TOKİ Sosyal Konutları Rant Piyasasında: Kura Hakkı 10 Katına Satılıyor
Türkiye'de milyonlarca vatandaşın uygun ödeme koşullarıyla ev sahibi olma hayalini süsleyen TOKİ sosyal konutları, yeni bir usulsüz satış düzeneğinin merkezine dönüştü. 2023 yılında kurası çekilen 250 bin konutluk Sosyal Konut Projesi'nde, peşinatı ödenmiş ve teslimi yaklaşan evler, "kura hakkı devri" adı altında yüksek kârlarla satışa çıkarılıyor.
Emlakçılar Aracılığıyla Kurulan Düzenek
Online satış platformlarında "TOKİ kurası devirli" ibaresiyle ilan edilen bu konutlar için emlakçılar kritik bir rol oynuyor. Örneğin, TOKİ kurasında 3+1 daire çıkan bir hak sahibi, bu hakkını ortalama 2-3 milyon TL gibi bir bedelle satışa sunuyor. Bu rakam, konutun gerçek değerinin neredeyse 10 katına denk geliyor.
Satış süreci şu şekilde işliyor: Emlakçı, alıcı ve satıcıyı bir araya getiriyor. Alıcı, belirlenen bedeli satıcıya ödüyor ve kalan taksitleri de hak sahibi adına yatırmayı taahhüt ediyor. Tapu devri henüz mümkün olmadığı için, alıcının hakkı sözleşme ve teminat senedi ile korunmaya çalışılıyor. Satıcı, alıcıya 8-10 milyon TL değerinde bir senet imzalayarak güvence sağlıyor.
Riskler ve Yasal Boşluklar
Bu satışlar, ciddi riskler barındırıyor. Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz, konuyla ilgili önemli uyarılarda bulunuyor: "Tapu devri esnasında satıcı vazgeçerse, alıcı teminat senediyle haciz yoluna gidemez. Sadece dava açabilir, ancak bu davalar yıllarca sürebilir." Ayrıca, satıcının vefatı durumunda mirasçıların hak iddia etmemesi için noter huzurunda muvafakatname alınması gerekiyor.
Emlakçılar ise yüzlerce benzer satış yaptıklarını ve şimdiye kadar büyük bir sorunla karşılaşmadıklarını iddia ediyor. Ancak, "Riski göze almanız gerekiyor" diyerek işin karanlık yüzüne dikkat çekiyorlar. Satıcının vazgeçmesi halinde, TOKİ'nin kanuna aykırılık gerekçesiyle konutu geri alabileceği belirtiliyor.
İkincil Piyasa ve Sosyal Amacın İhlali
Ali Güvenç Kiraz, sosyal konutların belirli gelir seviyesinin altındaki kişileri konut sahibi yapmak ve konut fiyatlarını frenlemek amacıyla inşa edildiğini vurguluyor. Ancak, bu usulsüz satışlarla bir ikincil piyasa oluşturulduğunu ve konutların rant aracına dönüştürüldüğünü ifade ediyor. Bu durum, TOKİ'nin sosyal konut politikasının temel hedefleriyle tamamen çelişiyor.
İstanbul'un Tuzla ve Arnavutköy Baklalı gibi bölgelerinde yoğunlaşan bu satışlar, devletin konut edindirme çabalarını baltalarken, yasal boşluklardan faydalanan bir sistemin yaygınlaşmasına neden oluyor. Vatandaşlar, bu tür satışlara karşı dikkatli olmaya ve uzun vadeli riskleri göz önünde bulundurmaya çağrılıyor.
