Diyarbakır Cezaevi Hafıza Müzesi ve Kültür Merkezi Oluyor
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Diyarbakır Anı Müzesi ve Kültür Merkezi'nde yürütülen çalışmaları yerinde inceledi. Ziyarete Diyarbakır Valisi Murat Zorluoğlu, AK Parti Diyarbakır Milletvekili Mehmet Galip Ensarioğlu, AK Parti Diyarbakır İl Başkanı Hamit Sümer ve MHP Diyarbakır İl Başkanı Miktat Arslan da katıldı. Ersoy, eski Diyarbakır Cezaevi'nin hafıza müzesi ve kültürel merkez olarak yeniden hayat bulacağını belirtti.
Projenin Başlangıcı ve Süreç
Bakan Ersoy, projenin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Temmuz 2021'deki Diyarbakır ziyareti sırasında yapının hafıza müzesi ve kültürel merkeze dönüştürülmesi yönündeki açıklamasıyla başladığını ifade etti. Ersoy, "80 darbesi sonrasında cunta yönetiminin demokrasiyi askıya almasının toplum üzerindeki olumsuz etkilerinin yeni nesillere aktarılması önemli. Bu yapı, demokrasinin ülkeleri ve toplumları nasıl geliştirdiğini anlatacak tarihî bir merkez olarak kurgulandı" dedi.
Adalet Bakanlığı, hükümlülerin diğer infaz kurumlarına nakil sürecini tamamladı. Ekim 2022'de düzenlenen törenle yapının kapısına sembolik olarak kilit vuruldu ve mülkiyet Kültür ve Turizm Bakanlığına devredildi. Bakanlık, 2022 sonunda alanı birinci derece tescilli korunacak yapı ilan etti. Restorasyon ve rölöve projelerinin onaylanmasının ardından 2024'te inşaat çalışmaları başladı. 2025'te korunacak yapıların güçlendirme çalışmaları tamamlandı, sonradan yapılan eklentiler kaldırıldı, çatı, elektrik ve mekanik düzenlemeleri bitti. Şu anda teşhir ve tanzim çalışmalarına geçildi.
Konsept ve Danışma Süreci
Anı Müzesi'nin konsepti için geniş kapsamlı bir danışma kurulu oluşturuldu. Kurulda dönem tanıkları, sivil toplum kuruluşu temsilcileri, tarihçiler, akademisyenler ve arşivler yer aldı. Ayrıca, o dönemde cezaevinde bulunmuş kadın ve erkek mahkûmlarla düzenli saha toplantıları yapıldı. Elde edilen tespitlerle projeye son şekli verildi.
Mekânın Kullanım Alanları
Bakan Ersoy, ilk üç bloğun Hafıza Müzesi ve çok amaçlı sergi salonu olarak kullanılacağını, diğer iki blokta ise büyük bir kütüphane yer alacağını söyledi. 47 dönümlük alan üzerinde yükselen projede 18 bin 500 metrekarelik bölüm hafıza müzesi ve kütüphane olarak değerlendirilecek. Küçük bir kafeterya da bulunacak. Geçmişte spor salonu olarak kullanılan alan, 520 kişilik çok amaçlı salon olarak tiyatro ve güzel sanatlar etkinliklerine hizmet verecek. Dış alanlarda kapsamlı peyzaj düzenlemeleri yapıldı, açık hava etkinliklerine de imkân sağlanacak.
Hedef: 2027'nin İlk Yarısı
Ersoy, çalışmalarda son aşamaya gelindiğini belirterek, "Elektrik ve mekanik düzenlemelere son şekli verildi. Teşhir ve tanzim çalışmalarının tamamlanmasının ardından merkez, muhtemelen 2027'nin ilk yarısında hizmete açılacak" dedi. Ersoy, yapının yalnızca geçmişi anlatan bir müze olmayacağını vurgulayarak, "O zaman saklanan, üstü örtülmüş gerçekliklerin yeni nesil tarafından farkındalığının oluşması, anlaşılması ve gelecekte bu olumsuzluklara karşı dik durulmasını sağlayan eğitim yuvaları olarak görüyoruz. O dönemde mağdur olmuş insanlara, mağduriyetlerini giderecek bir hafıza müzesi oluşturuyoruz" ifadelerini kullandı.
Ensarioğlu: "Demokrasinin Kıymetini Anlatacak"
AK Parti Diyarbakır Milletvekili Mehmet Galip Ensarioğlu, Diyarbakır halkının uzun süredir cezaevinin müzeye dönüştürülmesi talebini Cumhurbaşkanı Erdoğan'a ilettiklerini belirtti. Ensarioğlu, "Kendim de yaklaşık kırk yıl önce bu cezaevinde kaldım. Yapılan çalışmaları yerinde gördüm, yapı aslına uygun şekilde dönüştürülüyor" dedi. Merkezin bir yandan darbe dönemlerinin zararlarını anlatacak bir anı müzesi olacağını, diğer yandan sergi salonları, tiyatro, konferans salonları, kütüphaneler, kafeterya ve sosyal alanlarıyla Diyarbakır'ın önemli bir kültür merkezine dönüşeceğini söyledi. Ensarioğlu, "Yaşanan acılardan ders çıkarılarak demokrasinin kıymetinin daha iyi anlaşılacağına inanıyorum" diye ekledi.
