Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin (ITU) Ankara'da düzenlediği küresel regülasyon zirvesinde kabul edilen dijital kılavuz, internet ve haberleşme alanında vatandaşları doğrudan ilgilendiren önemli değişiklikleri beraberinde getiriyor. Dünya çapındaki düzenleyici standartları belirleyen bu model doğrultusunda, Türkiye'deki uygulamaları Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) hayata geçirecek.
Operatörlerin sorumlulukları genişliyor
Yeni düzenlemeyle birlikte, operatör hizmeti veren firmalar artık yalnızca iletişim ağı yatırımları yapmakla sınırlı kalmayacak. Operatörler, vatandaşın erişebildiği, uygun fiyatlı, güvenilir ve kesintisiz hizmet sunmakla yükümlü olacak. Pahalı internet erişimi, hizmet kalitesinin düşmesi veya tüketicinin korunamaması gibi durumlar 'doğrudan kamu yararı sorunu' olarak ele alınacak. Ayrıca, afet ve acil durumlarda hizmet sunamayan operatörler yüksek tutarlı cezalarla karşılaşacak.
Veri toplama ve şeffaflık
BTK, internet hızları, kapsama alanı, kesinti süreleri, şikâyet oranları ve hizmet kalitesine ilişkin verileri düzenli olarak toplayacak. Şirketlerin farklı formatlarda veri sunması engellenerek, standart raporlama sistemine geçilmesi planlanıyor. Ayrıca, vatandaşların görebileceği şeffaf 'dijital gösterge panoları' kurulması gündemde. Bu sayede kullanıcılar, hangi şirketin daha kaliteli hizmet sunduğunu net bir şekilde görebilecek.
Fatura ve tarifeler sadeleştirilecek
Dikkat çeken bir diğer uygulama ise karmaşık yükümlülüklerin azaltılması olacak. BTK, vatandaşlara ve operatörlere gereksiz bürokratik yük getiren kuralları gözden geçirecek. Kurallar, vatandaşın anlayabileceği daha sade bir sistem üzerinden sunulacak. Aynı zamanda şirketlerin piyasa gücüne göre farklı denetimlerden geçmesi sağlanacak. Büyük operatörler için daha sıkı kurallar uygulanabilecek ve böylece piyasada tekelleşmenin önüne geçilecek.
Altyapı paylaşımı ile daha güçlü kapsama
İnternet altyapısının yaygınlaşması için operatörlerin ortak altyapı kullanmasının teşvik edilmesi de öncelikli konular arasında. Özellikle kırsal bölgelerde internet erişiminin artırılması için altyapı paylaşımı, yatırım teşvikleri ve bazı ücretlerde geçici indirimler yapılacak. Yeni yaklaşımın, çekim sorunu yaşayan bölgelerde daha hızlı yatırım yapılmasının önünü açabileceği değerlendiriliyor.
Denetimde yapay zekâ dönemi
Operatörlere ve internet sağlayıcılara yönelik denetim süreçlerinde yapay zekâ kullanılacak. Yapay zekâ sistemleri; piyasa takibi, risk analizi, tüketici şikayetlerinin incelenmesi ve olası ihlallerin erken tespitinde görev alacak. Özellikle dolandırıcılık, yanıltıcı kampanyalar ve tüketici mağduriyetlerinin daha hızlı tespit edilmesi hedefleniyor.
Şikâyetlere doğrudan çözüm
Şirketlere uygulanacak yaptırımlar aşamalı olarak devreye girecek. Buna göre önce uyarı ve düzeltme mekanizmaları işletilecek, sorun devam ederse daha ağır müdahalelerde bulunulacak. Operatörlerin hangi durumda hangi yaptırımla karşılaşacağının belirlenmesi için yasal düzenlemeler yolda. Ayrıca tüketicilerin şikâyet mekanizmalarına daha rahat erişebilmesi için kolaylıklar sunulacak. BTK, karar verme süreçlerinde vatandaş görüşlerini dikkate alacak.
