AA'nın, İran resmi haber ajansı İRNA'ya dayandırdığı habere göre, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Umman ile Hürmüz Boğazı'nın statüsüne ilişkin yürütülen müzakerelerde kritik bir safhaya gelindiğini belirterek, "Son aşamadayız" dedi. Erakçi, görüşmelerin ayrıntısına ilişkin bilgi vermezken, sürecin kısa süre içinde neticelendirilebileceği mesajını verdi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise konuyla ilgili daha kapsamlı bir değerlendirme yaptı. Bekayi, Hürmüz Boğazı'nın statüsünün savaş öncesi dönemdeki gibi olmayacağını vurgulayarak, "İran ile Umman arasındaki müzakereler sonuçlandırılma aşamasında olup, son safhasına geçmektedir. İran ile Umman arasındaki görüşmeler iki taraflıdır ve diğer tarafı ilgilendirmiyor." ifadelerini kullandı.
ABD'ye yönelik mesaj
Bekayi, ABD yönetimini de hedef alarak, ülkesinin tehditler karşısında pozisyon değiştirmeyeceğini söyledi ve "ABD'liler eğer maceracılık peşinde koşarsa kesin bir cevap alırlar." dedi. Bu sözler, Tahran ile Washington arasında son dönemde artan gerilim ortamında, İran'ın müzakere masasındaki kararlılığını ortaya koydu.
Hürmüz Boğazı'nın stratejik önemi
Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biridir. En dar noktası yaklaşık 33 kilometre olan boğazdan, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'si geçmektedir. Bu nedenle boğazda güvenlik ve istikrar, yalnızca bölge ülkeleri için değil, dünya ekonomisi için de büyük önem taşır.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) verilerine göre, boğazdan geçen toplam ham petrol ve petrol ürünleri hacmi günde ortalama 20 milyon varil düzeyindedir. Bunun yanı sıra Katar'ın sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatının önemli bir kısmı da bu boğaz üzerinden gerçekleştirilir. Dolayısıyla Hürmüz Boğazı'ndaki herhangi bir aksama, yalnızca bölgesel değil küresel enerji fiyatlarını da doğrudan etkileyebilecek bir risk oluşturur.
Müzakereler neden önemli?
İran ile Umman arasındaki görüşmeler, boğazın hukuki statüsü ve güvenlik düzenlemeleri gibi başlıkları kapsıyor. Sözcü Bekayi'nin açıklamaları, bu müzakerelerin yalnızca iki ülkeyi bağladığını ve başka devletlerin sürece müdahalesine kapalı olduğunu ortaya koyuyor. Bu tutum, özellikle bölgede askeri varlığını artıran ABD'ye yönelik dolaylı bir mesaj olarak yorumlanıyor.
Uluslararası hukuk açısından, boğazlarda zararsız geçiş ve transit geçiş rejimleri söz konusudur. Hürmüz Boğazı'nın statüsü, ticari ve askeri gemilerin geçiş haklarını doğrudan ilgilendirir. İran'ın bu konudaki tutumu, bölgesel güvenlik dengeleri açısından kritik bir başlık olarak öne çıkmaktadır.
Bölgesel gerilim gölgesinde son aşama
Son dönemde İran ile ABD arasında yaşanan gerginlik, Hürmüz Boğazı'nı yeniden uluslararası gündemin üst sıralarına taşımış durumda. İranlı yetkililerin yaptığı açıklamalar, Tahran yönetiminin müzakere masasında kararlı olduğunu, ancak baskı karşısında geri adım atmayacağını gösteriyor.
Uzmanlar, Erakçi'nin "son aşama" vurgusunun, iki ülkenin yakın zamanda resmi bir mutabakat ilan edebileceği şeklinde değerlendirilebileceğini belirtiyor. Ancak sürecin nasıl sonuçlanacağı, boğazın statüsü ve bölgesel güvenlik dengeleri üzerinde belirleyici olacak.
Umman'ın arabuluculuk rolü
Umman'ın bu süreçteki rolü, iki ülke arasındaki iş birliğinin derinliğini gösteriyor. Umman, geçmişte çeşitli uluslararası anlaşmazlıklarda arabuluculuk üstlenmiş bir ülke olarak biliniyor. Bu deneyim, İran ile yürütülen görüşmelerin olumlu bir sonuca ulaşma ihtimalini artıran bir faktör olarak değerlendiriliyor.
Bekayi'nin "savaş öncesi dönem" ifadesiyle neyi kastettiği henüz netleşmiş değil; ancak bu söz, boğazın gelecekte farklı bir hukuki veya güvenlik düzenine tabi olacağı yönünde yorumlanıyor. İran'ın bu adımı, bölgede diyalog kanallarının açık kalmasının önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
