Google'ın Yapay Zeka Hamlesi Haber Sitelerini Tehdit Ediyor: 'Trafik Katili' Özellik Türkiye'de
Google'ın arama motoruna entegre ettiği 'AI Modu' özelliği Türkiye'de kullanıma açıldı. Bu gelişme, dijital medya kuruluşları ve içerik üreticileri arasında büyük endişelere yol açtı. Özellikle doğru bilgiye ulaşma ve haber sitelerinin görünürlüğü konusunda ciddi riskler barındıran uygulama, Avrupa Birliği'nde de soruşturma konusu oldu.
Haber Sitelerinde Trafik Düşüşü Endişesi
AB'de yapılan gözlemler, Google'ın AI Modu'nu devreye almasından sonra bazı haber sitelerinin ziyaretçi sayısında yüzde 50'ye varan düşüşler yaşadığını ortaya koydu. Türkiye'de de benzer bir etkinin görülmesinden endişe ediliyor. Google'ın yapay zeka modu, kullanıcılara sağladığı özet bilgilerle ana kaynağa yönlendirme yapmayı gereksiz kılıyor, bu da haber sitelerinin arama sonuçlarında eskisi kadar görünür olmamasına neden oluyor.
'10 Mavi Bağlantı' Döneminden Sohbet Robotlarına Geçiş
Google, yaklaşık 20 yıldır kullanıcılarına arama sonuçlarını '10 mavi bağlantı' olarak bilinen klasik liste formatında sunuyordu. Ancak şirket, yapay zeka teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte arama motorlarının geleceğinin daha etkileşimli sistemlerde olduğunu düşünüyor. Yeni AI Mode özelliği, kullanıcıların tek bir sorgu yerine bir konu hakkında sohbet ederek bilgi edinmesini mümkün kılıyor.
Google CEO'su Sundar Pichai, bu sistemin arama deneyiminde önemli bir dönüşüm anlamına geldiğini belirterek, "Bu, aramanın tamamen yeniden tasarlanmasıdır" ifadelerini kullanmıştı. Şirketin testlerine göre, bu sistem kullanıcıların arama motorlarıyla etkileşim kurma biçimini önemli ölçüde değiştiriyor.
İtalyan Yayıncılar 'Trafik Katili' Dedi
Geçen yıl İtalya'daki gazete yayıncıları, Google'ın arama sonuçlarında sunduğu yapay zeka özetlerinin haber sitelerine gelen trafiği ciddi şekilde azalttığını savunarak soruşturma talep etmişti. İtalya'daki gazete yayıncılarını temsil eden FIEG, bu özelliğin yayıncılar açısından "trafik katili" haline geldiğini ifade etti.
FIEG tarafından yapılan açıklamada, "Google'ın sunduğu bu hizmetler, yayıncıların ürettiği içeriklerle doğrudan rekabet ediyor ve aynı zamanda onların görünürlüğünü azaltarak reklam gelirlerini düşürüyor" denildi.
Araştırmalar Ciddi Düşüşleri Gösteriyor
İngiltere merkezli analiz şirketi Authoritas tarafından temmuz ayında yayımlanan bir araştırma, Google'ın sunduğu bu özelliğin, arama sonuçlarındaki bağlantıların tıklanma oranlarında yüzde 80'e varan düşüşe yol açtığını öne sürdü. ABD merkezli Pew Research Center'ın çalışması da benzer bulgulara işaret ederek, kullanıcıların bir yapay zeka özetinin altında yer alan bağlantılara her 100 görüntülemede yalnızca yaklaşık bir kez tıkladığını gösteriyor.
Google ise söz konusu çalışmaların sonuçlarına itiraz ederek araştırmaların metodolojik açıdan hatalı ve eksik varsayımlara dayandığını savunuyor.
Avrupa Birliği Soruşturma Başlattı
Tüm bu yaşananlardan sonra Avrupa Birliği, Google'ın arama sonuçlarının üstünde sunulan yapay zeka özetleri nedeniyle teknoloji devi hakkında kapsamlı bir soruşturma başlattı. Soruşturma, özellikle haber siteleri ve içerik üreticilerinin Google'ın AI Modu üzerinden yönlendirme kaybına uğrayıp uğramadığını, içeriklerinin uygun tazminat almadan kullanılmasını önlemeyi amaçlıyor.
Uzmanlar Dijital Gazeteciliğin Geleceğinden Endişeli
Bilişim Teknolojileri Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, "Bu gelişme yalnızca teknolojik bir yenilik olarak değerlendirilemez; doğrudan dijital gazeteciliğin ekonomik ve yapısal temelini etkileyen bir dönüşüm anlamına geliyor" dedi.
Prof. Dr. Kırık, şu önemli noktalara dikkat çekti:
- Haber siteleri içerik üretmek için muhabir, editör, fotoğrafçı ve teknik ekip çalıştırıyor; sahadan veri topluyor ve doğrulama süreçlerinden geçiriyor. Buna karşılık arama motorunun yapay zeka sistemi bu içeriklerden elde edilen bilgileri özetleyip kullanıcıya sunabiliyor.
- Bu durumda içerik üretiminin maliyetini medya kuruluşları üstlenirken, kullanıcı trafiğinin önemli kısmı arama motoru sayfasında kalıyor. Bu model uzun vadede haber üretiminin ekonomik sürdürülebilirliğini zayıflatabilir.
- Kullanıcıya sunulan yapay zeka özetlerinin hangi haber kaynaklarına dayanarak üretildiği, bu kaynakların neye göre seçildiği ve içeriklerin doğruluk açısından nasıl kontrol edildiği çoğu zaman açık değil.
Yapay Zeka Özelliği Nasıl Kapatılıyor?
Birçok kullanıcı, Google'ın AI Modu özelliğini kapatmak için internette arama yapıyor. İşte özelliği kapatmanın yolları:
- Google ana sayfasına gidin ve sağ üst köşede profil sekmesine dokunun, ardından Ayarlar menüsüne gidin.
- Ayarlar'dan Search Settings bölümüne girin.
- AI özellikleri veya AI Overviews varsa kapalı (off) konumuna getirin.
- Kaydet'e tıklayıp işlemi tamamlayın.
Ancak Google AI modunun bazı hesaplarda otomatik olarak açılabileceği ve devre dışı bırakma özelliğinin bölgesel olarak farklılık gösterebileceği belirtiliyor. Tamamen kapatma özelliği her bölgede bulunmamaktadır.
Android ve iOS'ta Google AI Modu Kapatma
Mobil cihazlarda bu özelliği kapatmak için şu adımlar izlenebilir:
- iOS ve Android cihazlarda Google uygulamasına giderek sağ üstteki profil resmine tıklayın.
- Açılan pencereden Ayarlar menüsüne gidin ve Genel seçeneğine tıklayın.
- Açılan ekrandan AI Features veya Generative AI sekmesini bulup ayarı kapatın.
Burada cihazlarda uygulama sürümlerinde farklılıklar olabileceği için uygulamanın güncel sürüm olup olmadığına dikkat etmekte fayda var.
İnternet Medyasının Reklam Gelirleri Düşecek
Prof. Dr. Ali Murat Kırık, bu durumun bir diğer önemli sonucunun internet medyasının reklam gelirlerinde yaşanabilecek düşüş olduğunu söyledi. "Haber sitelerinin ekonomik modeli büyük ölçüde siteye gelen ziyaretçi trafiğine ve bu trafik üzerinden elde edilen dijital reklam gelirlerine dayanır" diyen Kırık, şu uyarıda bulundu:
Eğer kullanıcılar arama sonuçlarında gördükleri yapay zeka özetleri nedeniyle haber sitelerine tıklama ihtiyacı duymazsa, sitelerin ziyaretçi sayıları doğal olarak azalacaktır. Bu da doğrudan reklam gösterimlerinin ve dolayısıyla gelirlerin düşmesi anlamına gelir. Böyle bir tablo, zaten kırılgan bir ekonomik yapı üzerinde faaliyet gösteren dijital gazeteciliğin geleceği için ciddi bir risk oluşturuyor.
