Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen Dumansız Hava Sahası uygulaması kapsamında 2009 yılından bu yana 46 milyonu aşkın denetim gerçekleştirildi. Uygulama, 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun çerçevesinde toplum sağlığını korumak, tütün dumanına maruziyeti önlemek ve tütün kullanımını azaltmak amacıyla hayata geçirildi.
Düzenlemeler ve Kapsam
19 Temmuz 2009'da yürürlüğe giren düzenlemelerle kahvehane, kafeterya, lokanta ve benzeri işletmelerin kapalı alanlarında tütün ürünü kullanımı yasaklandı. Ayrıca toplumun yoğun kullandığı bazı açık alanlarda da ilave kısıtlamalar getirildi. Havaalanları, terminaller, alışveriş merkezleri, sinema ve tiyatrolar ile sağlık kuruluşlarının giriş kapılarının en az 5 metre çevresinde tütün ürünü kullanımı yasaklanırken, kamu kurumlarının açık alanlarında oluşturulabilecek sigara içme alanları toplam açık alanın yüzde 30'u ile sınırlandırıldı ve bina girişlerinden en az 10 metre uzaklıkta olması zorunlu hale getirildi. Çocuk parkları, yürüyüş yolları ve spor alanlarında ise tütün ürünü kullanımı tamamen yasaklanarak çocukların ve gençlerin dumandan korunması hedeflendi.
Dijital Denetim Altyapısı
Denetim faaliyetleri, Dumansız Hava Sahası Denetim Sistemi ile dijital ortama taşındı. Planlama, saha koordinasyonu, ihbar yönetimi ve raporlama süreçleri tek merkezden yürütülmeye başlandı. "ALO 184 SABİM" hattı ve "Yeşil Dedektör" mobil uygulaması üzerinden iletilen ihbarlar sisteme anlık düşmekte ve en geç 2 saat içinde değerlendirilerek en yakın denetim ekibine yönlendirilmektedir. Bu sayede vatandaşların denetim süreçlerine aktif katılımı sağlanırken, ihlallere hızlı ve etkin müdahale imkanı oluşturuldu.
Kesintisiz Denetim ve Yöntemler
Bakanlık verilerine göre, Türkiye genelinde yaklaşık 1500 denetim ekibi ve 10 bine yakın görevli personelle 7 gün 24 saat esasına göre denetimler gerçekleştiriliyor. Denetimler; rutin denetimler, ihbar üzerine gerçekleştirilen denetimler ve iller arası çapraz denetimler olmak üzere 3 farklı yöntemle yürütülüyor. İhbar alınması veya ihlal tespit edilmesi halinde ilgili işletmeye 20 gün içinde en az 3 takip denetimi yapılıyor. Denetim ekipleri en az 2 kişiden oluşurken, ekiplerde kolluk kuvveti temsilcileri de görev alıyor. 81 ilde görev yapan ekipler, farklı illerle eşleştirilerek her ay çapraz denetimler gerçekleştiriyor.
