Son dönemde Türkiye'nin popüler tatil beldelerindeki bazı plajlar, giriş kriterleri ve kıyafet kurallarıyla gündeme geliyor. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ali Erdoğan, bu durumun statü yarışına dönüştüğünü ve uzun vadede ruh sağlığını tehdit ettiğini söyledi. Özellikle sosyal medyada yayılan videolar, bu mekanlara giremeyen veya girişte sorun yaşayan kişilerin deneyimlerini gözler önüne seriyor.
Psikolojide 'Kıtlık Etkisi'
Doç. Dr. Erdoğan, insanların bu plajlara olan ilgisini psikolojide 'kıtlık etkisi' olarak bilinen kavramla açıkladı. "Bir şey ne kadar ulaşılmaz, ne kadar az ise o kadar kıymetlidir gibi bir algı oluşabiliyor. Bu algı, o mekanlara olan ilgiyi artırıyor" dedi. Ancak uzman, bu durumun aslında o yerin gerçek değerini yansıtmadığını, sadece zihinde yapay bir değer yarattığını vurguladı.
Statü arayışının, kişilerin kendini gösterme ve varlığını kanıtlama çabasıyla birleştiğini belirten Erdoğan, "Bazı plajlara girmek, maalesef bir statü göstergesi olarak sunuluyor. İnsanlar da bu yarışın içinde kendini buluyor" ifadelerini kullandı. Bu durumun, kişi o mekana giremediğinde hayal kırıklığı ve ruhsal çöküntüye yol açabileceğini, girse bile beklediği statü artışını göremeyince yine benzer sorunlar yaşanabileceğini sözlerine ekledi.
İzlenim Yönetimi Tatil Keyfini Çalıyor
Doç. Dr. Erdoğan, tatil anlayışındaki değişime de dikkat çekti. İnsanların tatilde dinlenmek yerine sürekli sosyal medya paylaşımı yapma çabası içinde olduğunu belirten uzman, buna 'izlenim yönetimi' adını verdi. "Kişi, tatilden keyif almak yerine sürekli fotoğraf ve eğlence paylaşımı yapıyor. Bu, tatilin önüne geçtiğinde sorun başlıyor" dedi.
Bu kaygının kişiyi 'an'dan uzaklaştırdığını ve tatilin anlamını yitirdiğini söyleyen Erdoğan, "Tatilden rahatlamış, huzurlu dönmek yerine daha sıkıntılı, gergin dönüyor ve tatil onun için zehir oluyor" diye konuştu. Toplumda 'Şu mekana gitmelisin, yoksa geride kalırsın' algısının oluştuğunu, bunun da uzun vadede toplumsal ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.
Uzmandan Öneriler: Anın Tadını Çıkarın
Doç. Dr. Ali Erdoğan, bu döngüden çıkmanın ilk adımının davranışın farkına varmak olduğunu söyledi. "Paylaşım yapmak yerine anın tadını çıkarmaya çalışmalı. 'Şu anda deniz kenarındayım, ailemle huzur içindeyim' demeli" dedi. Anın farkında olmanın ve anı yaşamanın önemine vurgu yapan Erdoğan, "Herhangi bir mekana girmek için yarışmayalım. Mutluluğa, huzura girmek için yarışalım" çağrısında bulundu.
Eğer kişi bu durumu kontrol edemiyor, tatillerden keyif alamıyor ve sürekli bir statü kaygısı taşıyorsa, profesyonel yardım alması gerektiğini belirten Erdoğan, "Psikiyatrist desteği, bu tür düşünce kalıplarını kırmada etkili olabilir" diyerek sözlerini noktaladı.
