Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, temmuz ayı üretici ve market fiyatları ile girdi maliyetlerindeki değişime ilişkin yazılı bir açıklama yaptı. Verilere göre, markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 86,2 ile sivri biber oldu; en büyük fiyat düşüşü ise yüzde 49 ile karpuzda gerçekleşti. Bayraktar, temmuzda markette 39 ürünün 19'unda fiyat artışı, 20'sinde fiyat düşüşü görüldüğünü bildirdi.
Bayraktar, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Temmuzda markette 39 ürünün 19'unda fiyat artışı, 20'sinde fiyat düşüşü görüldü. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 86,2 ile sivri biber oldu." ifadesini kullandı. Sivri biberdeki fiyat artışını yüzde 53,3 ile kuru soğan, yüzde 23,4 ile mısırözü yağı, yüzde 22,8 ile kuru üzüm ve yüzde 15,5 ile patates izledi. Markette en fazla ucuzlayan ürünler arasında karpuzun ardından yüzde 39,6 ile yeşil fasulye, yüzde 30,2 ile kiraz, yüzde 28,6 ile havuç ve yüzde 23,5 ile tavuk eti yer aldı.
Üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla havuçta
TZOB'nin temmuz verilerine göre, üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 461,2 ile havuçta görüldü. Bunu yüzde 444,4 ile elma, yüzde 236,6 ile yeşil mercimek, yüzde 231,6 ile kabak ve yüzde 219,5 ile maydanoz takip etti. Bayraktar, havucun markette üretici fiyatının 5,6 katına, elmanın 5,4 katına, yeşil mercimeğin 3,4 katına ve kabağın 3,3 katına satıldığını aktardı.
Açıklamada yer alan fiyatlara göre, üreticide 11 lira olan havuç markette 61 lira 73 kuruşa, 18 lira 75 kuruş olan elma 102 lira 7 kuruşa, 24 lira 21 kuruş olan yeşil mercimek 81 lira 50 kuruşa, 17 lira 64 kuruş olan kabak 58 lira 49 kuruşa ve 6 lira 82 kuruş olan maydanoz 21 lira 79 kuruşa satıldı. Bu veriler, market raf fiyatları ile üretici fiyatları arasındaki makasın özellikle havuç, elma ve yeşil mercimekte çok yüksek olduğunu ortaya koydu.
Üreticide fiyatlar: Kuru soğan yükseldi, havuç geriledi
Bayraktar, temmuzda üreticide 31 ürünün 8'inde fiyat artışı, 16'sında fiyat düşüşü görüldüğünü, 7 üründe ise fiyat değişimi olmadığını bildirdi. Üreticide en çok fiyat düşüşü yüzde 51,1 ile havuçta, en çok fiyat artışı ise yüzde 52,9 ile kuru soğanda kaydedildi. Bayraktar, kuru soğandaki artışı, Çukurova Bölgesi'nde yazlık kuru soğan hasadının tamamlanması ve İç Anadolu Bölgesi'nde erkenci çeşitlerin hasadının henüz başlamamış olmasına bağladı. Bu geçiş döneminde piyasada arz daralması yaşandığını belirten Bayraktar, bunun üretici fiyatlarını yukarı çektiğini ifade etti.
Arz daralması ve mevsimsel etkiler fiyatları belirledi
Bayraktar, kıyı kesimlerindeki seralarda sivri biber ve domates üretiminin sona ermesiyle arzın azaldığını, bu nedenle üretici fiyatlarının yükseldiğini söyledi. Çilekte üretim sezonunun sonuna yaklaşılması da arzı daraltan bir diğer etken oldu. Buna karşılık kabak, salatalık ve patlıcanda yayla bölgelerindeki üretimin devreye girmesiyle arz arttı; ancak talebin bu artışı karşılayamaması üretici fiyatlarının gerilemesine yol açtı.
Yazlık patateste ise ilkbahar dönemindeki uzun süreli yağışlar ürünlerde bozulmalara neden oldu ve arzı azalttı. Bayraktar, bu durumun patates üretici fiyatlarının yükselmesini beraberinde getirdiğini aktardı. Havuç ve yeşil mercimekte mevsimsel arz artışı ile zayıf talep, üretici fiyatlarının düşmesinde etkili olurken; karpuzun hasat sonrası uzun süre depolanamaması ve talebin beklentilerin altında kalması da fiyat düşüşünü tetikledi.
TZOB verileri, temmuzda tarım ürünleri fiyatlarında hem üretici hem de tüketici cephesinde dalgalanmanın sürdüğünü gösteriyor. Önümüzdeki dönemde hasat takvimi ve hava koşullarının arz üzerindeki etkisi, fiyat hareketlerinin yönünü belirleyecek.
