Nurullah Gür imzalı analizde, Türkiye'nin savunma sanayiinde değişen küresel dinamiklere karşı en hızlı ve etkin biçimde uyum sağlayan ülkelerin başında geldiği vurgulanıyor. Artık 'oyun değiştirici' hamleler yapabilen sınırlı ülkelerden biri haline gelen Türkiye, bu hafta Ankara'da NATO liderlerini ağırladı. Beştepe'de gerçekleşen tarihi zirvede, yeni dönem askeri iş birlikleri ve savunma stratejileri ele alındı. Bu gelişmeler, ekonominin gündemini savunma harcamaları ve sanayisine odakladı.
Küresel savunma harcamalarında artış eğilimi
Soğuk Savaş'ın ikinci yarısından 2010'ların sonuna kadar küresel savunma harcamalarında ciddi bir gerileme yaşandı. 1960'larda küresel GSYH'nin yüzde 6'sına denk gelen toplam savunma harcamaları, 2018'de yüzde 2.1'e kadar düştü. Ancak çatışma fay hatlarının yeniden ısınması ve artan jeopolitik risklerle birlikte son yıllarda savunma harcamaları yeniden yükselişe geçti. Henüz yüzde 3 seviyesine ulaşılmamış olsa da eğilim bu yönde. NATO'nun yenilenen hedefleri, savunma harcamalarını daha da yukarı taşıyacak. Geçen yıl Lahey'de alınan kararla NATO ülkeleri, 2035'e kadar GSYH'lerinin en az yüzde 3.5'ini temel savunma harcamalarına ayırmayı taahhüt etti. Ayrıca kritik altyapıyı korumak, sivil hazırlığı sağlamak, inovasyonu teşvik etmek ve savunma sanayisini güçlendirmek gibi güvenlik ve dayanıklılıkla bağlantılı harcamalara GSYH'nin yüzde 1.5'ine kadar pay ayrılacağı duyuruldu. Ankara'daki zirvede bu taahhütlere bağlılık vurgulandı.
Ulusal güvenlik hayatın bir gerçeği
Ukrayna Savaşı sonrasında Rusya'yı daha ciddi bir tehdit olarak gören Litvanya, Estonya, Letonya ve Polonya, NATO üyeleri arasında savunma harcamalarını en agresif artıran ülkeler oldu. İskandinav ülkelerinde dahi ciddi artışlar yaşanıyor. Türkiye'de ise temel savunma harcamalarının GSYH'ye oranı son 10 yılda yüzde 1.38'den yüzde 2.85'e yükseldi. Önümüzdeki yıllarda bu rakamların artmaya devam etmesi bekleniyor. Yazıda, barışın teminat altında olduğu farazi bir dünyada savunmaya para harcamak yerine eğitim, sağlık, altyapı ve sosyal harcamalara kaynak yönlendirmenin daha etkin olacağı, ancak çatışmalar, terör eylemleri ve savaşların hayatın acı bir gerçeği olduğu ifade ediliyor.
Güçlü bir savunma sanayii şart
Savunma harcamalarını artırmak kaçınılmaz olsa da bunu akıllıca yapmak gerekiyor. Savunma yatırımlarını ekonomik ilerlemeyi hızlandırmak için bir araç olarak kullanmak mümkün. Ancak her savunma harcaması büyüme dostu değil. Kamu kaynaklarını sürekli yabancı teknoloji ve ekipman ithal etmek için kullanmak, ulusal ekonomiyi değil diğer ekonomileri ihya eder. Teknolojik olarak yetersiz kalıp haddinden fazla asker bulundurarak savunma harcamalarını artırmak da ne ulusal güvenliğe ne de ekonomiye fayda sağlar. Savunmaya ayrılan fonları yerli ve milli teknolojilerin geliştirilmesine yönlendirmek ise sadece ulusal güvenliği teminat altına almakla kalmaz, aynı zamanda üretim, inovasyon, verimlilik, istihdam ve ihracat yoluyla ekonomik refahı da yükseltir.
Türkiye'nin savunma sanayiindeki başarısı
Türkiye artık bu stratejiyi izliyor. Eskiden sadece asker sayısıyla övünülürken, şimdi savunma sanayisinin geliştirdiği teknolojiler ve bunların sahada oyun değiştirici düzeyde etkinliğiyle gurur duyuluyor. Savunma sanayii son 20 yılda büyük mesafe kat etti. Türkiye'nin savunma sanayi ihracatı 2002'de sadece 248 milyon dolarken, 2025'te 10 milyar dolar barajı aşıldı. 2002'de savunma sanayi projelerinin hacmi 5.5 milyar dolarken, 2025 itibarıyla 100 milyar doların üzerine çıktı. Dünyanın en büyük 100 savunma sanayi şirketi listesinde beş Türk şirketi yer alıyor. Türkiye, savunma sanayiinde değişen küresel dinamiklere karşı en hızlı ve etkin biçimde uyum sağlayan ülkelerin başında geliyor ve 'oyun değiştirici' hamleler yapabilen sınırlı sayıdaki ülkelerden birine dönüşüyor.
