Alzheimer ve Günlük Yaşam Becerileri Üzerine Yeni Araştırma
Biruni Üniversitesi Dil ve Konuşma Terapisi Bölümü'nden Doç. Dr. Fenise Selin Karalı ve Dr. Öğr. Üyesi Samet Tosun'un da yer aldığı uluslararası bir çalışma, Alzheimer hastalığı ve hafif bilişsel bozukluğun (HBB) günlük olayları anlamlandırma becerisi üzerindeki etkilerini inceledi. Türk katılımcılarla gerçekleştirilen araştırma, saygın bilimsel dergi Cortex'te yayımlandı.
Üniversiteden yapılan açıklamaya göre, çalışmaya sağlıklı yaşlı bireyler, hafif bilişsel bozukluğu olan kişiler ve erken evre Alzheimer hastalarından oluşan toplam 54 kişi katıldı. Katılımcılara günlük yaşam olaylarını anlatan karışık resimler gösterilerek görselleri doğru sıraya koymaları ve anlatılan olayı belirlemeleri istendi. İkinci aşamada ise katılımcıların bir olayı anlayabilmek için ne kadar bilgiye ihtiyaç duyduğu ölçüldü.
Uzman Görüşü: Sorun Yalnızca Unutkanlık Değil
Araştırmanın sonuçlarını değerlendiren Doç. Dr. Karalı, beynin günlük yaşamda karşılaşılan olayları küçük adımlara ayırarak anlamlı bir bütün oluşturduğunu belirtti. Karalı, 'Bir çay hazırlamak, yemek yapmak veya alışverişe çıkmak birçok küçük adımın doğru sırayla gerçekleştirilmesini gerektiriyor. Alzheimer hastalığında kişi yalnızca bazı ayrıntıları unutmayabilir; olayın bütününü kurmakta ve yapılması gereken adımları doğru sıraya yerleştirmekte de zorlanabilir. Bu nedenle günlük rutinlerde daha önce görülmeyen sıra karışıklıkları dikkate alınmalıdır' dedi.
Doç. Dr. Karalı, araştırmada bilişsel işlevler azaldıkça günlük olayları doğru anlama becerisinin de zorlaştığını vurgulayarak, 'Sağlıklı bireyler görselleri büyük ölçüde doğru sıralarken, hafif bilişsel bozukluğu bulunan katılımcıların daha fazla hata yaptığını gördük. Alzheimer hastalarında ise hata oranı belirgin şekilde arttı. Bu kişiler, olayın bütününü anlayabilmek için daha fazla görsel ipucuna ihtiyaç duydu' ifadelerini kullandı.
Tekrarlanan Testlerde Dikkat Çekici Bulgular
Dr. Öğr. Üyesi Samet Tosun ise testlerin tekrarlandığı bölümde çarpıcı sonuçlarla karşılaştıklarını belirtti. Tosun, 'Katılımcılar ikinci denemede olayın adını hatırlama konusunda bir miktar ilerleme gösterdi. Ancak görselleri doğru sıraya koyma becerilerinde anlamlı bir gelişme olmadı. Özellikle Alzheimer hastalarının önceki performanslarını korumakta zorlanması, problemin yalnızca hafıza kaybından kaynaklanmadığını; beynin olayları düzenleme ve organize etme mekanizmasının da etkilendiğini düşündürüyor' dedi.
Dr. Öğr. Üyesi Tosun, günlük yaşamda ortaya çıkan bazı değişikliklerin yalnızca dalgınlık olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekerek, 'Yemek yaparken adımların karıştırılması, çay hazırlarken sıranın unutulması veya market alışverişinin planlanamaması, beynin günlük olayları bir bütün hâlinde işleme becerisindeki bozulmayla ilişkili olabilir' ifadelerini kullandı.
Erken Tanı İçin Yeni Yöntemler Geliştirilebilir
Araştırmanın Türkçe konuşan bireyler üzerinde gerçekleştirilen ilk çalışmalardan biri olduğunu vurgulayan Tosun, 'Elde ettiğimiz bulguların, günlük yaşam becerilerini ölçen yeni değerlendirme yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini düşünüyoruz. Bu tür testler gelecekte Alzheimer ve hafif bilişsel bozukluğun erken dönemde değerlendirilmesinde destekleyici bir araç olabilir' dedi.
