Osman Gazi: Kurucunun Sıra Dışı Alışkanlıkları
Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Gazi, 1258'de Söğüt'te doğdu. Kayı Boyu'nun yönetimine 23 yaşında geçti ve ilk Osmanlı parasını bastırdı. Uzun boylu, yuvarlak yüzlü, esmer tenli, ela gözlü ve kalın kaşlıydı; rivayete göre ayakta durduğunda elleri dizlerini geçerdi. Yemekten önce müzik dinler, başına kırmızı çuhadan Çağatay tarzı Horasan tacı giyerdi. Bir giydiğini bir daha giymez, elbiselerini garibanlara bağışlardı. Her ikindi vakti evinde kim varsa onlara ziyafet verirdi.
Orhan Gazi: Halkın İçindeki Padişah
İkinci padişah Orhan Gazi, 1281'de doğdu ve 36 yıl hüküm sürdü. Sarı sakallı, uzun boylu, mavi gözlüydü. Yumuşak huylu, merhametli ve adalet sahibiydi. Salı ve Perşembe günleri oruç tutardı. Mevlana'ya hürmeten başına sikke giyer ve beyaz sarık sarardı. Zamanını fethettiği yüz kadar kaleyi dolaşarak geçirir, hiçbir şehirde bir aydan fazla kalmazdı. Sık sık halka karışır, onları ziyaret ederdi. 78 yaşında vefat ederek en uzun yaşayan Osmanlı padişahı oldu.
Sultan I. Murad: Âlim ve Sanatkâr Hükümdar
1326'da Bursa'da doğan I. Murad, özel kütüphanesi olan ilk padişahtı. Uzun boylu, değirmi yüzlü ve iri burunluydu. Hz. Mevlana'ya olan sevgisiyle 'Hüdavendigar' unvanını aldı. Başına mevlevî sikkesi üzerine destar sarardı. Çok sade giyinir, kırmızı zeminli beyaz elbiseyi tercih ederdi. Âlim ve sanatkârlara hürmet gösterir, fakirlere şefkatli davranırdı. Birinci Kosova Savaşı sonrası savaş alanını gezerken Sırp asilzadesi Milos Obraviç tarafından hançerlenerek şehit oldu; savaş meydanında suikastle öldürülen tek Osmanlı padişahıdır.
Yıldırım Bayezid: Cesur ve Hızlı Hükümdar
1360'ta Edirne'de doğan Yıldırım Bayezid, 1389'da 29 yaşında tahta çıktı. Cesareti ve hızlı hareketleriyle 'Yıldırım' lakabını aldı. İyi bir pehlivan ve avcıydı; İstanbul'u ilk kuşatan Osmanlı padişahıdır. Timur'la Ankara Savaşı'nda yenilip esir düştü. 13 yıllık saltanatının ardından esaretinin 7. ayında vefat etti. Şiir yazdığı bilinen ilk padişahtır; 'Yıldırım' mahlasını kullanırdı.
Sultan I. Mehmed: Yay Ustası ve Savaşçı
1389'da Edirne'de doğan Çelebi Mehmed, orta boylu, yuvarlak yüzlü, beyaz tenli ve geniş göğüslüydü. Gençliğinde bir kirişçinin yanında çıraklık yaparak yay ve kiriş yapımını öğrendi. Güreş yapar, çok kuvvetli yay kirişlerini çekebilirdi. Padişahlığı boyunca bizzat 24 savaşa katıldı ve kırka yakın yara aldı. İçi kürklü, yakası dik kaftan giyerdi. 26 Mayıs 1421'de Edirne'de vefat etti; ölümü gizlenen ilk Osmanlı padişahı oldu.
Sultan II. Murad: Bilge Padişah
1402'de doğan II. Murad, sanata ve sanatçılara büyük önem verdi. Uzun boylu, beyaz tenli, doğan burunlu ve güzel yüzlüydü. 19 yaşında tahta çıktı. Çok güzel konuşur, musiki ve şiirden keyif alırdı. Osman Gazi dışında tahtı kendi rızasıyla oğluna devreden yegâne hükümdardır. Kaynaklarda 'Padişah-ı hâkim' (bilge padişah) olarak anılır.
Fatih Sultan Mehmed: Çok Dilli Dahi
1432'de Edirne'de doğan II. Mehmed, uzun boylu, dolgun yanaklı, kıvrık burunlu ve adaleliydi. Arapça, Farsça, İbranice, Slavca, Keldanice, Latince, Yunanca ve İtalyanca olmak üzere 8 dil biliyordu. İstanbul'un fethinde kullanılan şahi toplarının çizimlerini kendisi yaptı. Bilime önem verdi; Ali Kuşçu ve ressam Bellini'yi İstanbul'a getirtti. 'Avni' mahlasıyla şiirler yazdı. Yemeklerini yalnız yiyen ilk padişahtır. Nikris hastalığından 3 Mayıs 1481'de vefat etti.
Sultan II. Bayezid: Şair ve Bestekâr
1448'de Dimetoka'da doğan II. Bayezid, uzun boylu, geniş göğüslü ve kuvvetliydi. Arapça, Farsça, Çağatay lehçesi ve Uygur alfabesini biliyordu. 'Adli' mahlasıyla şiirler yazdı; 124 şiirden oluşan basılı divanı vardır. Beste yaptığı bilinen ilk padişahtır; dokuz peşrevi ve saz semaisi bulunur. Akıl hastalıklarının musikiyle tedavisi onun döneminde başlatıldı. Aynı zamanda başarılı bir okçu ve yay imalatçısıydı.
Yavuz Sultan Selim: Sert ve Mütevazı
1470'te doğan I. Selim, uzun boylu, geniş omuzlu, kırmızı yüzlü ve uzun bıyıklıydı. Sert tabiatlı ve cesurdu. Avcılığa ve silahlara meraklıydı; güreş, ok atma ve yay çekmede ustaydı. Çok okuduğu için gözleri bozuldu. Geceleri 3-4 saat uyur, kalanını okuyup yazmakla geçirirdi. Kuyumculuk yapar, kitap okurken altın hilaller kullanırdı. Her öğünde tek çeşit yemek yer, ağaç tabak kullanırdı. Sakalını keserdi; 'Sakalımı ele vermemek için kesiyorum' dediği rivayet edilir. 'Aslan Pençesi' çıbanından 22 Eylül 1520'de vefat etti.
Kanuni Sultan Süleyman: Çok Yönlü Hükümdar
1495'te Trabzon'da doğan I. Süleyman, 46 yıl tahtta kaldı. Yuvarlak yüzlü, ela gözlü, geniş alınlı ve uzun boyluydu. 'Muhibbi' mahlasıyla divan edebiyatının en çok gazel yazan şairidir. Arapça, Farsça, Sırpça ve Tatarca biliyordu. Babası gibi kuyumculuğa ilgi duydu. İyi bir müzik kulağına sahip hat ustası, seramik meraklısı ve kundura imalatçısıydı. 7 Eylül 1566'da Sigetvar kuşatması sırasında vefat etti.
Sultan II. Selim: Seferlere Katılmayan İlk Padişah
1524'te İstanbul'da doğan II. Selim, orta boylu, mavi gözlü ve sarışındı. Ordunun başında sefere gitmeyen ilk padişahtır. 'Sarı Selim' olarak bilinir. Hilal şeklinde asalar yaparak hacılara dağıttı. Şair hükümdarlardandı; 'Biz bülbül-i muhrik-i dem-i sekvayi fira' beyti meşhurdur.
Sultan III. Murad: En Çok Çocuğu Olan Padişah
1546'da Manisa'da doğan III. Murad, orta boylu, kumral sakallı ve ela gözlüydü. Döneminde Osmanlı toprakları en geniş sınırlarına ulaştı. Boş zamanlarında ok başı imal ederdi. Ağzından 'Hayır' sözü nadiren çıkardı. Saatlere meraklıydı. Padişahlar içinde en çok çocuğu olan padişahtır. 16 Ocak 1595'te felç geçirerek vefat etti.
Sultan III. Mehmed: Sancakbeyliğinden Gelen Son Padişah
1566'da Manisa'da doğan III. Mehmed, orta boylu, kumral saçlı ve güzel yüzlüydü. Nazik ve sakin karakterliydi. Annesi Safiye Sultan'ın etkisinde kaldı. Kuyumculuğa ilgi duydu; okçular için özel yüzükler tasarladı. 'Adlî' mahlasıyla şiirler yazdı.
Sultan I. Ahmed: 14'ün Sembolizmi
1590'da Manisa'da doğan I. Ahmed, 14 yaşında tahta çıktı, 14 yıl hüküm sürdü ve Osmanlı'nın 14. padişahıdır. Ok atma, kılıç kullanma ve ata binmede ustaydı. Yetimler için özel hazine kurdu. Fildişi yüzükler tasarladı; babası gibi kaşık ustasıydı. Hz. Muhammed'in ayak izinin resmini kavuğunda taşıdı. Tifüsten 28 yaşında vefat etti.
Sultan I. Mustafa: Dengesiz Padişah
1592'de Manisa'da doğan I. Mustafa, güzel yüzlü, seyrek sakallı ve iri gözlüydü. Sinirli yapısıyla bilinirdi. Ağabeyi I. Ahmed döneminde 14 yıl hapis yaşadı. Sadaka vermeyi çok severdi; sarayın havuzuna para atardı. Aklî dengesinin bozuk olduğu rivayet edilir. Tahttan indirildikten 16 yıl sonra sinir hastalığından vefat etti.
Sultan II. Osman (Genç Osman): En Genç Yaşta Ölen
1604'te İstanbul'da doğan II. Osman, zeki, enerjik ve cesurdu. 14 yaşında tahta çıktı. Saraçlığa ilgi duyardı; atlarının eyerlerini kendisi yapardı. 18 yaşında yeniçeri ayaklanmasıyla tahttan indirilip Yedikule Zindanları'nda boğularak öldürüldü; en genç yaşta ölen Osmanlı padişahıdır.
Sultan IV. Murad: Yasakçı Padişah
1612'de doğan IV. Murad, 11 yaşında tahta çıktı. Tütün ve kahveyi yasakladı, yasaklara uymayanları öldürttü. Satranç ve dama meraklısıydı; koşan attan başka ata atlayabilecek kadar iyi biniciydi. Hezârfen Ahmet Çelebi'yi destekledi. 'Murâdî' mahlasıyla şiirler, 'Şah Murad' mahlasıyla besteler yaptı. Hüseyni makamında altı peşrev besteledi. Damla hastalığından vefat etti.
Sultan I. İbrahim (Deli İbrahim): Kürk ve Amber Vergisi
1615'te İstanbul'da doğan I. İbrahim, uzun boylu ve kumral sakallıydı. Sinir krizleri nedeniyle 'Deli İbrahim' olarak bilinir. Deniz kaplumbağası kabuklarından tesbih yapardı. Kürke ve ambere aşırı ilgisi vardı; 'kürk ve amber vergisi' toplattı. Fakirlere yardım severdi. 1648'de boğularak öldürüldü.
Sultan IV. Mehmed (Avcı Mehmed): En Uzun Süre Tahtta Kalan İkinci
1642'de İstanbul'da doğan IV. Mehmed, 7 yaşında tahta çıkarak en genç padişah oldu. 39 yıl tahtta kaldı. Ava merakıyla 'Avcı Mehmed' olarak anılır. Bir avda 20 saat at sürdüğü rivayet edilir. İçkiyi yasakladı. 1693'te Edirne'de vefat etti.
Sultan II. Süleyman: En Uzun Süre Veliaht Bekleyen
1642'de İstanbul'da doğan II. Süleyman, hayatının 40 yılını hapis geçirdi. En uzun süre veliaht bekleyen padişahtır. Dört yıl padişahlık yaptı, son iki yılını yatak hastası olarak geçirdi. 1691'de vefat etti.
Sultan II. Ahmed: Hat Sanatında Usta
1643'te İstanbul'da doğan II. Ahmed, Arapça ve Farsça bilirdi. Kıyafet değiştirip halk arasında dolaşır, dertlerini dinlerdi. Hat sanatında çok ustaydı; birçok Kur'an-ı Kerim yazdı. Sirozdan 1695'te vefat etti.
Sultan II. Mustafa: Seferlere Çıkan Son Padişah
1664'te İstanbul'da doğan II. Mustafa, ordunun başında sefere çıkan son padişahtır. Tahta çıktığında 'Zevk, sefa ve rahatı kendimize haram eylemişizdir' dedi. Sıkça av partileri düzenledi, devlet işlerini sadrazamlara bıraktı. Sekiz eşinden 22 çocuğu oldu.
Sultan III. Ahmed: Lale Devri Padişahı
1673'te doğan III. Ahmed, uzun boylu, kara gözlü ve buğday tenliydi. Hattat ve şairdi; 'Necib' mahlasıyla şiirler yazdı. Lale Devri'nde padişahlık yaptı. Sarayda kütüphane inşa ettirdi. Döneminde birçok mimari eser yapıldı.
Sultan I. Mahmud: Keman Çalan Padişah
1696'da İstanbul'da doğan I. Mahmud, 24 yıl tahtta kaldı. Tarih, edebiyat ve şiirle uğraştı; 'Sebkati' mahlasını kullandı. Lale yetiştirmeye ve satranca meraklıydı. Hilalci, mühür kazıcısı ve kuyumcuydu. İlk madalya onun döneminde çıkarıldı. Keman çalar, tamburi ve bestekârdı. Sekiz peşrevi ve iki saz semaisi bulunur. 1754'te at sırtında vefat etti.
