Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, temmuz ayına ilişkin üretici ve market fiyatları ile girdi maliyetlerindeki değişimi içeren yazılı açıklama yaptı. Açıklamaya göre, markette 39 ürünün 19'unda fiyat artışı, 20'sinde ise fiyat düşüşü kaydedildi. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 86,2 ile sivri biber olurken, en fazla ucuzlayan ürün yüzde 49 ile karpuz oldu.
Markette en yüksek artış sivri biberde
Bayraktar'ın aktardığı verilere göre, markette fiyatı en fazla artan ürünler şöyle sıralandı:
- Sivri biber: yüzde 86,2
- Kuru soğan: yüzde 53,3
- Mısırözü yağı: yüzde 23,4
- Kuru üzüm: yüzde 22,8
- Patates: yüzde 15,5
Markette fiyatı en fazla azalan ürünler ise yüzde 49 ile karpuz, yüzde 39,6 ile yeşil fasulye, yüzde 30,2 ile kiraz, yüzde 28,6 ile havuç ve yüzde 23,5 ile tavuk eti oldu.
Üretici ile market arasındaki fiyat farkı
Bayraktar'ın verdiği bilgiye göre, geçen ay üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla olduğu ürünler şöyle oluştu:
- Havuç: Üretici fiyatı 11 lira, market fiyatı 61 lira 73 kuruş, fark yüzde 461,2
- Elma: Üretici fiyatı 18 lira 75 kuruş, market fiyatı 102 lira 7 kuruş, fark yüzde 444,4
- Yeşil mercimek: Üretici fiyatı 24 lira 21 kuruş, market fiyatı 81 lira 50 kuruş, fark yüzde 236,6
- Kabak: Üretici fiyatı 17 lira 64 kuruş, market fiyatı 58 lira 49 kuruş, fark yüzde 231,6
- Maydanoz: Üretici fiyatı 6 lira 82 kuruş, market fiyatı 21 lira 79 kuruş, fark yüzde 219,5
Bu verilere göre havuç markette üretici fiyatının 5,6 katına, elma 5,4 katına, yeşil mercimek 3,4 katına, kabak ise 3,3 katına satıldı.
Üreticide en yüksek artış kuru soğanda
Temmuzda üretici tarafında 31 ürün incelendi. Bu ürünlerin 8'inde fiyat artışı, 16'sında fiyat düşüşü görülürken, 7 üründe ise fiyat değişimi olmadı. Bayraktar, üreticide en çok fiyat düşüşünün yüzde 51,1 ile havuçta, en çok fiyat artışının ise yüzde 52,9 ile kuru soğanda görüldüğünü kaydetti.
Piyasada arz daralması yaşanıyor
Bayraktar, özellikle kuru soğandaki fiyat artışının arz daralmasından kaynaklandığını belirtti. Çukurova Bölgesi'nde yazlık kuru soğan çeşitlerinin hasadının geçen ay tamamlanması, İç Anadolu Bölgesi'nde ise erkenci çeşitlerin hasadının henüz yeni başlaması nedeniyle piyasada arz daralması yaşandığını aktardı. Bu geçiş döneminin üretici fiyatlarının yükselmesine neden olduğunu ifade etti.
Kıyı kesimlerindeki seralarda sivri biber ve domates üretiminin sona ermesiyle arzın azaldığına dikkati çeken Bayraktar, açıklamasında şu değerlendirmelere yer verdi:
"Çilekte de üretim sezonunun sonuna yaklaşılması nedeniyle arz daraldı ve üretici fiyatlarında artış görüldü. Kabak, salatalık ve patlıcanda, yayla bölgelerindeki üretimin devreye girmesiyle arz arttı. Talebin bu artışı karşılayacak düzeyde olmaması, üretici fiyatlarının gerilemesine yol açtı. Yazlık patateste ilkbahar döneminde uzun süre etkili olan yağışlar, ürünlerde bozulmalara neden olarak arzı azalttı. Arzdaki daralma, patates üretici fiyatlarının yükselmesini beraberinde getirdi."
Havuç ve yeşil mercimekteki fiyat düşüşlerine de değinen Bayraktar, piyasada diğer sebzelerin bol miktarda bulunması, mevsimsel olarak havuç ve yeşil mercimekteki arzın artması ve talebin zayıflamasının üretici fiyatlarında düşüşe neden olduğunu söyledi. Karpuzda ise hasat edildikten sonra uzun süre depolanamama özelliği ve talebin beklentilerin altında kalması, üretici fiyatlarının gerilemesinde etkili oldu.
