Tarihçi ve yazar Murat Bardakçı, Turkuvaz Kitap'tan çıkan 'Bir Devlet Operasyonu: 19 Mayıs' adlı kitabında, Kurtuluş Savaşı'nın başlangıcı olarak kabul edilen 19 Mayıs 1919'un bir devlet projesi olduğunu ortaya koyuyor. Bardakçı, Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a yalnızca kendi iradesiyle veya Padişah Vahideddin'in talimatıyla değil, devletin üst düzey kararıyla gittiğini belirtiyor.
Samsun Evrakı ve dönemin tanıkları
Kitapta, 'Samsun Evrakı' olarak bilinen devlet içi yazışmalar ve dönemin tanıklarının hatıraları eşliğinde tarihi bir yolculuk yapılıyor. Bardakçı'ya göre, imparatorluğun üst düzey yöneticileri, yaşanan felaketin zararını en aza indirebilmek için işgale karşı yeni bir savaş açıkça telaffuz edilmese de çareler aramış, planlar yapmış ve en başarılı kumandanlara vazifeler vermiştir. Bütün bu çabalardan işe yarar neticeler alınması hayal edilmiştir.
Bandırma Vapuru efsanesi
Bardakçı, Bandırma Vapuru'nun pusulasının olmadığı, dümeninin bozuk ve paraketesinin kırık olduğu yönündeki iddiaların Atatürk'ün ölümünden sonra ortaya atıldığını ve zamanla ders kitaplarına girdiğini vurguluyor. Kitapta, Bandırma Vapuru'nun kaptanı İsmail Hakkı Bey'in yıllar sonra verdiği bir söyleşide bu tür sorunlardan hiç bahsetmediği aktarılıyor.
19 Mayıs'ın önemi
19 Mayıs 1919, Türkiye'nin doğuşunun miladı olarak kabul edilir. Ancak Bardakçı, bu tarihin öncesinin muğlak olduğunu ve bu muğlaklığın farklı tarih anlatılarına zemin hazırladığını ifade ediyor. Kitap, okuyuculara 19 Mayıs'ın bir devlet operasyonu olduğu gerçeğini, yolculuk öncesindeki ordu, hükümet ve saray arasındaki hızlı yazışmalarla ve dönemin tanıklarının anlatımlarıyla aktarıyor.
