi lezyonlara yol açabilir. Salataya eklenmeli veya suyla seyreltilerek tüketilmelidir.
1-2 yemek kaşığı sirke, 750-1500 mg asetik asit sağlayarak metabolik fayda sağlar. Elma sirkesi evde kolayca yapılabildiği için daha çok tercih edilmektedir.
