Uzman Psikolog Nuray Sağlık, kaleme aldığı yazıda iffet ve onur kavramlarının bireysel ve toplumsal sağlık için taşıdığı önemi ele alıyor. Sağlık'a göre bu kavramlar, insan karakterinin oluşumunu belirleyen ve ahlaki yaşamın dinamiklerini oluşturan temel unsurlardır. Günümüzde hızlı toplumsal değişim ve değer algısının itibarsızlaştırılması, bu kavramlara yeniden odaklanmayı gerektiriyor.
Öz Saygının Temel Parçası Olarak İffet ve Onur
Psikolojik açıdan iffet ve onur, bireyin yıkıcı dürtülerini kontrol etmesine ve duygularını sağlıklı şekilde ifade etmesine yardımcı oluyor. Sağlık, öz denetim kapasitesinin gelişmesinin bireyin anlık isteklerini denetleyerek uzun vadeli hedefler oluşturmasını sağladığını belirtiyor. Onur kavramı, bireyin kendine duyduğu öz saygının temel parçası olarak tanımlanıyor. Kendini değerli gören kişinin başkasının da değerli olduğu algısını geliştirdiği ifade ediliyor. Onurlu davranışlar; sorumluluk, empati ve vicdan gelişiminin ön koşulu olarak sıralanıyor.
Sosyal Uyumu Artıran Değerler
Psikolojik araştırmalara göre güçlü ahlaki değerlere sahip bireylerin stresle başa çıkma becerisi, yaşam doyumu ve sosyal uyumu daha yüksek olabiliyor. Sağlık, onur ve iffet kavramlarının toplum ve bireyin karşılıklı ödevlerine dair kurallar sunduğunu vurguluyor. Onurlu bireylerin toplum içinde güven ve samimiyet oluşturduğu, sosyal dayanışmanın temelini attığı belirtiliyor. Ahlaki değerlerin zayıflaması ise güvensizlik, toplumsal çatışma ve sosyal çözülme gibi olumsuz sonuçlara yol açabilir. Nesiller boyu aktarılan kültürel değerler, iffet ve onur aracılığıyla korunuyor.
İslam Kültüründe İffet ve Onur
İslam kültüründe iffet ve onur, insanın fıtri değerlerinin korunmasını sağlayan temel ahlaki ilkeler arasında kabul ediliyor. Kur'an-ı Kerim'de müminlerin iffetlerini korumaları, gözlerini haramdan sakınmaları ve davranışlarında ölçülü olmaları tavsiye ediliyor. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) “Haya imandandır” hadisiyle edepli davranışların manevi değerini vurgulamıştır. Sağlık, İslam'a göre onur kavramının insanın halife olma rolüyle ilişkilendirildiğini belirtiyor. İsra Suresi 70. ayette “Andolsun, biz insanoğlunu şerefli (onurlu) kıldık” ifadesiyle insanın onurlu yaratıldığı gösteriliyor.
Yoklukları Felaket Getiriyor
Sosyal medyanın etkisi, insanın iffet ve onur gibi kavramları temel ihtiyaç olarak duyumsamasını engelliyor. Sağlık, kontrol edilememiş ruhsal yapının sergilediği onursuz yaşamın sorumluluğunu alamayan bireylerde depresyon, intihar, sosyal izolasyon ve umutsuzluk gibi ciddi psikolojik sorunların ortaya çıkma riskinin arttığını belirtiyor. İffet ve onur gibi kavramların açık reçete özelliği taşıdığını vurgulayan Sağlık, bu ortak değerlerin yeniden canlandırılmasının toplumsal ve bireysel huzur için gerekli olduğunu ifade ediyor.
