Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 2025 yılı Aile Yılı ilan edilmiş, ardından 2026-2035 dönemi Aile ve Nüfus On Yılı olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, Türkiye'de toplam doğurganlık hızı 2014 yılında 2,19 iken 2024'te 1,48'e gerilemiş, yıllık canlı doğum sayıları 2023'ten itibaren 1 milyonun altına düşmüştür. Küresel demografik daralma, Türkiye'de de bireysel tercihlerde köklü bir zihniyet değişimini beraberinde getirmektedir.
Aile ve Nüfus On Yılı Vizyonu
Uzun vadeli hedeflerin tek bir yıla sığmayacağı gerçeğinden hareketle, 2026-2035 dönemi Aile ve Nüfus On Yılı olarak belirlenmiştir. Bu süreç, bir vizyon belgesi çerçevesinde stratejik bir yol haritasına dayanmaktadır. Planlanan politikalarla genç nesillerin nitelikli yetişmesi, kırsalın yerinde kalkındırılması ve nüfusun ülke genelinde dengeli dağıtılması amaçlanmaktadır.
İstatistiklerle Aile, 2025 Verileri
TÜİK tarafından 12 Mayıs 2026'da yayımlanan İstatistiklerle Aile, 2025 haber bülteni, aile yapısındaki dönüşümü gözler önüne sermektedir. Ortalama hanehalkı büyüklüğü 2008'de 4 iken 2025'te 3,08'e düşmüştür. Tek kişilik hanehalkı oranı 2014'te yüzde 13,9 iken 2025'te yüzde 20,5'e yükselmiştir. Çekirdek aile oranı yüzde 67,4'ten yüzde 62,7'ye, geniş aile oranı ise yüzde 16,7'den yüzde 13,5'e gerilemiştir. Tek ebeveynli hanelerin oranı yüzde 7,6'dan yüzde 11,3'e çıkmıştır.
Yaşlı nüfus oranı yüksek olan Gümüşhane, Tunceli, Giresun ve Artvin gibi illerde tek kişilik hanehalkı oranı en yüksek seviyelerdeyken, doğurganlığın yüksek olduğu Gaziantep, Şırnak, Ağrı ve Mardin gibi illerde en düşük seviyelerdedir. 2025 itibarıyla Türkiye'de hanehalkı sayısı 26 milyon 977 bin 795 olup, bunların yüzde 41,9'unda 0-17 yaş grubunda en az bir çocuk bulunmaktadır. Tek başına yaşayan yaşlıların sayısı 2014'te yaklaşık 1 milyon 73 bin iken 2025'te 1 milyon 836 binin üzerine çıkmıştır.
Aile Yapısının Dönüşümü Karşısında Politika Önerileri
Aile yapısındaki dönüşüm karşısında nüfusun diri tutulması ve yaşlanan nüfus için dengelenme sağlanması gerekmektedir. Doğurganlığın artırılması için Cumhurbaşkanlığı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tek sorumlu olmamalı, konu devletin ve toplumun ortak önceliği haline getirilmelidir.
Sağlık Bakanlığı'nın Rolü
Sağlık Bakanlığı, infertilite sorunu yaşayanlara maddi ve manevi destek sağlamada daha fazla öncülük edebilir. Tüp bebek tedavilerindeki imkan ve kolaylıklar artırılabilir. Normal doğum teşvik edilmeli ve sezaryen oranları düşürülmelidir.
Kurumlar Arası İşbirliği
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve diğer kurumların plan, bütçe ve hedeflerini aile ve nüfus ekseninde planlamaları önem kazanmaktadır. Özel sektör, sivil toplum kuruluşları, yerel yönetimler, medya ve bireyler düzeyinde alınacak kararların aile ve nüfusu nasıl etkileyeceği sorusu sürekli sorulmalı ve buna uygun hareket edilmelidir.
