İBB'nin 'Yuvamız İstanbul' Merkezleri: Etkinlik Adı Altında Okul Öncesi Eğitim Yapıldığı Tespit Edildi
İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin (İBB) 'Yuvamız İstanbul' adıyla yürüttüğü ve kamuoyuna uzun süre kreş olarak sunulan merkezlerle ilgili hazırlanan resmi dosya, faaliyetlerin mevzuata aykırı olduğunu ortaya koydu. Dosyada, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı değerlendirmelerine göre, yapılan işin sosyal hizmet sınırlarını aşarak eğitim faaliyetine dönüştüğü, yetki ihlali ve hukuka aykırılık riski oluşturduğu belirlendi.
Suç Duyurusu ve İnceleme Süreci
Süreç, Ahmet Albayrak isimli vatandaşın, İBB'nin Anayasa Mahkemesi kararına rağmen yetkisi olmayan bir alanda faaliyet yürüttüğü iddiasıyla İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunmasıyla başladı. Suç duyurusunda, Yuvamız İstanbul merkezlerinin fiilen okul öncesi eğitim kurumu olarak çalıştığı, bu durumun Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararına ve yürürlükteki mevzuata aykırı olduğu ileri sürüldü. Başvuruda, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu ile birlikte uygulamanın planlanması ve yürütülmesinde görev alan belediye yöneticileri sorumlu tutuldu.
Şüpheliler arasında belediye başkanı ve üst düzey kamu görevlileri bulunması nedeniyle, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı dosyayı 4483 sayılı Kanun kapsamında İçişleri Bakanlığı'na gönderdi. İçişleri Bakanlığı, şikâyet üzerine mülkiye müfettişlerini görevlendirdi. Müfettişler tarafından yapılan incelemede, Yuvamız İstanbul merkezlerinin kuruluşu, faaliyet alanı, personel yapısı ve mevzuat dayanakları ayrıntılı biçimde ele alındı.
MEB ve Aile Bakanlığı Değerlendirmeleri
İnceleme sürecinde MEB ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın görüşleri de dosyaya girdi. MEB'in değerlendirmelerinde, söz konusu merkezlerde yürütülen faaliyetlerin okul öncesi eğitim niteliği taşıdığı açık şekilde ortaya konuldu. Yaş grubu, süreklilik, program yapısı ve personel istihdamı dikkate alındığında, yapılan işin sosyal destek ya da etkinlik kapsamında değerlendirilemeyeceği belirtildi.
Dosyada, belediyelere okul öncesi eğitim kurumu açma yetkisi veren düzenlemenin Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildiği hatırlatılarak, buna rağmen faaliyetin yıllar boyunca sürdürüldüğü tespitine yer verildi. MEB değerlendirmelerinde, bu durumun yetki aşımı ve mevzuat ihlali anlamına geldiği vurgulandı.
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı açısından yapılan değerlendirmelerde ise merkezlerin, sosyal hizmet kapsamının dışına çıktığı tespit edildi. Dosyada, sosyal hizmetlerin bakım, koruma ve destekle sınırlı olduğu; buna karşılık söz konusu merkezlerde yürütülen faaliyetlerin eğitim alanına kaydığı belirtildi. Bu durumun, sosyal hizmet yetkisinin amacı dışında kullanılması anlamına geldiği ve merkezi idarenin görev alanına giren bir faaliyetin belediye eliyle yürütülmesi sonucunu doğurduğu kaydedildi.
İsim Değişikliği ve Hukuki Riskler
Dosyada dikkat çeken en önemli başlıklardan biri, İBB'nin hukuki riskler ortaya çıktıktan sonra merkezleri 'kreş' olarak değil, 'Çocuk Etkinlik Merkezi' olarak tanımlamaya başlaması oldu. Ancak yapılan değerlendirmelerde, isim değişikliğine rağmen faaliyetin eğitim niteliğinin korunduğu, bu nedenle hukuki sorumluluğun ortadan kalkmadığı ifade edildi. Bakanlık görüşlerinde, hukuki değerlendirmede adlandırmanın değil, fiili uygulamanın esas alınması gerektiği özellikle vurgulandı.
Dosyada yer alan bir diğer dikkat çekici tespit ise merkezlerin, ne MEB'in ne de Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın klasik izin ve denetim rejimine tabi olmadan faaliyet göstermesi oldu. Personelin belediyeye bağlı şirket üzerinden istihdam edilmesi, eğitim yeterliliklerinin MEB sisteminin dışında kalması da hukuki risk başlıkları arasında yer aldı. Bu yapının, çocuklara yönelik kurumsal faaliyetlerde denetimsiz bir alan oluşturduğu değerlendirmesi dosyada açıkça yer aldı.
Soruşturma İzni Verilmedi
Dosyada MEB ve Aile Bakanlığı kaynaklı değerlendirmelerle hukuka aykırılık tespitleri yapılmasına rağmen, İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan değerlendirmede bu fiillerin ceza hukuku açısından suç unsuru oluşturmadığı kanaatine varıldığı belirtildi. Bu gerekçeyle ilgililer hakkında soruşturma izni verilmediği kayda geçti. Karara karşı Danıştay Birinci Dairesi'ne itiraz yolu açık bırakıldı.
Sonuç olarak, İBB'nin Yuvamız İstanbul merkezleriyle ilgili resmi dosya, belediyenin etkinlik merkezi adı altında okul öncesi eğitim yaptığını ve bunun hukuka aykırı olduğunu ortaya koydu. Süreç, yetki ihlali ve mevzuat sorunlarına dikkat çekerken, denetim mekanizmalarının önemini bir kez daha vurgulamış oldu.
