ABD'li araştırmacılar, yapay zeka kullanarak doğada bulunmayan ve tamamen işlevsel olan 16 yeni virüs üretti. Science dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, Stanford Üniversitesi, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ve Harvard'ın Broad Enstitüsü'ndeki bilim insanları, yapay zeka modellerini kullanarak genom tasarladı ve laboratuvar ortamında çoğalabilen virüsler elde etti.
Bilimde 'çok önemli bir dönüm noktası'
Araştırmacılar, yaklaşık 300 genomu kimyasal olarak sentezleyip test etti ve 16 'yaşayabilir' virüs elde etti. Bu virüslerin yalnızca bakterileri enfekte etmek üzere tasarlandığı ve insanlar için herhangi bir tehdit oluşturmadığı belirtildi. Bir organizmanın tüm genom haritasının ilk kez yapay zeka tarafından başarıyla tasarlanması, hastalıkların tedavisinde yeni bir dönemin kapısını açabilecek 'çok önemli bir dönüm noktası' olarak nitelendirildi.
Yapay zeka modelleri genetik kodlarla eğitildi
Stanford Üniversitesi'nde yardımcı doçent olan Brian Hie, 'Bu, üretken yapay zekanın tasarlayabileceği karmaşıklıkta bir sonraki adımdır. Üretken yapay zeka ilk kez eksiksiz bir genom tasarlamak için kullanılıyor' dedi. Araştırmacıların kullandığı teknolojinin, ChatGPT gibi büyük dil modellerine benzer şekilde çalıştığı belirtildi. Evo1 ve Evo2 olarak bilinen yapay zeka modelleri, kelimeler yerine yaşamın dilini tahmin ediyor ve virüslerden, bakterilerden, bitkilerden ve insanlardan alınan genetik kodlar üzerinde eğitildi.
302 tasarımdan 16'sı E. coli'yi öldürdü
Daha sonra bu virüsler, yalnızca belirli bakteri türlerini enfekte eden 'bakteriyofaj' adı verilen bir virüs türü üretmek üzere rafine edildi. Stanford araştırmacıları en umut vadeden 302 yapay zeka tasarımını seçti ve bunları laboratuvarda sentezledi. Bunlardan 16'sı E. coli bakterilerini öldürmede etkili oldu.
Uzmanlardan güvenlik uyarısı
Ancak uzmanlar, yapay zeka tarafından tasarlanan virüslerin 'acil' güvenlik endişeleri oluşturduğu konusunda uyarıda bulundu. Yapay zeka araçları hızla gelişirken, halihazırda yeni antibiyotiklerin tasarlanmasında da kullanılıyor. Ancak bu, sıfırdan yeni ve işlevsel bir virüs tasarlamaya kıyasla daha basit bir işlem olarak biliniyor.
