Besin zehirlenmesi dünya genelinde büyük bir halk sağlığı sorunu
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her yıl yaklaşık 866 milyon kişi, yani her 9 kişiden 1'i besin zehirlenmesi yaşıyor. Bu vakaların yaklaşık 1 milyon 520 bini ölümle sonuçlanıyor. En fazla etkilenen grup ise 5 yaş altı çocuklar; her 3 besin zehirlenmesinden 1'i bu yaş grubunda görülüyor. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yusuf Emre Uzun, özellikle yaz aylarında artış gösteren bu soruna karşı 12 kritik kuralı açıkladı.
El hijyeni ve güvenilir gıda tüketimi temel kurallar
Dr. Uzun, besin zehirlenmesinin büyük ölçüde önlenebilir olduğunu belirterek, "El hijyeninin sağlanması, güvenilir gıda tüketimi ve uygun saklama koşullarına dikkat edilmesi, besin zehirlenmesinden korunmada en etkili üç temel kuraldır" dedi. Sıcaklıkların artmasıyla mikroorganizmaların hızla çoğaldığını, gıdaların uygun koşullarda saklanmaması ve kirli su tüketiminin riski artırdığını vurguladı.
12 önlem: Ellerden çapraz bulaşmaya, pişirmeden saklamaya
1. Ellerinizi sık sık en az 20 saniye yıkayın: Besin zehirlenmelerinin önemli bir kısmı kirli ellerle bulaşan mikroorganizmalardan kaynaklanır. Yemek hazırlamadan önce, çiğ et veya tavukla temas sonrası ve tuvalet kullanımından sonra eller sabunla en az 20 saniye yıkanmalı.
2. Çiğ ve pişmiş gıdaları birbirinden ayırın: Çapraz bulaşma, evde görülen besin zehirlenmelerinin en sık nedenlerindendir. Çiğ et, tavuk ve balık için ayrı kesme tahtası ve bıçak kullanılmalı.
3. Et, tavuk ve balığı iyi pişirin: Yetersiz pişirme zararlı mikroorganizmaların canlı kalmasına yol açar. Özellikle tavuk ve kıyma gibi ürünlerin iç kısmının tamamen piştiğinden emin olun.
4. Pişmiş yemekleri oda sıcaklığında bekletmeyin: Yaz aylarında bakteriler hızla çoğalır. Pişmiş yemekler 2 saatten uzun süre oda sıcaklığında bırakılmamalı, mümkünse 1 saat içinde buzdolabına kaldırılmalı.
5. Soğuk zinciri koruyun: Et, süt ürünleri ve deniz ürünleri gibi kolay bozulan gıdalar alışverişten hemen sonra buzdolabına yerleştirilmeli.
6. Meyve ve sebzeleri iyice yıkayın: Toprak, sulama suyu veya taşıma sırasında bulaşan mikroorganizmalar çiğ tüketilen ürünlerde enfeksiyona yol açabilir. Bol akan su altında dikkatlice yıkanmalı, özellikle salata malzemelerine özen gösterilmeli.
7. Son kullanma tarihlerini kontrol edin: Tarihi geçmiş, ambalajı şişmiş veya kapağı açılmış ürünlerden kaçınılmalı. Ürünlerin uygun saklama koşullarında muhafaza edilmesi de önemli.
8. Açıkta satılan yiyeceklere dikkat edin: Sokakta uzun süre bekleyen sütlü tatlılar, et ve deniz ürünleri yüksek risk taşır. Güvenilir işletmelerden alışveriş yapılmalı.
9. İçeceğinize buz ekletmeyin: Buz, üretildiği suyun kirli olması durumunda aynı riski taşır. Dr. Uzun, "Özellikle tatil bölgelerinde buzlu içeceklere çok dikkat etmek gerekiyor. İçecekler mümkünse buz olmadan tüketilmeli" diyor.
10. Dondurulmuş gıdaları doğru çözdürün: Oda sıcaklığında çözdürme bakteri üremesine neden olur. Çözdürme buzdolabında veya mikrodalgada yapılmalı.
11. Güvenilir su tüketin: İçme suyu güvenilir kaynaklardan temin edilmeli, şüpheli durumlarda şişelenmiş veya arıtılmış su kullanılmalı.
12. Tazeliğinden emin değilseniz tüketmeyin: Midye, istiridye ve bazı deniz ürünleri uygun saklanmadığında ciddi zehirlenmelere yol açar. Özellikle yaz aylarında tazeliğinden emin olunmayan deniz ürünlerinden kaçınılmalı.
