Kayseri kent merkezinin 20 kilometre kuzeydoğusundaki Kültepe'de, 1948'den bu yana sürdürülen kazılarda çıkarılan çivi yazılı tabletlerden 28'i, Kayseri Arkeoloji Müzesi'nde ziyaretçilerin beğenisine sunuluyor. Bu tabletler arasında en dikkat çekici olanlardan biri, çamur zarf içinde korunan 4 bin yıllık kil tablet.
Tablet İçeriği ve Okunma Süreci
Tabletteki çivi yazısı, Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS) ve Hamburg Üniversitesi'nin ortak projesiyle okundu. Yeni görüntüleme yöntemi sayesinde, tablette Şarapunuwa'nın oğlu Şawidaşu ile Enişar arasında buğday ve arpa üzerine yapılan ticari anlaşmanın detaylarına ulaşıldı.
Kültepe Kazıları ve Tablet Koleksiyonu
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Öğretim Üyesi ve Kültepe Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu, bugüne kadar 23 bin 500 civarında çivi yazılı belge bulunduğunu belirtti. Bu koleksiyon, UNESCO Dünya Belleği Programı'na 'Özel Asur Tüccar Arşivleri' adıyla kaydedildi.
Kulakoğlu, çivi yazılı tabletlerin büyük bir kısmının Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilendiğini, ancak sistemli kazılar öncesinde yurt dışına kaçırılan yaklaşık 4 bin tabletin dünya müzelerinde bulunduğunu ifade etti.
Asur Tüccarlarının Kültepe'deki Faaliyetleri
Prof. Dr. Kulakoğlu, 4 bin yıl önce Musul'un 100 kilometre güneyindeki Asur şehrinden gelen tüccarların Kültepe'yi başkent olarak seçtiklerini ve tüm ticari işlemleri buradan yürüttüklerini söyledi. 'Bugün bir firmanın muhasebe bürosunda ne varsa, Kültepe'deki tüccar arşivlerinde de benzer kayıtlar vardır. Alacak-verecek, sipariş, kontrat gibi parayla ilgili her şey tabletlere yazılmıştır.' dedi.
Çamur Zarf ve Okuma Teknolojisi
Kulakoğlu, yazılı kil tabletlerin çamur tabakayla kaplanarak zarf haline getirildiğini, üzerinde mektubun özeti, gideceği yer ve şahitlerin mühürlerinin bulunduğunu anlattı. Eskiden tabletleri okumak için zarfların kırıldığını, ancak günümüzde tomografi benzeri hassas cihazlarla zarfa zarar vermeden tabletlerin okunabildiğini belirtti.
Fransa'daki CNRS ve Hamburg Üniversitesi işbirliğiyle yürütülen projede, ilk olarak Paris Louvre Müzesi, ardından Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi ve Kayseri Arkeoloji Müzesi'ndeki zarflı tabletler okundu. Kulakoğlu, 'Taramalar o kadar hassas ki çamurun içinde kalmış bir arpa tanesini, yaprağı, taşı, hatta küçük bir sineği bile görebiliyoruz. Hiçbir zarar vermeden tableti okuyup üç boyutlu baskısını alabiliyoruz.' şeklinde konuştu.
Tabletlerin Tarihi Önemi
Zarflı tabletlerdeki sırların ilk kez ortaya çıktığına dikkat çeken Kulakoğlu, bu tabletlerin çoğunlukla ticari anlaşmalar olduğunu ve gönderilmediği için zarfın açılmadığını söyledi. 'Bu mektuplar Kaniş'ten başka yere gönderilecek ya da Kaniş'e gönderilen mektuplardır ve hepsi işle ilgilidir. Günlük hayata dair veriler de olsa da asıl konu para ve ticarettir.' ifadelerini kullandı.
