Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye'nin yapay zekayı ekonomik refahının kaldıracı ve milli egemenliğinin dijital dünyadaki güvencesi haline getirecek iddia, irade, potansiyel ve vizyona sahip olduğunu ifade etti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla düzenlenen Türkiye Yapay Zeka Zirvesi'nde Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı açıklandı. Bakan Kacır, burada yaptığı konuşmada, yapay zekayı kendi değerleriyle geliştiren, üreten, güvenilir ürün ve hizmetlere dönüştüren, insanlığın ortak faydasına sunan bir Türkiye hedefiyle hazırlanan planın ülkeye ve millete hayırlı olmasını diledi.
AR-GE ve Teknoloji Altyapısındaki Gelişmeler
Son 23 yılda teknoloji ve inovasyonda büyük atılımlar gerçekleştirildiğini bildiren Kacır, AR-GE ve inovasyon odaklı kalkınmayı mümkün kılan kapsamlı bir teknoloji altyapısı inşa ettiklerini belirtti. Bugün 114 teknoparkta 13 binden fazla teknoloji girişimi, 1700'ü aşan AR-GE ve tasarım merkezlerinde mühendisler, araştırmacılar ve girişimciler yenilikçi çalışmalar yürütüyor.
Kacır, 2002'de 1,2 milyar dolar olan AR-GE harcamalarını 19,9 milyar dolara, AR-GE personeli sayısını ise 29 binden 311 bine yükselttiklerini söyledi. Kritik teknolojilerde tam bağımsız Türkiye hedefiyle savunma sanayisinde önemli başarılar elde edildiğini vurguladı.
Savunma Sanayisinden Uzaya Atılımlar
Bakan Kacır, yenilikçi teknolojilerin oyun değiştirici rolünü erken keşfederek Türkiye'yi yeni nesil savunma sistemlerinde dünyada öncü konuma taşıdıklarını belirtti. Bazı ülkelerin on milyarlarca dolar harcayarak on yıllar içinde oluşturabildiği kabiliyetleri, daha maliyet etkin ve kısa sürede kazandıklarını ifade etti. Türk mühendislerinin eseri savunma ürünlerinin savaş sahasını ve jeopolitik dengeleri değiştirdiğini söyledi.
60 yıllık yerli otomobil hayalinin Togg ile gerçeğe dönüştüğünü, Milli Uzay Programı ile uzayda atılım yapıldığını ve TÜRKSAT 6A ile uydu teknolojilerinde dünyada ilk 11 ülke arasına girildiğini dile getirdi.
Yapay Zekanın Stratejik Önemi
Yapay zekanın teknolojik dönüşümün en kritik unsuru olduğuna işaret eden Kacır, bu teknolojilerin veriyi bilgiye, bilgiyi öngörüye, öngörüyü ekonomik ve toplumsal değere dönüştürdüğünü aktardı. Geçen yıl dünyada yapay zeka yatırımlarının 1,5 trilyon dolara ulaştığını belirterek, yapay zekanın sunduğu fırsatlar kadar risklere karşı da önlem alınması gerektiğini vurguladı.
Küresel rekabetin teknoloji savaşları olarak sürdüğü günümüzde, yapay zekaya yön veren ülkelerin korumacı politikalarının dijital uçurumu derinleştirdiğini ifade eden Kacır, kendi verisini koruyamayan, model geliştiremeyen ülkelerin veri tarlasına dönüşme riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Yapay zekanın güvenli, adil, etik ve sorumlu kullanımı için bağlayıcı bir küresel zeminin henüz oluşmadığını belirtti.
Dijital Faşizm Tehlikesi ve Türkiye'nin Vizyonu
Bakan Kacır, yaygın kullanılan modellerin insanlığı belirli merkezlerde toplanan verilerin ortalamasına indirgemesinin dijital faşizme kapı araladığını ifade etti. İnsanı merkeze almayan, adaleti gözetmeyen teknolojinin insanlığın hayrına olmayacağını belirterek, Gazze'deki soykırımın teknolojinin ahlak ve hukukla sınırlandırılmadığında nasıl bir yıkım aracına dönüşebileceğinin ispatı olduğunu söyledi.
Türkiye'nin, Milli Teknoloji Hamlesi ile yapay zekayı vatandaşları ve tüm insanlık için refah vesilesi kılmaya hazır olduğunu vurguladı. Son yıllarda yapay zeka alanında kurumsal kapasite, insan kaynağı, veri ve hesaplama altyapısı ile araştırma ve girişimcilik ekosisteminin güçlendirildiğini belirtti.
Yapay Zeka Enstitüsü ve Ekosistem Çağrıları
TÜBİTAK bünyesinde Yapay Zeka Enstitüsü kurulduğunu aktaran Kacır, TÜBİTAK Yapay Zeka Ekosistem Çağrıları ile ihtiyaç sahibi kuruluşlar, teknoloji firmaları, üniversiteler ve araştırma merkezlerini bir araya getirdiklerini söyledi. Rekabet Öncesi İş Birliği Programı ve Türkçe Büyük Dil Temel Modeli Sektörel Uyarlama Projesi Çağrısı ile yerli yapay zeka teknolojilerinin yaygınlaştırıldığını ifade etti.
Gençlere Yönelik Programlar ve Hesaplama Altyapısı
TEKNOFEST, Deneyap Teknoloji Atölyeleri, Yapay Zeka ve Teknoloji Akademisi gibi programlarla gençlerin yapay zeka çağına hazırlandığını belirten Kacır, yüksek performanslı hesaplama kapasitesini artırmak için ARF hesaplama kümesini hizmete aldıklarını söyledi. EuroHPC Ortak Girişimi sayesinde araştırmacıların Avrupa'daki süper bilgisayarlara erişim sağladığını, MareNostrum 5'in kapasitesinden yararlanıldığını ifade etti.
HIT-30 teşvik programı kapsamında HIT-Veri Merkezi Çağrısı ile 1,5 milyar dolarlık destek, HIT-Yapay Zeka Çağrısı ile 1,6 milyar dolarlık bütçe ve HIT-Kuantum Çağrısı ile kuantum teknolojilerinde altyapı oluşturulduğunu belirtti.
Girişim Sermayesi Fonlarına 150 Milyon Dolar
Bakan Kacır, yapay zeka girişimlerinin finansmana erişimini kolaylaştırmak için girişim sermayesi fonlarına 150 milyon dolarlık kaynak yönlendirdiklerini açıkladı. Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nın hazırlık sürecinde 75 bin vatandaşın katılımıyla anket yapıldığını, kamu, üniversite ve özel sektörün görüşlerinden yararlanıldığını söyledi.
Planın hareket noktasının, insan odaklı, güvenilir ve sürdürülebilir bir yapay zeka ekosistemi inşa etmek olduğunu vurguladı. Enerji, hesaplama, altyapı, veri ve uygulama katmanları ile yetenek, finansman, düzenleme ve güven bileşenlerini besleyecek eylemler belirlendiğini ifade etti.
Gelecek Vizyonu: Dijital Merkez Türkiye
Kacır, Türkiye'nin yapay zekada büyük bir atılıma imza atacağını, kamu-özel sektör işbirliğiyle sektörel veri alanları kurulacağını, daha az veri ve enerjiyle daha verimli işlem yapılacağını söyledi. Bulut teknolojilerinin kullanımının artırılacağını, uçta hesaplama uygulamalarının yaygınlaştırılacağını belirtti. Dost ve kardeş ülkelerle fiber ağlar ve veri altyapıları kurarak Türkiye'nin küresel bir dijital merkez haline geleceğini ifade etti.
TEKNOFEST Kuşağı'nın özgüvenli, azimli ve çalışkan gençlerden oluştuğunu belirten Kacır, Türkiye'nin artık küresel adaletsizliklere seyirci kalmayan, hakkın ve hakikatin yanında duran, jeostratejik konumu, siyasi ve ekonomik istikrarı ile yatırımcılar için doğru adres olduğunu sözlerine ekledi.
