Türk Hematoloji Derneği'nin düzenlediği '18. Kemik İliği Transplantasyonu ve Hücresel Tedaviler Kongresi'nde (18. KİTHT) konuşan Dernek Genel Sekreteri Prof. Dr. Elif Birtaş Ateşoğlu, Türkiye'nin kök hücre nakillerinde önemli bir konuma sahip olduğunu vurguladı. Prof. Dr. Ateşoğlu, ülkemizde kök hücre nakillerinin sık uygulandığını ve yurtdışından da bu amaçla çok sayıda hasta geldiğini belirtti.
Kök hücre nedir ve nakil nasıl yapılır?
Kök hücreler, kemik iliğinde bulunan ve kan hücrelerini üreten ana hücrelerdir. Kök hücre nakli, hastaya sağlıklı kök hücrelerin verilmesi işlemidir. Prof. Dr. Ateşoğlu, işlemin iki türü olduğunu açıkladı: Otolog kök hücre nakli (hastanın kendi kök hücreleri kullanılır) ve allojeneik kök hücre nakli (sağlıklı bir donörden alınan kök hücreler nakledilir).
Kimlere uygulanır?
Allojeneik kök hücre nakli, akut lösemiler, lenfomalar gibi malign hastalıkların yanı sıra kemik iliği yetersizliği ile giden aplastik anemi ve bazı genetik ile bağışıklık sistemi hastalıklarında uygulanmaktadır. Prof. Dr. Ateşoğlu, 'Hastaya yapılan kemik iliği nakli ile sağlıklı bir kemik iliği oluşturulmakta ve kalıcı bir iyileşme sağlanmaktadır' dedi.
Ulusal doku bankamız: TÜRKÖK
Allojeneik nakil için uygun donör bulunması gerektiğini belirten Prof. Dr. Ateşoğlu, donör uygunluğunun HLA doku grubu testi ile belirlendiğini söyledi. En uygun donör, hastanın HLA tam uyumlu kardeşidir ancak bu ihtimal yüzde 25'tir. Uyumlu kardeş bulunamazsa ulusal doku bankası TÜRKÖK'ten donör taraması yapılır. Tam uyumlu veya yüzde 90 uyumlu akraba dışı donör tespit edilmeye çalışılır. Birden fazla donör bulunursa genç ve erkek olanlar tercih edilir. Ulusal bankadan donör bulunamazsa uluslararası bankalara başvurulabilir.
Kimler gönüllü kök hücre bağışçısı olabilir?
Kongre Sekreteri Prof. Dr. Oral Nevruz, gönüllü bağışçı olma şartlarını anlattı: 18-35 yaş aralığında, fiziksel ve ruhsal sağlığı yerinde her birey donör olabilir. Bağışçılar, koldan alınan kanla HLA doku tiplendirmesi yapılarak veritabanına kaydedilir. Bir hastaya uygun donör olarak tespit edildiklerinde kök hücre bağışı yaparlar. Kök hücreler genellikle kol kanından toplanır; işlem öncesi donöre zararsız bir aşı tedavisi uygulanarak kök hücrelerin damara çıkması sağlanır. Prof. Dr. Nevruz, 'Şartları sağlayan sağlıklı bireylerin donör olması birçok hasta için hayat kurtarıcıdır' dedi.
4 bin 215 nakil yapıldı
Türkiye'de ilk kemik iliği bankaları 1994 ve 1999 yıllarında kuruldu. Prof. Dr. Nevruz, günümüzde sadece ülkemize değil, komşu ülkelere de hizmet veren nakil işlemlerinin 115 pediatrik ve erişkin merkezde yapıldığını belirtti. Geçen yıl bin 681 allojeneik ve 2 bin 534 otolog olmak üzere toplam 4 bin 215 nakil gerçekleştirildi. Ayrıca yurtdışından gelen 110 hastaya da nakil yapıldı.
