Uzman Uyardı: Ramazanda Vücudunuz Alarm Vermesin, Bu Kurallara Dikkat!
Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nden Araştırma Görevlisi Rabia Bağlayıcı, Ramazan ayında uygun beslenme ile desteklenen orucun kısa vadede metabolik bir 'yeniden ayarlama' etkisi yaratabileceğini belirtti. Ancak Bağlayıcı, bu sürecin bireyin genel sağlık durumu ve beslenme kalitesine bağlı olarak farklı sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.
Ramazan'da Görülebilecek Sağlık Sorunları ve Çözümleri
Gün boyu süren açlık, azalan öğün sayısı ve fiziksel aktivitedeki düşüşe bağlı olarak halsizlik, yorgunluk, baş ağrısı, mide problemleri ve kilo artışı gibi durumların ortaya çıkabileceğini kaydeden Bağlayıcı, doğru planlanmış bir beslenme düzeni ile bu etkilerin büyük ölçüde yönetilebileceğini söyledi. Ramazan boyunca yaklaşık 13 saate varan açlık süresinde karaciğerdeki glikojen depolarının tükendiğini ve vücudun enerji üretiminde yağ yakımına yöneldiğini açıkladı.
Bu süreçte insülin düzeylerinin düştüğünü ve insülin duyarlılığının geçici olarak artabileceğini dile getiren Bağlayıcı, bazı bireylerde trigliserid ve LDL kolesterol düzeylerinde düşüş, HDL kolesterolde artış görülebildiğini ifade etti. Hafif düzeyde inflamasyon belirteçlerinde azalma saptanabildiğini de sözlerine ekleyen uzman, bu etkilerin kişiye özgü olduğunu ve beslenme kalitesinin belirleyici rol oynadığını altını çizdi.
Sahuru Atlamanın Tehlikeli Sonuçları
Bağlayıcı, Ramazan ayında yapılan en yaygın hatalardan birinin sahura kalkmadan oruç tutmak olduğunu belirterek, sahurun gün boyu enerji dengesinin korunmasında kritik bir öğün olduğunu vurguladı. Sahurun atlanmasının açlık süresini uzatarak kan şekerinin daha hızlı düşmesine, konsantrasyon kaybına ve kas kaybı riskinin artmasına neden olabileceğini ifade etti.
Sahurda tam tahıllar, yumurta, süt ve yoğurt gibi protein kaynaklarının yanı sıra ceviz ve badem gibi sağlıklı yağ içeren besinlerin tercih edilmesini öneren Bağlayıcı, yeterli su tüketiminin de ihmal edilmemesi gerektiğini belirtti.
İftarda Denge ve Kilo Kontrolü
İftarda hafif bir başlangıç yapılmasının ve ana öğünde denge gözetilmesinin önemine dikkat çeken Bağlayıcı, aşırı tuzlu yiyeceklerin gün içinde susuzluk hissini artırdığını, şeker içeriği yüksek besinlerin ise kan şekerinde ani yükselme ve düşüşlere yol açabildiğini açıkladı.
Kızartma ve ağır yağlı yemeklerin mideyi zorlayarak hazımsızlık ve reflü şikayetlerini artırabileceğini belirten Bağlayıcı, yemeklerin haşlama, fırın veya ızgara yöntemleriyle hazırlanmasının önemine dikkati çekti. Tatlı tercihinin meyve ya da sütlü tatlılardan yana yapılmasının, şerbetli ve ağır tatlıların ise sınırlandırılmasının kilo kontrolü ve enerji dengesi açısından daha sağlıklı olacağını kaydetti.
Hızlı Yemek ve Hareketsizliğin Riskleri
İftarda hızlı ve büyük porsiyonlarla yemek yemenin hem sindirimi zorlaştırdığını hem de gereğinden fazla kalori alımına yol açabildiğini ifade eden Bağlayıcı, Ramazan boyunca tamamen hareketsiz kalmanın metabolizmayı yavaşlatabileceğine dikkat çekti. Özellikle iftardan bir ila iki saat sonra yapılacak 20-30 dakikalık hafif yürüyüşlerin sindirimi destekleyebileceğini ve enerji dengesine katkı sağlayabileceğini söyledi.
Kronik Hastalığı Olanlar İçin Kritik Uyarı
Diyabet, hipertansiyon ve kalp hastalığı bulunan bireylerin oruç kararı almadan önce mutlaka hekimlerine danışmaları gerektiğini bildiren Bağlayıcı, bu grupta ilaç saatlerinin yeniden düzenlenmesi, sıvı alımının yakından takip edilmesi ve kan şekeri düşüklüğü riskinin değerlendirilmesinin önem taşıdığını ifade etti. Bazı hastaların yüksek risk grubunda değerlendirildiğini ve bu kişiler için orucun ancak tıbbi gözetim altında önerilebileceğini belirtti.
Vitamin kullanımına ilişkin olarak ise dengeli ve yeterli beslenen bireylerde rutin takviyenin gerekli olmadığını kaydeden Bağlayıcı, D vitamini ya da demir eksikliği bulunan kişilerde takviyelerin hekim önerisiyle ve tercihen iftar sonrasında kullanılabileceğini sözlerine ekledi.
