Habertürk'ten Ahmet Kıvanç'ın aktardığı OECD verilerine göre, Türkiye 20 yıllık bir işçiyi işten çıkaran işverene 8 haftalık ihbar tazminatı ve 20 aylık ücret tutarında kıdem tazminatı ödeten üç ülkeden biri. Bu tablo, Türkiye'yi dünyada en yüksek kıdem tazminatı ödeyen ülkelerin zirvesine yerleştiriyor.
OECD'nin İstihdam Koruma Mevzuatı (İKM) Endeksi, ülkelerin işten çıkarma maliyetini karşılaştırmak için referans kabul ediliyor. Endekste Türkiye 2010 yılında 2,6 puana sahipti. 2025 itibarıyla bu puan 2,9'a çıktı. İKM Endeksi'nde Fransa, Portekiz ve İspanya 3,0 ile ilk sırada yer alırken, Türkiye ve İtalya 2,9 ile ikinci sırada bulunuyor. Yunanistan 2,8, Belçika ve Lüksemburg 2,7, Almanya ise 2,6 puanla takip ediyor.
OECD verileriyle kıdem tazminatı karşılaştırması
İşten çıkarma maliyetini belirleyen en büyük kalemler ihbar ve kıdem tazminatı. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Sağlık Bilimleri Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Nurgün Kul Parlak'ın hakemli Sosyal Güvenlik Dergisi'nde yayımlanan makalesi, OECD verilerine dayanarak Türkiye ile seçilmiş ülkeleri karşılaştırdı. Çalışmada 9 ay, 4 yıl ve 20 yıl kıdemi bulunan işçilerin işveren tarafından işten çıkarılması halinde ödenecek ihbar süresi ve kıdem tazminatı ele alındı.
Türkiye'de işverence işten çıkarılan veya emekli olan işçiye çalıştığı her yıl için bir aylık ücret tutarında kıdem tazminatı ödeniyor. Bu kurala göre 20 yıllık bir işçi için 20 aylık ücret tutarında kıdem tazminatı gerekiyor. Türkiye'nin yanı sıra Güney Kore ve İsrail'de de 20 yıllık işçiye 20 aylık tazminat uygulanıyor. Böylece bu üç ülke, en yüksek kıdem tazminatı ödeyen ülkeler olarak öne çıkıyor.
- İtalya: 18 ay
- Meksika: 469 gün
- Çin: 12 ay
- Yunanistan: 12 ay
- Şili: 11 ay
- Almanya: 10 ay
- Hindistan: 10 ay
- Endonezya: 9 ay
Kanada, İngiltere, Danimarka, Finlandiya, İzlanda ve Japonya'da ise kıdem tazminatı uygulaması bulunmuyor. Bazı ülkelerde mavi yakalı ve beyaz yakalı ayrımı yapılıyor. Danimarka'da 20 yıllık mavi yakalı işçiye kıdem tazminatı verilmezken, beyaz yakalı işçiye 3 aylık ücret tutarında tazminat ödeniyor. Yunanistan'da da mavi yakalılara kıdem tazminatı ödenmiyor; 20 yıllık beyaz yakalı işçiye 12 aylık ücret tutarında tazminat veriliyor. Almanya'da ise kişisel gerekçelerle işten çıkarılan işçiye kıdem tazminatı verilmezken, ekonomik nedenlerle işten çıkarılan işçiye 10 ay tazminat ödeniyor.
Türkiye ihbar tazminatında sıralamanın neresinde?
Türkiye'de ihbar tazminatı, işçinin işyerindeki kıdem süresine göre değişiyor. 6 aydan az çalışan işçiye 2 hafta, 6 ay ile 1,5 yıl arasında çalışan işçiye 4 hafta, 1,5 yıl ile 3 yıl arasında çalışan işçiye 6 hafta, 3 yıldan fazla çalışan işçiye ise 8 haftalık ihbar süresi tanınıyor. İşveren işten çıkaracağını önceden bildirmezse bu sürelere karşılık gelen ücreti ödemek durumunda kalıyor.
20 yıllık işçiyi işten çıkaran Türk işveren 8 haftalık ücret tutarında ihbar tazminatı ödüyor. OECD verileriyle karşılaştırıldığında, Almanya'da 20 yıllık işçi için ihbar tazminatı 7 ay olarak uygulanıyor. Danimarka, Yunanistan ve İtalya'da beyaz yakalılarda 6 ay, Lüksemburg'da ise 6 aylık ihbar tazminatı bulunuyor. Bu durum Türkiye'nin ihbar tazminatında birçok Avrupa ülkesinin gerisinde kaldığını gösteriyor.
Kıdem tazminatı tavanı OECD karşılaştırmasını tartışmalı hale getiriyor
Türkiye'de kıdem tazminatı hesaplanırken dikkate alınması gereken bir tavan söz konusu. Kanunda her ne kadar her yıl için 30 günlük ücret öngörülse de, ödenecek tutar en yüksek devlet memuruna ödenen emekli ikramiyesini geçemiyor. Temmuz ayında yapılan artışla birlikte bu tavan şu anda 72 bin 730 TL olarak uygulanıyor.
Habertürk'ten Ahmet Kıvanç'ın değerlendirmesine göre, OECD başta olmak üzere uluslararası kuruluşlar işten çıkarma maliyetini hesaplarken kıdem tazminatını yalnızca ay olarak ele alarak Türkiye açısından hatalı bir karşılaştırma yapıyor. 20 yıllık bir çalışan için 20 aylık kıdem tazminatı, brüt ücreti 72 bin 730 TL'ye kadar olanlar için geçerli. Bu tutarın üzerinde brüt ücret alan sendikalı işçilerin tamamı ve beyaz yakalı çalışanların büyük bir bölümü, brüt ücretlerinin çok altında bir tutar üzerinden kıdem tazminatı almak zorunda kalıyor.
