Brent petrolün varil fiyatı, İran ve Umman arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik görüşmelerde gündeme gelen yeni geçiş kurallarının ardından yüzde 1,2 artarak 83,48 dolara yükseldi. ABD tipi ham petrol (WTI) ise yüzde 1,1 primle 78,84 dolardan işlem gördü. Piyasalarda, 'düşmanca' olarak nitelendirilen gemilere geçiş yasağı önerisi ve olası yaptırımlar, küresel enerji arzına ilişkin endişeleri yeniden öne çıkardı.
Hürmüz Boğazı'nda yeni kısıtlama önerileri
İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik yürütülen görüşmelerde, 'düşmanca' olarak değerlendirilen gemilerin boğazdan geçişinin yasaklanması gündeme geldi. Ayrıca, belirlenen kuralları ihlal eden gemilere taşıdıkları yükün değerinin yüzde 20'sine kadar para cezası uygulanması önerildi. Bu gelişmeler, piyasalarda arz risklerini yeniden canlandırdı ve petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi.
Diplomasi umutları fiyatları sınırlamıştı
Hafta başında petrol fiyatları, ABD ile İran arasında diplomatik çözüm ihtimalinin güçlenmesiyle gerilemişti. Ancak Brent petrol perşembe günü yeniden 80 doların üzerine çıkarak 13 Temmuz'dan bu yana ilk kez bu seviyenin üzerinde işlem görmeye başladı. Uzmanlar, diplomatik temaslara rağmen piyasanın olası bir anlaşmanın tanker trafiğini tamamen normale döndüreceğine henüz tam olarak ikna olmadığını belirtiyor.
Piyasalar temkinli iyimserliğini koruyor
KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, yıl içinde daha önce de benzer uzlaşma girişimlerinin kısa süreli kaldığını hatırlatarak yatırımcıların temkinli davrandığını söyledi. Waterer'a göre, bu ihtiyatlı yaklaşım petrol fiyatlarında sert düşüşlerin önüne geçerken, arz risklerinin fiyatlamalarda etkisini korumasını sağlıyor.
İran'dan yeni yasa tasarısı gündemde
İran'ın yarı resmi Fars Haber Ajansı'nın haberine göre, İran Parlamentosu'ndaki bir komisyon, ABD, İsrail ve 'düşmanca' olarak tanımlanan diğer ülkelere ait gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini yasaklamayı öngören bir yasa tasarısını değerlendiriyor. Tasarı kapsamında, belirlenen kuralları ihlal eden gemilere taşıdıkları yükün değerinin yüzde 20'sine kadar para cezası uygulanması da öneriliyor.
Geçiş ücretleri konusunda anlaşmazlık sürüyor
Daha önce paylaşılan bilgilere göre İran, Hürmüz Boğazı'nı kullanan gemilerden yük değerinin yüzde 5 ila 7'si arasında geçiş ücreti alınmasını savunuyor. Umman ise yaklaşık yüzde 3 seviyesinde bir ücretlendirme önerirken, ABD boğaz geçişlerinde herhangi bir ücret uygulanmasına karşı çıkıyor. Sektör kaynakları ise ABD yaptırımları ve sigorta sözleşmelerindeki kısıtlamalar nedeniyle önerilen sistemin pratikte uygulanmasının oldukça güç olacağını değerlendiriyor.
Bölgedeki güvenlik riskleri gündemde kalmayı sürdürüyor
Öte yandan Yemen'deki İran destekli Husiler, Marib ve Hadramut bölgelerinde Suudi Arabistan'a ait askeri konuşlanmaları hedef alan füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenlediklerini açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump ise yaptığı açıklamada İran ile süren savaşın kısa süre içinde sona ereceğine inandığını ifade etti. Buna karşın Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin devam etmesi, petrol piyasalarında temkinli fiyatlamanın sürmesine neden oluyor.
