Dijital ekonomi, küresel ticaretin en dinamik alanı haline gelirken, ülkeler bu alanı düzenleyen kuralları belirlemek için yarışıyor. Hinrich Foundation iş birliğiyle hazırlanan ve Digital Policy Alert verilerine dayanan sıralamaya göre, dijital ticaret anlaşmalarında liderlik küçük bir grup ülkenin elinde bulunuyor.
Singapur Zirvede
Singapur, 26 tamamlanmış veya müzakere aşamasındaki anlaşmayla açık ara birinci sırada yer alıyor. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) 21 anlaşmayla ikinci, Avrupa Birliği ise 20 anlaşmayla üçüncü sırada bulunuyor. Asya'nın yükselişi dikkat çekerken, Güney Kore 18 anlaşmayla dördüncü sırada. Avustralya ve Birleşik Krallık 16'şar, Latin Amerika'nın lideri Şili 15 anlaşmayla listede yer alıyor. Çin ve ABD ise 14'er anlaşmayla sıralamada bulunuyor.
Türkiye'nin Dijital Ticaret Atağı
Türkiye, global liderlerin gerisinde olsa da dijital ticaret alanında önemli adımlar atıyor. Singapur, Birleşik Krallık, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi ülkelerle imzalanan serbest ticaret anlaşmalarında dijital ticaret ve e-ticaret bölümleri yer alıyor. Ülke, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde dijital ekonomi ortaklık anlaşmaları geliştirirken, e-ticaret hacmini 2025'te 4,5-4,6 trilyon TL seviyesine taşıyarak güçlü bir dijital ekonomi ekosistemi oluşturdu. Türkiye ayrıca AB Gümrük Birliği'nin modernizasyonu sürecinde dijital ticaret kurallarını önceliklendiriyor. Bu gelişmeler, Türkiye'yi yakın dönemde dijital ticaret anlaşmalarında daha aktif bir oyuncu haline getirebilir.
Dijital Ticaret Anlaşmaları Hızla Artıyor
Ülkeler son yıllarda dijital ticaret diplomasisine büyük önem veriyor. 2001'den bu yana dünya genelinde 165 dijital ticaret anlaşması imzalandı. Özellikle son dört yılda küresel ölçekteki 2.587 dijital ticaret taahhüdünün yarısından fazlası gerçekleştirildi. 2000'li yıllar ve 2010'ların başında nispeten düşük seyreden faaliyet, 2018'den itibaren ivme kazandı. 2023 ve 2025 yılları, yıllık 15 anlaşmayla rekor seviyeye ulaştı.
Veri ve Teknoloji Kurallarını Kim Belirleyecek?
Ülkeler artık veri yönetimi, teknoloji standartları ve online ticaret kurallarını belirleyerek gelecekteki küresel ticaretin mimarları olmaya çalışıyor. Bu anlaşmalar sadece bugünkü dijital ekonomiyi değil, yarının ticaret sistemini de şekillendirecek. Singapur'un liderliği Asya'nın dijital yönetişimdeki yükselişini gösterirken, Türkiye'nin attığı adımlar da gelişmekte olan ülkeler arasında stratejik bir konumlanma olarak öne çıkıyor.
