Gökçeada, bugüne kadar hiçbir şap hastalığı vakası tespit edilmeyen bir ada olarak, Tarım ve Orman Bakanlığının yürüttüğü kapsamlı çalışmalar sonucunda Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatı (WOAH) tarafından “şap hastalığından aşılı ari bölge” olarak resmen tanındı. Bu statü, adanın hayvancılık sektörü için büyük bir dönüm noktası niteliği taşıyor.
Gökçeada'nın Coğrafi Avantajı ve Biyogüvenlik
Tarım ve Orman Bakanlığından yapılan açıklamada, Gökçeada'nın Anadolu'dan Ege Denizi ile ayrılmış sınırlı bir coğrafi alan olmasının, hastalıklardan korunma açısından önemli bir biyogüvenlik avantajı sağladığı vurgulandı. Adada daha önce hiç şap hastalığı vakası görülmemesi, bu doğal izolasyonun bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Ayrıca, Trakya Bölgesi'nin 2010 yılından bu yana sürdürdüğü "şap hastalığından aşılı ari bölge" statüsü, Gökçeada için güçlü bir model oluşturdu. Bu model sayesinde adanın ari hayvancılık yapısının korunması ve sağlıklı, güvenilir, sürdürülebilir hayvansal üretimin geliştirilmesi hedefleniyor.
Türkiye'nin Başarısı Uluslararası Alanda Tescil Edildi
Gökçeada'nın şap hastalığından aşılı ari bölge olarak tanınması için Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan teknik dosya, 2025 yılında WOAH Arilik Departmanına sunuldu. WOAH Bilimsel Komitesi tarafından yapılan detaylı değerlendirme sonucunda, Gökçeada'nın Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatının Kara Hayvanları Sağlık Kodunun ilgili maddesi kapsamında şap hastalığından aşılı ari bölge olarak tanınma şartlarını karşıladığı tespit edildi. Bu kapsamda, söz konusu statü WOAH'ın Mayıs 2026'da gerçekleştirilen 93. Genel Oturumunda resmen kabul edildi.
Paris'te düzenlenen bir toplantıda, Gökçeada'ya "şap hastalığından aşılı ari bölge" statüsü tanınmasına ilişkin sertifika, Bakan Yardımcısı Ahmet Gümen'e takdim edildi. Bu tanıma ile Türkiye'nin uluslararası düzeyde tanınan koruma altındaki bölgesi genişletilmiş oldu. Aynı zamanda Bakanlığın şap hastalığı ile mücadeledeki başarısı uluslararası düzeyde tescillenmiş oldu.
Hayvancılık Ekonomisine Önemli Kazanımlar
Şap hastalığından "aşılı arilik statüsü" kazanılması, hayvan sağlığı, hayvancılık ekonomisi ve ülke prestiji açısından çok önemli kazanımlar sağlıyor. Özellikle Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatı tarafından tanınan resmi statü, ülkelerin hayvan hastalıkları yönetim kapasitesinin uluslararası düzeyde kabul edildiğini gösteriyor.
Statünün Başlıca Katkıları
- Üretim Kayıplarının Azalması: Hastalığın kontrol altına alındığı bölgelerde üretim kayıpları azalır ve işletme verimliliği artar.
- Hayvan Hareketlerinde Esneklik: Ari bölgeler arasında hayvan hareketinin şarta bağlı olmaması nedeniyle Gökçeada ile daha önce arilik kazanmış Trakya bölgesi arasında hayvan hareketine izin verilebilecek. Böylece Trakya bölgesi için gerek görüldüğünde hayvan ihtiyacını karşılayabileceği yeni bir ari bölge kazanımı sağlandı.
- Hastalık Girişinin Engellenmesi: Ari bölgelere yapılacak hayvan hareketleri şarta bağlı olduğundan, bölgeye hastalığın girmemesi için ari olmayan bölgelerden hayvan hareketleri belirli şartlar altında analizler gerçekleştirilerek yapılacak. Bu sayede hastalığın bölgeye hayvan hareketleri ile girmesi engellenecek ve yetiştiricinin ekonomik sürdürülebilirliği güçlendirilecek.
- Salgın Hastalıklarla Mücadele Kapasitesinin Artması: Aşılı arilik statüsü; güçlü sürveyans, kayıt sistemi, laboratuvar kapasitesi, hızlı teşhis, hayvan hareket kontrolü ve etkin aşılama programları gerektirir. Bu süreç yalnızca şap değil, diğer salgın hastalıklarla mücadele kapasitesini de artırır.
- Uluslararası Güven ve Prestij: WOAH tarafından tanınan statü, ülkenin veteriner otoritesinin etkinliğini gösterir. Uluslararası yatırımcı ve ticaret ortakları açısından güven oluşturur.
- Bölgesel Risk Azaltımı: Şap gibi sınır aşan hastalıklarda bir bölgenin aşılı ari hale gelmesi, komşu bölgelerdeki riskin de azalmasına katkı sağlar. Bölgesel kontrol programları ve zonlama uygulamaları daha etkin yürütülebilir.
- Ara Basamak Olarak Aşılı Arilik: Aşısız ari bölge kazanımları daha fazla aşılı ari bölge kazanımı, aşılı arilik ve tam arilik yolunda önemli bir ara basamaktır. Düzenli aşılama, aktif sürveyans ve hızlı müdahale ile hastalık mihraklarının sıklığı önemli ölçüde azaltılabilir.
Türkiye'nin Zonlama Yaklaşımı
Ülkemiz açısından değerlendirildiğinde; Trakya bölgesinin uzun yıllardır sahip olduğu aşılı ari statüsü, kontrollü hayvan hareketleri ve yoğun sürveyans uygulamalarının başarılı bir örneğidir. Ayrıca Gökçeada için yürütülen çalışmalar, Türkiye'nin zonlama yaklaşımıyla daha geniş alanlarda statü kazanmayı hedeflediğini göstermektedir.
