ABD-İran Savaşında Kritik Ateşkes: Dünya Rahat Bir Nefes Aldı
Dünyayı nükleer saldırı eşiğine getiren ve ABD'nin İsrail teşvikiyle başlattığı İran savaşının tam kırkıncı gününde, son anda gerçekleşen bir ateşkes anlaşmasıyla uluslararası toplum rahat bir nefes aldı. Pakistan'ın aracılık ettiği yoğun diplomatik temaslar sonucunda, ABD ile İran arasında dün geçici bir ateşkes kararı alındı. Bu kararın açıklanmasının ardından Tahran sokaklarında büyük sevinç gösterileri yaşandı.
15 Günlük Geçici Ateşkes ve Nihai Barış Hedefi
On beş gün boyunca devam etmesi planlanan geçici ateşkesin sonunda, tarafların nihai bir barış anlaşmasına ulaşması hedefleniyor. Ateşkesin kalıcı bir anlaşmaya dönüşmesi için yapılacak doğrudan müzakerelerin, 10 Nisan Cuma günü, yani yarın, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da başlaması kararlaştırıldı. Müzakerelerde, İran'ın geçtiğimiz pazartesi günü Pakistan'a sunduğu ve dün ABD tarafından da "müzakere zemini" olarak kabul edilen on maddelik teklif ile Washington'ın on beş maddelik teklifinin masada olacağı belirtildi.
Hürmüz Boğazı'nda Kontrol ve Açılış Tartışması
Savaşın en kritik meselelerinden biri olan Hürmüz Boğazı'nın ne zaman açılacağı ve kontrolün kimde olacağı konusunda taraflar arasında görüş ayrılığı devam ediyor. ABD, boğazın hemen açılacağını ilan ederken, İran tarafı ise boğazın kendi kontrolü altında ve saldırılar tamamen durduktan sonra açılacağını bildirdi. Seyrüsefer gözlem kurumları, ateşkesin ardından Hürmüz Boğazı'nda gemi hareketliliğinin arttığını ve dün ilk gemilerin geçiş yaptığını rapor etti. Financial Times gazetesi ise İran'ın, boğazdan geçen her varil petrol başına bir dolarlık kripto para vergisi almayı planladığını yazdı.
Pakistan'ın Arabuluculuk Rolü ve Lider Açıklamaları
Pakistan yönetimi, savaşın başından itibaren tarafları bir araya getirerek anlaşma zemini bulmaya çalıştı. Ateşkesin ilan edilmesinin ardından bir açıklama yapan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, "İran ile ABD'nin müttefikleriyle birlikte, Lübnan da dahil olmak üzere her cephede geçerliliği an itibariyle başlayan derhal bir ateşkese vardıklarını duyurmaktan büyük memnuniyet duyuyorum" ifadelerini kullandı. Şerif, her iki ülkenin liderine teşekkür ederek, tüm anlaşmazlıkları çözecek kapsamlı bir anlaşmaya varmak üzere heyetleri İslamabad'a davet etti. Ayrıca, müzakerelerde rol alan Türkiye, Mısır, Katar, Suudi Arabistan ve Çin'e de teşekkürlerini iletti.
Trump'tan Zafer Açıklaması ve İran'ın Teklifi
ABD Başkanı Donald Trump, geçici ateşkesin ardından yaptığı açıklamada, İran'da askeri açıdan tüm amaçlarına ulaştıklarını ve "tam bir zafer kazandıklarını" savundu. Trump, İran ile gümrük vergileri ve yaptırımların hafifletilmesi konusunda görüştüklerini, on beş maddelik teklifin çoğu üzerinde anlaşmaya varıldığını belirtti. Ayrıca, İran'ın "oldukça verimli bir rejim değişikliği geçirdiğini tespit ettiklerini" öne sürdü. İran'ın sunduğu on maddelik teklifte ise şu talepler yer alıyor:
- Saldırıların derhal durması
- Hürmüz Boğazı'ndan geçecek gemilerin İran'a vergi ödemesi
- İsrail ve ABD'nin tazminat ödemesi
- Muhtemel bir anlaşmanın tüm bölgeyi kapsaması
- İran'a yönelik uluslararası ambargoların kaldırılması
Tahran yönetimi, buna karşılık nükleer silahtan vazgeçmeyi ve ABD ile uranyum zenginleştirme miktarı konusunda müzakere yürütmeyi kabul ediyor.
Yarın Başlayacak Müzakereler ve Heyetler
Trump'ın İran'ın on maddelik teklifini "uygun bir müzakere zemini" olarak değerlendirmesinin ardından, yarın İslamabad'da başlayacak müzakerelerde bu maddelerin detaylıca tartışılacağı ifade edildi. Müzakerelerde, İran tarafını Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf liderliğindeki bir heyet temsil edecek. ABD tarafını ise Trump'ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkof, Yardımcısı JD Vance ve Damadı Jared Kushner'in temsil etmesi bekleniyor. Arabulucu Pakistan ise süreci Başbakan Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Munir'in koordinatörlüğünde yürütecek. Şerif, dün İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile yaptığı telefon görüşmesi sonrası, Tahran yönetiminin İslamabad'daki müzakerelere katılmayı teyit ettiğini bildirdi.
