Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sisteminin bugün itibarıyla Türkiye genelinde devreye alındığını açıkladı. Bakan Kurum, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Şişeni DOA'ya at, 1 TL kazan. DOA sayesinde her yıl 25 milyar ambalaj toplanacak, Türkiye ekonomisine 30 milyar TL katkı sağlanacak" ifadelerini kullandı.
DOA Sistemi Nedir?
DOA sistemi, Sıfır Atık Hareketi kapsamında hayata geçirildi. Bakanlık koordinasyonunda Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen sistemle içecek ambalajları çöp yerine DOA makinelerine atılacak. Geri dönüşüm sayesinde ülke ekonomisine ham madde katkısı sağlanırken, plastiklerin doğaya karışması engellenecek ve vatandaşlara ambalaj başına 1 TL teşvik bedeli ödenecek.
Pilot Uygulamadan Ulusal Yaygınlaşmaya
Sistemin ilk aşaması Şubat 2025'te Sakarya'da pilot olarak başlatıldı. Temmuz 2025'te '7 Bölge 7 İl' sloganıyla 7 bölgede belirlenen illere DOA makineleri kuruldu. Pilot uygulamada vatandaşlara iade edilen depozitolu ambalajlar için 0,25 TL teşvik bedeli ödendi. Bugün itibarıyla başlayan ikinci aşamada ise sistem Türkiye genelinde devreye alınıyor. 81 ildeki 973 ilçede DOA makineleri hizmet vermeye başlayacak. Vatandaşlara, iade ettikleri her plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajı karşılığında 1 TL teşvik bedeli ödenecek.
Makine Sayısı ve Yaygınlaşma
Bugün itibarıyla 2 binin üzerinde DOA makinesi hizmete sunuldu. Gün geçtikçe bu sayı artırılacak; mahalle, semt ve köy bazında makineler yaygınlaşacak. Ayrıca Türkiye genelindeki market zincirleri, süpermarketler, bakkallar, büfeler ile otel, restoran ve kafe işletmeleri DOA sistemine geçecek. Bu işletmeler DOA logolu içecek ambalajlarını çöpe atmayacak, biriktirip saha operatörlerine teslim ederek geri dönüşüme katkı sağlayacak.
Üçüncü Aşama: Tam Yaygınlaşma
DOA'nın üçüncü ve son aşaması tam yaygınlaşma dönemi olacak. Bu aşamada makine sayısı ülke genelinde artırılacak, mahalle, köy ve semt bazında makineler bulunacak. Vatandaşların makinelere erişiminin kolaylaşacağı bu aşamanın tamamlanmasıyla DOA günlük hayatın bir parçası haline gelecek.
Nasıl Çalışıyor?
Depozito Yönetim Sistemi, cep telefonlarına yüklenen DOA uygulaması ile entegre çalışıyor. DOA logosu olan plastik ve cam şişeler ile alüminyum ambalajlar, DOA iade makinelerine bırakılıyor. Uygulamayı yükleyenler QR kod okutup iade ettikleri ambalajların bedelini dijital cüzdanlarında biriktirebiliyor. Biriken tutar banka hesaplarına havale edilebiliyor, ATM'lerden nakit çekilebiliyor veya anlaşmalı iş yerlerinde alışverişte kullanılabiliyor.
Ekonomik ve Çevresel Faydalar
DOA sistemiyle yılda 25 milyar ambalaj dönüşüme kazandırılacak ve ekonomiye yıllık 30 milyar TL katkı sağlanacak. Yerel yönetimlerin atık bertaraf maliyeti düşecek, düzenli depolama sahalarında alandan tasarruf edilecek. Ham madde yerine geri dönüşüm malzemesi kullanılmasıyla emisyon ve enerjiden tasarruf sağlanacak. Teknoloji transferi ve yerli üretim ekonomiye katkı sunacak. Denizlerdeki plastik kirliliği azaltılacak ve kayıt dışı üretim engellenecek.
