Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cavit Işık Yavuz, Türkiye genelinde bu yaz mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi beklenen hava sıcaklıkları nedeniyle özellikle kalp, diyabet ve böbrek hastalarında acil servis başvurularının artabileceği uyarısında bulundu. Yaşlılar, çocuklar, gebeler ve kronik hastalığı bulunanların daha dikkatli olması gerektiğini vurguladı.
El Nino Etkisi ve Sıcak Hava Dalgaları
Prof. Dr. Yavuz, El Nino'nun etkisiyle dünyanın birçok bölgesinde aşırı sıcaklıkların görüldüğünü, Avrupa'da etkili olan sıcak hava dalgaları nedeniyle çeşitli önlemlerin hayata geçirildiğini, bazı bölgelerde ise kırmızı alarm verildiğini söyledi. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün hava sıcaklıklarının artacağı yönündeki uyarılarına dikkat çeken Yavuz, sıcaklığın yanı sıra nem oranındaki artışın sağlık açısından kritik olduğunu belirtti.
Isı Stresi ve Sağlık Riskleri
Prof. Dr. Yavuz, sıcaklık ve nemin birlikte yükselmesinin vücudun çevresel koşullara uyum mekanizmalarını zorladığını, bu durumun 'ısı stresi' olarak adlandırılan süreci başlattığını ifade etti. Isı stresinin hafif belirtilerden sıcak çarpması ve komaya kadar uzanabilen ciddi sağlık tablolarına yol açabileceğine dikkat çeken Yavuz, vücudun sıcaklığa uyum sağlamak için terleme yoluyla ısı dengesini korumaya çalıştığını ancak bu süreçte su ve mineral kaybı yaşandığını dile getirdi.
'Aşırı sıcakların yol açtığı sağlık sorunları, güneş yanıkları, isilik ve el-ayaklarda şişlik gibi hafif belirtilerden sıcak çarpması gibi hayati risk oluşturabilen tablolara kadar uzanabiliyor. Bacaklarımızda ve kollarımızda oluşan sıcak krampları, sıcaklığın bizi etkilemeye başladığını gösteren erken bir uyarı niteliği taşıyor' dedi.
Su Tüketimi Önerileri
Prof. Dr. Yavuz, sıcak krampları gibi belirtilerin ortaya çıkması halinde yeterli sıvı alınmasının büyük önem taşıdığını vurgulayarak, 'Sağlıklı bir yetişkinin sıcak hava dalgalarında özellikle 2,5-3 litre su içmesi lazım. Dünya Sağlık Örgütü de her saat başı en az bir bardak su içilmesini ve su tüketiminin gün içine yayılmasını öneriyor. Kafeinli içecekler, şekerli ve alkollü içeceklerden kesinlikle uzak durmak gerekiyor. Çünkü kafeinli içecekler idrarı artırdığı için daha fazla su kaybına yol açabiliyor' uyarısında bulundu.
Acil Servis Başvuruları Artabilir
Sıcak hava dalgalarının acil servis başvurularında artışa neden olabildiğini belirten Yavuz, şöyle devam etti: 'Sıcak krampları her zaman insanları acil servise ya da hastaneye başvurmaya yönlendirmeyebilir ancak sıcak bitkinliği dediğimiz bir üst tablo var. Burada sıcaklık, kişiyi bitkin ve yerinden kalkamayacak duruma getirebiliyor. Bu iyiye işaret değil çünkü tablonun ilerlediğini gösteriyor. Artan sıcak havalarla, özellikle kalp, diyabet ve böbrek hastalarında acil servis başvuruları artabiliyor. Doğrudan sıcak çarpması gibi komaya kadar gidebilen ağır tablolar var. Bu durumda vücudun ısı düzenleme mekanizmaları bozuluyor ve hayati tehlike başlıyor. Bilinç kaybının ortaya çıkabildiği bu tablo, gerçek anlamda acil servis gerektiren bir durum.'
Yavuz, sıcak hava dalgalarının hava kalitesini de olumsuz etkilediğini, bu durumun solunum yolu şikayetlerinde artışa neden olabildiğini ve solunum yolu hastalığı bulunanların da sağlık kuruluşlarına başvurmak zorunda kalabildiğini söyledi.
Risk Grupları ve Önlemler
Sıcak hava dalgalarının bazı gruplar üzerinde daha ciddi sağlık riskleri oluşturduğunu belirten Yavuz, 'Vücudun sıcaklığa uyum kapasitesi herkeste aynı değil. Örneğin 65 yaş üstü bireylerde bu kapasite azalıyor. Çocuklarda ise henüz tam gelişmemiş oluyor. Gebelerde de vücudun geçirdiği değişiklikler nedeniyle sıcakların etkileri daha belirgin hissedilebiliyor. Bunun yanında böbrek, karaciğer ve kalp hastalığı bulunan kişiler de aşırı sıcaklardan çok daha hızlı ve daha fazla etkilenebiliyor' ifadelerini kullandı.
Vatandaşlara sıcak hava dalgaları sırasında bireysel önlemler almaları çağrısında bulunan Yavuz, güneşin etkisinin en yoğun hissedildiği saatlerde dışarı çıkılmaması gerektiğini dile getirdi. Ev ve iş yerlerinde klima kullanımında 20 ile 25 derece arasındaki sıcaklıkların önerildiğini, bu açıdan evler için 22-23 derecelik oda sıcaklığının uygun olduğunu bildirdi.
Araç İçi Sıcaklık Uyarısı
El Nino'nun etkisiyle Türkiye'de de hava sıcaklıklarında artış olabileceğine dikkat çeken Yavuz, 'Sıcak havalarda çocukları, yaşlıları ve evcil hayvanları klima açık olsa bile araç içerisinde bırakmamak gerekiyor. Dışarıda hava sıcaklığı 27 dereceyken araç içi sıcaklığı kısa sürede çok daha yüksek seviyelere çıkabiliyor' dedi.
Sıcak çarpmasına işaret edebilecek belirtilerin hafife alınmaması gerektiğini belirten Yavuz, bitkinlik, halsizlik, bulantı, kusma ve baş ağrısının sıcaklığın vücudu etkilemeye başladığını gösterebileceğini, bilinç bulanıklığı, bayılma veya nöbet görülmesi halinde ise vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezinin aranması gerektiğini sözlerine ekledi.
