Klinik Psikolog İsmail Anıl Usta, yaz tatilinde çocuk ve gençlerin kontrolsüz ekran kullanımının hem beden hem de ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceği konusunda aileleri uyardı. Okulların kapanması ve sınav stresinin sona ermesiyle birlikte çocukların boş zamanı arttı; telefon, tablet, bilgisayar ve oyun konsolları günün büyük bölümünü kaplamaya başladı. Usta, "Sorun teknoloji değil; teknolojinin çocuğun hayatındaki yerinin kontrolsüz şekilde büyümesidir" dedi.
Denge Kurmak Yasaklamaktan Daha Önemli
Usta, teknolojinin yaşamın ayrılmaz bir parçası olduğunu ve çocukların dijital dünyanın içine doğduğunu belirterek ekranları tamamen yasaklamanın ne gerçekçi ne de sağlıklı olduğunu vurguladı. "Ekran, öğrenmeyi destekleyen bir araç da olabilir, zamanı tüketen bir alışkanlık da... Belirleyici olan çocuğun ekran karşısında ne yaptığı, ne kadar süre geçirdiği ve bunun günlük yaşamını nasıl etkilediğidir" ifadelerini kullandı. Okul döneminde çocukların zamanının büyük kısmı dersler, sosyal etkinlikler ve ödevlerle geçerken, yaz tatilinde bu düzen ortadan kalkıyor. Özellikle çalışan ebeveynlerin çocuklarıyla ilgilenememesi, sıcak hava nedeniyle dışarı çıkma imkanlarının azalması ve dijital içeriklerin kolay erişilebilir olması ekran kullanımını hızla artırabiliyor. Başlangıçta 'oyalansın' düşüncesiyle verilen ekranlar kısa sürede alışkanlığa dönüşebiliyor.
Fiziksel ve Ruhsal Sağlık Üzerindeki Etkileri
Kontrolsüz ekran kullanımı sadece zaman kaybına neden olmuyor; çocukların fiziksel, ruhsal ve sosyal gelişimini de önemli ölçüde etkiliyor. Saatlerce ekran karşısında oturan çocuklarda fiziksel aktivite azalıyor. Bunun sonucunda kilo artışı, duruş bozuklukları, kas-iskelet sistemi sorunları ve göz yorgunluğu gibi problemler daha sık görülebiliyor. Özellikle gece saatlerinde telefon ve tablet kullanımı uykuya geçişi zorlaştırıyor; düzensiz uyku, çocukların hem ruh halini hem de bilişsel performansını olumsuz etkiliyor. Sürekli değişen dijital uyaranlara maruz kalan çocuklarda dikkat dağınıklığı, sabırsızlık ve sıkılmaya karşı düşük tolerans gelişebiliyor. Gerçek yaşamın doğal temposu dijital içerikler kadar hızlı olmadığı için çocuklar kitap okumak, üretmek ya da uzun süre odaklanmakta zorlanabiliyor.
Sosyal Medya ve Özgüven Sorunları
Ergenlik döneminde sosyal medya kullanımının artmasıyla çocuklar kendilerini başkalarının yaşamlarıyla karşılaştırmaya daha yatkın hale geliyor. Bu durum özgüven sorunlarını ve yetersizlik duygusunu tetikleyebiliyor. Usta, "Eğitici içerikler, yabancı dil uygulamaları, yaratıcı oyunlar ve çevrim içi eğitimler çocukların gelişimini destekleyebilir. Burada önemli olan ekranın çocuğun gelişimine katkı sunmasıdır. Amaçsız ve saatler süren ekran kullanımı ile kaliteli içerik tüketimini aynı kefeye koymamak gerekir" dedi.
Ailelere Sağlıklı Ekran Kullanımı Önerileri
- Günlük ekran süresi çocukla birlikte belirlenmeli.
- Ebeveynlerin rol model olması sebebiyle evde birlikte geçirilen zaman diliminde de teknoloji kısıtlamasına gidilmeli.
- Teknoloji tamamen yasaklanmamalı ancak sınırsız da bırakılmamalı.
- Spor, sinema, sanat ve kitap okuma günlük rutinin parçası haline getirilmeli.
- Yemek saatleri ve aile sohbetlerinde masadan telefonlar uzaklaştırılmalı.
- Yatmadan en az bir saat önce telefon, tablet ve bilgisayar kullanımı sonlandırılmalı.
Yaz Tatili Gerçek Yaşam Deneyimleriyle Dolu Olmalı
Klinik Psikolog İsmail Anıl Usta, "Teknolojiyi hayatımızdan çıkarmamız mümkün değil. Ancak çocukların bütün yazı ekran karşısında geçirmesi de sağlıklı değil. Yaz tatili; arkadaşlıkların, açık havada oynanan oyunların, aileyle geçirilen zamanın ve gerçek yaşam deneyimlerinin öne çıktığı bir dönem olmalıdır. Çocuklara dijital dünya ile gerçek yaşam arasında sağlıklı bir denge kurmayı öğretebilirsek, bu yalnızca yaz tatili için değil, yaşam boyu sürdürecekleri önemli bir beceri olacaktır" diye konuştu.
