Kars'ın Meşhur Lezzetleri ve Gezilecek Yerleri: Kazdan Peynire, Ani'den Çıldır'a
Bembeyaz bir örtünün altında saklanan, tarih boyunca sayısız medeniyetin izini taşıyan ve özellikle kış aylarında masalsı bir atmosfere bürünen, Türkiye'nin en doğusundaki serhat şehrine konuk oluyoruz. Doğu Ekspresi'nin popülerleşmesiyle birlikte turizmin gözbebeği haline gelen Kars, sadece bir kış destinasyonu değil, aynı zamanda derin bir kültür ve tarih hazinesidir.
Sokaklarında yürürken kendinizi 19. yüzyıl Rusya'sında veya orta çağın gizemli Ani Harabeleri'nde hissettiren bu şehir, mimarisiyle diğer Anadolu kentlerinden keskin bir şekilde ayrılır. Baltık mimarisinin taş binaları, geniş caddeleri ve heykelleriyle Kars, adeta bir Avrupa şehri havasındadır. Ancak bu modern görünümün hemen ardında, Aşık Şenlik'in türküleri, cirit oyunlarının coşkusu ve kaz etinin dayanılmaz kokusuyla harmanlanmış, köklü bir Anadolu ruhu yatar.
Kars'ta Ne Yenir? Gastronomi Haritası
Kars mutfağı denince akla gelen ilk ve en ikonik lezzet, şüphesiz Kars kazıdır. Şehirde kaz yetiştiriciliği bir gelenektir ve kar yemeden kesilmeyen kazın eti makbuldür. Kar yiyen kazın eti yağlanır ve lezzetlenir. Tandırda veya fırında, kendi yağıyla ağır ağır pişen kaz eti, yanında bulgur pilavı ile servis edilir. Bu pilav da genellikle kazın yağıyla pişirilir ve ortaya muazzam bir lezzet şöleni çıkar. Kış aylarında Kars'a gidip kaz yemeden dönmek, şehri hiç ziyaret etmiş sayılmamakla eşdeğerdir.
Şehrin bir diğer gastronomik hazinesi ise peynirleridir. Kars gravyeri, İsviçre kökenli olsa da Kars'ın yüksek yaylalarındaki sütlerle bambaşka bir aromaya kavuşmuştur. Delikli yapısı ve yoğun tadıyla dünyanın en iyi peynirleri arasında gösterilir. Ayrıca Kars kaşarı (eski kaşar), taze ve olgunlaştırılmış çeşitleriyle kahvaltıların vazgeçilmezidir.
Hamur işleri konusunda da Kars mutfağı oldukça zengindir:
- Hangel: Mantıya benzeyen ancak kıymasız yapılan, üzerine sarımsaklı yoğurt ve kızdırılmış tereyağı dökülerek yenen nefis bir yemektir.
- Haşıl: Yarma buğdayın haşlanıp üzerine tereyağı ve sarımsaklı yoğurt eklenmesiyle yapılan, özellikle sabah kahvaltılarında veya sahurda tüketilen doyurucu bir lezzettir.
- Kars ketesi: İçi un kavurmasıyla doldurulan ve tel tel ayrılan yapısıyla çay saatlerinin baş tacıdır.
- Umaç helvası: Unun kavrulmasıyla yapılan ve sıcak servis edilen, iç ısıtan bir tatlıdır.
Ayrıca evelik çorbası ve kesme aşı gibi yöresel çorbalar da soğuk kış günlerinde şifa niyetine içilir. Çıldır Gölü kenarındaki restoranlarda ise gölden tutulan sarı sazan balığını yemek, Kars gastronomisinin farklı bir yüzünü keşfetmek demektir.
Kars'ta Neresi Gezilir? Tarih ve Doğa Durakları
Kars gezisinin en büyüleyici durağı, hiç kuşkusuz Ani Ören Yeri'dir. Binbir Kilise Şehri olarak da bilinen Ani, Arpaçay Nehri'nin kenarında, Ermenistan sınırında yer alan devasa bir antik kenttir. İpek Yolu üzerindeki bu kent, Bagratlı Krallığı'na başkentlik yapmış, Selçukluların fethiyle Anadolu'da ilk cuma namazının kılındığı (Menuçehr Camii) yer olmuştur. Katedral (Fethiye Camii), Aziz Prkitch Kilisesi ve surlar, taş işçiliğinin zirve noktasıdır. Ani'nin sessizliği ve heybeti, ziyaretçilerini derinden etkiler.
Şehir merkezinde ise Kars Kalesi, şehri kuşbakışı izleyebileceğiniz en güzel noktadır. Kalenin eteklerinde bulunan Taş Köprü ve tarihi hamamlar, Osmanlı dokusunu yansıtır. Ancak şehir merkezinin asıl karakterini, Rus işgali döneminden kalan Baltık mimarisi yapılar oluşturur. Geniş caddeler üzerine kurulu, kesme bazalt taşından yapılan bu binalar, bugün otel, resmi kurum veya konut olarak kullanılmaktadır.
Kış turizminin gözbebeği Sarıkamış Kayak Merkezi, kristal kar (toz kar) özelliğiyle dünyada sadece Alpler'de bulunan bir kar kalitesine sahiptir. Çam ormanları arasındaki pistlerde kayak yapmak, sporcular için büyük bir keyiftir. Ayrıca Sarıkamış Şehitliği, tarihimizin en hüzünlü sayfalarından birini hatırlatan manevi bir duraktır.
Doğa ile iç içe olmak isteyenler için Çıldır Gölü, kışın tamamen donan yüzeyiyle eşsiz bir deneyim sunar. Göl üzerinde atlı kızakla gezmek, Eskimo usulü balık avlamak ve buzda yürümek, Kars'ın en popüler aktivitelerindendir. Kars Peynir Müzesi ve Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi de şehrin kültürünü ve tarihini anlamak için mutlaka ziyaret edilmesi gereken yerlerdir.
Kars'tan Ne Alınır? Hatıra ve Lezzet Önerileri
Kars seyahatinizden dönerken alabileceğiniz en değerli hediye, tekerlek halindeki Kars kaşarı ve bir parça gravyer peyniridir. Ayrıca Kars balı, yüksek rakımlı yaylaların çiçek florasından elde edildiği için çok kaliteli ve şifalıdır. Kaz eti, vakumlu paketlerde satılarak şehirden götürülebilir. Yöresel el sanatlarından gümüş işlemeli kemerler ve Kafkas motifli halılar da güzel birer hatıra olabilir.
Kars'ta mutlaka yapılması gerekenlerin başında, Doğu Ekspresi ile manzaralı bir yolculuk yapmak gelir (bilet bulabilirseniz). Ani Harabeleri'nde rüzgarın sesini dinlemek, Çıldır Gölü'nde buzun üzerinde yürümek ve bir akşam yemeğinde aşıkların atışmasını dinleyerek kaz eti yemek, Kars ruhunu hissetmek için olmazsa olmazlardandır.
