Gıda Etiketlerinde Köklü Değişiklik: Tüketici Yanıltılmasına Karşı Sıkı Önlemler
Tarım ve Orman Bakanlığı, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu'nda kapsamlı bir güncellemeye imza attı. Yürürlüğe giren yeni düzenlemeler, gıda etiketleri ve ürün sunumlarında devrim niteliğinde değişiklikler içeriyor. Revizyon, özellikle tüketiciyi yanıltabilecek ifadeler ve görsellerin kullanımını kökten değiştiriyor.
Çocukları Koruyan Tasarım Kısıtlamaları
Düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri, çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek ürün tasarımlarına getirilen sınırlamalar. Şiddeti özendiren veya çocuklar üzerinde olumsuz algı oluşturabilecek şekil ve ambalajlarla gıdaların piyasaya sunulması kesin olarak yasaklandı. Kılavuzda açıkça belirtildiği üzere; klozet, silah, kafatası, beyin, göz, ayak gibi figürlerin ürün tasarımında kullanılması artık uygun görülmüyor. Buna karşılık, gülümseyen yüz veya nazar boncuğu gibi pozitif çağrışım yapan görsellerin bu kapsamda değerlendirilmediği ifade edildi.
Yanıltıcı Görsel ve İfadelerin Kullanımına Sınırlama
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın revize ettiği yönetmelikle, gıda ambalajlarında tüketiciyi yanıltabilecek görsel ve ifadelerin kullanımı önemli ölçüde sınırlandırıldı. Yeni kurala göre, üründe gerçek meyve yerine aroma kullanılıyorsa, o meyvenin görseli artık kesinlikle kullanılamayacak. Ayrıca, "peynirli" veya "çilekli" gibi ifadeler yalnızca ilgili bileşen gerçekten ürün içinde mevcutsa yazılabilecek. Aroma içeren ürünlerde ise "aromalı" ibaresinin bulunması zorunlu hale getirildi.
Pazarlama İfadelerine Getirilen Kısıtlamalar
Tüketiciyi yanıltabilecek pazarlama ifadelerine yönelik kısıtlamalar da dikkat çekiyor. Endüstriyel üretim ürünlerde "ev yapımı" kullanımı tamamen yasaklanırken, "yüzde 100 doğal", "en doğal" veya "hakiki" gibi abartılı ifadeler de kaldırıldı. "Doğal" ibaresi yalnızca katkı maddesi veya ilave bileşen içermeyen ürünlerde yer alabilecek.
"Taze" ve "günlük" ifadeleri için de net kurallar belirlendi. "Günlük" ifadesi yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerde kullanılabilecek. Ambalajlı ürünlerde "taze sıkılmış" veya "fırından taze" gibi ifadeler yasaklanırken, dondurulmuş veya işlenmiş ürünlerde "taze" ibaresi kullanılamayacak.
Vegan ve Vejetaryen Ürünlerde Yeni Düzenlemeler
Vegan ve vejetaryen ürünlere ilişkin düzenlemeler de güncellendi. Buna göre; bitkisel ürünlerde 'süt', 'peynir', 'yoğurt' gibi hayvansal çağrışım yapan ifadeler kullanılamayacak. 'Vegan peynir' gibi isimlendirmeler yasaklanırken, 'bitkisel bazlı içecek' gibi ifadeler kullanılabilecek. Ürünlerin hayvansal gıdaların yerine geçiyormuş gibi tanıtılması da sınırlandırıldı.
Revizyonla birlikte 'katkısız' ve 'içermez' ifadelerine de standart getirildi. 'Yüzde 100 katkısız', 'tamamen katkısız' gibi ifadelerin kullanımı yasaklandı. Bir ürünün içermediği bileşenler üzerinden pazarlama yapılmasının önüne geçildi. 'Palm yağı içermez', 'glukoz şurubu içermez' gibi ifadelerin yanıltıcı olabileceği gerekçesiyle kullanımı sınırlandırıldı.
Menülerde Gıda İçerik Bilgisi Zorunluluğu
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın güncellediği yönetmelik kapsamında, gıda etiketlerinin yanı sıra toplu tüketim yerlerinde de ürün içerik bilgisi tüketiciye açık ve anlaşılır şekilde sunulacak. Yemeklerin bileşenleri ve enerji değerleri, menüler, yazı tahtaları, broşürler, karekodlar veya dijital ekranlar gibi araçlarla kolayca görülebilecek ve okunabilecek.
Kademeli Geçiş Süreci
Bakanlık, işletmelerin bu teknik altyapıya uyum sağlayabilmesi için kademeli bir geçiş takvimi belirledi. Ulusal çapta zincir şeklinde faaliyet gösteren toplu tüketim yerleri için 1 Temmuz 2026 tarihine kadar, küçük ölçekli esnaf ve işletmelere enerji (kalori) bildirimi gibi düzenlemeler için 2027 yılı sonuna kadar süre tanındı. Bu süreç, sektörün yeni kurallara adapte olmasına olanak sağlayacak.
