Gazze Şeridi'nde işgali sona erdirmeyi amaçlayan kapsamlı barış taslağı, yalnızca bir ateşkes planı değil, aynı zamanda bölgenin yönetim ve güvenlik yapısını yeniden kurgulayan bir geçiş yol haritası niteliği taşıyor. Taslağın en dikkat çekici maddesi, tarafların onayından itibaren 14 gün içinde ateşkesin uygulanmaya başlanması ve ardından Gazze'nin idaresinin Hamas'ın yer almayacağı bağımsız bir ulusal komiteye devredilmesi.
Belgede ayrıca İsrail'in belirli bir takvim doğrultusunda Gazze'den kademeli olarak çekilmesi, uluslararası bir istikrar gücünün bölgede konuşlandırılması ve geniş kapsamlı yeniden imar çalışmalarının uluslararası gözetim altında başlatılması öngörülüyor. Bu düzenlemelerin, daha önce ABD tarafından dile getirilen geniş kapsamlı siyasi planın bir parçası olduğu belirtiliyor.
Bağımsız Ulusal Komite ve Teknokrat Yönetim
Taslağın merkezinde, Gazze'nin sivil ve güvenlik yönetimini üstlenecek bağımsız bir ulusal komite yer alıyor. Komitenin tam bağımsızlıkla çalışması, Filistinli grupların kararlarına müdahale edememesi ve çalışmalarını etkileyememesi özellikle vurgulanıyor. Komite; mali yönetimden, kamu hizmetlerinin sürdürülmesinden, temel kurum ve altyapının işletilmesinden, kamu harcamalarının düzenlenmesinden ve hayati sektörlerin devam ettirilmesinden sorumlu olacak.
Plan, Hamas'ın yer almayacağı teknokratlardan oluşan bir Filistin yönetimi öngörüyor. Hamas'ın yürütme yetkisini devretmesi fikri yeni değil; hareket daha önce de çeşitli vesilelerle teknokrat bir hükümete yetki devrine hazır olduğunu açıklamıştı. Bu nedenle mevcut taslağın, Hamas açısından ani bir politika değişikliği değil, daha önce dile getirilen yaklaşımın devamı olduğu ifade ediliyor.
Güvenlik Mimarisi: Uluslararası Güç, Silahların Tasfiyesi ve Milislerin Dağıtılması
Taslağın güvenlik bölümü, Gazze'de uluslararası bir istikrar gücünün konuşlandırılmasını öngörüyor. Bu güç, geçiş döneminde güvenliğin sağlanmasına katkı sunacak, insani yardımların güvenli bir şekilde bölgeye ulaştırılmasını sağlayacak ve yardım operasyonlarını koruyacak. Uluslararası gücün faaliyetlerini ulusal komite ve ilgili uluslararası kuruluşlarla koordinasyon içinde yürütmesi planlanıyor.
Belgede, Gazze'deki silahların düzenlenmesinden sorumlu makam olarak ulusal komite gösteriliyor. Ağır silahların ve yer altı tünellerinin tasfiye sürecinin komitenin gözetiminde başlatılması öngörülürken, silahsızlanmanın İsrail'e herhangi bir silah teslimini veya devrini içermeyeceği açık şekilde ifade ediliyor. Süreç, Filistinli taraflar ile uluslararası mekanizmaların birlikte oluşturacağı sistem çerçevesinde yürütülecek.
Silahlı milis yapıların dağıtılması ve bu grupların mensuplarının yeni güvenlik kurumlarına alınmaması da taslakta yer alıyor. Amaç, fraksiyon temelli güvenlik yapılanmalarının yerine sivil otoriteye bağlı profesyonel güvenlik kurumları kurmak. Ayrıca Filistinli gruplar arasında iç şiddeti sona erdirmek için ayrı bir anlaşma imzalanması, askeri geçit törenleri ve silahlı gösterilerin yasaklanması da hükümler arasında bulunuyor.
Hamas'tan Açıklama: “Siyasi Hedeflerimizden Vazgeçmiyoruz”
Hamas Siyasi Büro üyesi Dr. Gazi Hamad, hareketin barış anlaşmasını kabul etmeden önce Filistinli gruplarla geniş istişareler yaptığını söyledi. Hamad, amaçlarının savaşı sona erdirmek ve Gazze'deki ağır insani krizi bitirmek olduğunu belirterek, bu hedef doğrultusunda siyasi tavizler verdiklerini ancak siyasi projelerinden vazgeçmeyeceklerini vurguladı. “Filistin halkımızın hedeflerini gerçekleştirme çabamızdan vazgeçmeyeceğiz” diyen Hamad, anlaşmanın mevcut koşulların yönetilmesine yönelik olduğunu ve Hamas'ın temel siyasi yaklaşımını değiştirmediğini savundu.
Silahsızlanma konusuna da değinen Hamad, Hamas'ın silahlarını tek taraflı veya derhal teslim etmeyeceğini söyledi. Silahsızlanmanın, anlaşmanın karşılıklı uygulanacak hükümlerinden biri olduğunu belirten Hamad, ancak tüm tarafların yükümlülüklerini yerine getirmesi hâlinde bu sürecin işletileceğini ifade etti. Anlaşmada uluslararası bir izleme komitesi kurulmasının öngörüldüğünü de hatırlatan Hamad, bu mekanizmanın tarafların yükümlülüklerini denetleyeceğini ve geçiş döneminde güvence sağlayacağını kaydetti. Böylece hiçbir taraf, diğeri yükümlülüklerini yerine getirmeden tek başına anlaşma hükümlerini uygulamak zorunda kalmayacak.
İsrail'in Çekilme Takvimi ve Uluslararası Gücün Yapısı Müzakereleri
Gazi Hamad, anlaşmanın İsrail'in Gazze Şeridi'nin tamamından belirli bir takvim çerçevesinde çekilmesini öngördüğünü, ancak takvimin ayrıntılarının uygulama sürecinde taraflar arasında belirleneceğini açıkladı. Uluslararası gücün Gazze'de konuşlandırılmasının henüz kesinleşmediğini belirten Hamad, bu başlığın taraflar arasında müzakerelerin sürdüğü konular arasında yer aldığını, gücün yapısı, görevleri ve çalışma usullerinin ilerleyen görüşmelerde netleşeceğini ifade etti.
İsrail tarafından ise temkinli bir yaklaşım sürüyor. Tel Aviv yönetimi daha önce, Hamas'ın silah bırakmaya gerçekten hazır olup olmadığı konusunda şüphelerini dile getirmişti. Hamas yetkilileri İsrail ile anlaşmaya varıldığını açıklarken, arabulucular ve “Barış Konseyi”nden anlaşmada yer alan taahhütlerin uygulanmasını garanti altına almalarını istemişti.
Nihai Metin İçin Onay Bekleniyor
Filistin İslami Cihad Hareketi, taslağa bazı çekinceleri bulunduğunu duyurdu ancak tüm maddelere ilişkin nihai tutumunu ilan etmedi. Belgedeki düzenlemeler de henüz nihai metin niteliği taşımıyor. Tarafların tamamı anlaşmanın ayrıntılarına resmî onay vermediği için uygulama mekanizmaları, uluslararası güvenceler ve sahadaki güvenlik düzenlemeleri, müzakerelerin tamamlanmasına ve nihai metnin kabul edilmesine bağlı bulunuyor.
İsrail hükümeti anlaşmanın tüm ayrıntılarına henüz resmî onay vermiş değil. Özellikle uluslararası gücün konuşlandırılması ve İsrail'in çekilme takvimi gibi başlıklar üzerinde taraflar ile arabulucular arasındaki müzakereler sürerken, anlaşmanın nihai metni ve uygulama mekanizmalarının önümüzdeki süreçte netleşmesi bekleniyor.
