Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi, Washington'daki siyasi dengeleri değiştirdi. Daha önce Türkiye'nin F-35 programına dönüşüne karşı çıkan Lindsey Graham, Mike Turner, Dick Durbin ve Jeanne Shaheen gibi isimler, bu kez Türkiye ile savunma iş birliğinin önemini vurgulayan açıklamalar yaptı. Bu isimlerin önceki söylemleriyle taban tabana zıt olan bu açıklamalar, 'politika değişikliği' olarak yorumlandı.
Lindsey Graham'ın Söylem Değişikliği
Washington'da İsrail lobisinin başını çeken ABD-İsrail Halkla İlişkiler Komitesi (AIPAC) tarafından seçim kampanyalarına yapılan bağış verilerine göre, geçtiğimiz pazar günü kalp krizi sonucu öldüğü açıklanan Lindsey Graham'a 1 milyon dolardan fazla bağış yapılmıştı. Graham, 2019'da "Türkiye'ye cehennemden gelen yaptırımlar uygulayacağız" diyerek net bir pozisyon almıştı. ABD siyasetinde Türkiye karşıtı isimlerin yüzü olan Graham, geçtiğimiz sene yaptığı açıklamada Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı kastederek "İsrail'e 'savaş suçlusu' diyen bir liderle müttefiklik ilişkisini sürdürmek ittifakın genetiğine aykırıdır" demişti. 2019'da Türkiye'nin Suriye operasyonuna karşı ağır yaptırım tasarısı hazırlamış, F-35 yasağı ve CAATSA yaptırımı talep etmişti. NATO zirvesi sonrası ise Graham, Türkiye'yi 'büyük müttefik' ilan ederek F-35 teslimatına açık olduğunu ifade etti. Bu açıklamasından sadece 4 gün sonra hayatını kaybetti.
Mike Turner'ın Dönüşü
AIPAC ve Cumhuriyetçi Yahudi Koalisyonu dahil İsrail adına lobi faaliyeti yürüten gruplardan 232 bin 577 dolar bağış alan Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Üyesi Mike Turner, 'İsrail'in güvenliği ABD'nin güvenliğidir' sözüyle lobinin en gür seslerinden biri olarak biliniyordu. 2019'da Türkiye'ye F-35 transferini durdurmayı amaçlayan Protecting NATO Skies Act'i sunan Turner, zirve sonrasında 'Kapalı kapılar ardında duyduklarımız çok umut vericiydi. Türkiye'nin F-35 üretimine ve programına geri dönmesi inanılmaz derecede önemlidir' diye konuştu.
Jeanne Shaheen ve Mike Rounds'un Pozisyonu
AIPAC, DMFI, J Street ve NORPAC gibi lobi gruplarından 533 bin 77 dolar destek alan Senatör Jeanne Shaheen, ABD'de Türkiye karşıtı ve İsrail destekçisi siyasetçiler arasında yer alıyor. Gazze'deki soykırım sonrası işgalci güce 14,3 milyar dolarlık yardım kalemini savunan Shaheen, 2018'de Türkiye'ye F-35 teslimatını durduran hükmü hazırlamış ve Ankara'yı 'yıkıcı davranışlarına son vermeye' çağırmıştı. Zirve sonrası ise Shaheen, Türkiye'nin F-35'e dönüşünün Ankara ve Washington için olumlu olacağını söyleyerek ezber bozdu.
AIPAC, NORPAC ve Cumhuriyetçi Yahudi Koalisyonu dahil ağlardan 324 bin 380 dolar destek alan Cumhuriyetçi Senatör Mike Rounds, ABD envanterindeki iki Iron Dome sisteminin İsrail'e gönderilmesinin mimarıydı. 2021'de Senato'da Erdoğan yönetimine ve Türkiye'ye karşı oluşturulan grubun başını çeken Rounds, 'Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın dış politikası da zaman içinde giderek daha saldırgan bir hal aldı. Son yıllarda, Suriye'de DEAŞ'a karşı bizimle birlikte savaşan ABD destekli Kürtlere (YPG/SDG) küstahça saldırdı' ifadelerini kullanmıştı. Geçtiğimiz hafta ise Türkiye'yi 'önemli NATO müttefiki' ilan eden Rounds, Ankara'nın F-35'lerle güçlendirilmesinin tüm ittifaka yarar sağlayacağını söyledi.
Chris Coons ve AIPAC'in Demokrat Vekillere Cezası
İsrail lobisinden bugüne kadar 592 bin 873 dolar destek alan Chris Coons, 2023'te ABD-İsrail ortaklığını 'sarsılmaz' ve kalıcı bir Kongre önceliği olarak tanımlamıştı. 2020'de 'Türkiye'nin attığı adımlar müttefiklik sınırlarını çoktan aşmıştır' diyerek F-35 verilmesine karşı bir pozisyonda yer alan Coons, zirveden sonra Türk savunma sanayii kapasitesini övdü ve F-35 verilmesi konusunda olumlu sinyaller verdi.
AIPAC, geçtiğimiz hafta ABD Kongresi'ne sunulan ve İsrail'e yapılan askeri-mali yardımların kısıtlanmasını öngören karar tasarısını destekleyen Demokrat Parti milletvekillerine yaptığı çevrimiçi bağışları askıya aldı. Çarşamba günü yapılan oylamada, tasarıyı onaylayan 104 oydan 103'ünü Demokrat vekiller kullanmıştı. Buna rağmen tasarı Kongre'de kabul edilmemişti. AIPAC tarafından cuma gecesi yayınlanan 'İsrail'i destekleyen vekiller' listesinde bulunan 12 Demokrat vekilin isminin yanındaki bağış butonunun kaldırıldığı görüldü.
