Resim Çizmek İslam'da Günah mı? Diyanet'in Detaylı Açıklaması
Resim çizmek, İslam dininde mutlak biçimde yasaklanan bir faaliyet olarak değerlendirilmez. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun açıklamalarına göre, bu konu sanat, niyet ve kullanım amacı çerçevesinde ele alınır. İslamiyet'te temel ölçü, yapılan fiilin insanı inanç bakımından yanlış bir noktaya sürükleyip sürüklemediğidir. Bu nedenle resim çizimi tek başına günah kabul edilmez ve çizilen resmin içeriği ile amacına göre değerlendirilir.
Diyanet'e Göre Resim Çizmenin Hükmü ve Sınırları
Diyanet İşleri Başkanlığı, çizim faaliyetinin mutlak biçimde yasaklanmadığını, hükmün tasvir edilen varlık ve kullanım amacıyla bağlantılı olduğunu belirtir. Doğa manzaraları, cansız varlıklar, mimari çizimler ve soyut çalışmalar dinen sakıncalı görülmez. Canlı varlıkların çizimi konusunda ise tarihsel süreçte farklı yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Bu tartışmaların temelinde putperestlik endişesi yer alır. İslam alimleri, ibadet amacı taşıyan ya da kutsallaştırılan tasvirlere karşı temkinli yaklaşmıştır.
Günümüzde resim çizimi, sanat, eğitim ve ifade aracı olarak ele alınır ve putlaştırma amacı bulunmadığı sürece günah sayılmaz. Çizimin insanı yanlış inanca sürüklemesi, ahlaka aykırı içerik barındırması ya da haram kabul edilen bir amacı desteklemesi halinde hüküm değişir. Burada belirleyici olan niyet ve ortaya çıkan sonuçtur. Faydalı, öğretici ve estetik amaç taşıyan resim çalışmaları dinen sakıncalı kabul edilmez.
Mezheplere Göre Resim Çizme Konusundaki Farklı Yaklaşımlar
Resim çizme konusunda mezhepler arasında yaklaşım farkları bulunur fakat bu farklar çizimin mutlak biçimde yasaklanması şeklinde değildir. Mezhepler arasındaki bu farklar, çizimin sanat ya da bilgi amacı taşıyıp taşımadığıyla yakından ilişkilidir. Hiçbir mezhep resim çizimini bütünüyle ve her şartta haram kabul etmez. Esas ölçü, çizimin inançla, ahlakla ve kullanım amacıyla kurduğu bağdır.
- Hanefi Mezhebi: Canlı varlıkların resmedilmesi hususunda temkinli bir yaklaşım benimsenmiştir. Özellikle üç boyutlu ve gerçekçi tasvirlerin hoş karşılanmadığı görülür. Buna karşılık cansız varlıkların, bitkilerin ve manzara çizimlerinin sakıncalı sayılmadığı ifade edilir.
- Şafii Mezhebi: Benzer bir tutum vardır ve canlı tasvirleri konusunda ihtiyatlı davranılır. Bu yaklaşımın temelinde putlaştırma endişesi yer alır.
- Maliki Mezhebi: Resim çizimi daha çok kullanım amacı üzerinden değerlendirilir. İbadet amacı taşımayan, saygı ya da kutsallık atfedilmeyen çizimler mutlak yasak kapsamında ele alınmaz.
- Hanbeli Mezhebi: Canlı varlık tasvirleri konusunda sınırlayıcı görüşler öne çıkar fakat eğitim ve öğretim gibi zorunlu alanlarda yapılan çizimlere daha esnek yaklaşılır.
İçinde Resim Bulunan Evde Namaz Kılınır mı?
İçinde resim bulunan evde namaz kılınabilir fakat bazı hususlara dikkat edilmesi gerekir. Namazın geçerliliği, mekandaki resimlerin varlığıyla ortadan kalkmaz. Din İşleri Yüksek Kurulu değerlendirmelerinde namazın sahih olması için temel şartların niyet, kıbleye yönelme ve temizlik olduğu belirtilir. Evde bulunan resimler bu şartları doğrudan etkilemez.
Ancak resmin türü ve konumu önem taşır. Canlı varlık tasviri içeren ve namaz kılanın tam karşısında yer alan resimler huşuyu zedeleyebilir. Bu durumda namaz mekruh kabul edilir fakat geçerliliğini kaybetmez. Resmin yan tarafta ya da arkada bulunması halinde bu sakınca daha hafif değerlendirilir. Cansız varlıklar, manzara ya da süs amaçlı desenler bu kapsamda ele alınmaz. Ayrıca resmin örtülü olması ya da görüş alanı dışında kalması mekruh olma durumunu ortadan kaldırır.
Buradaki ölçü ibadetin ciddiyetini korumaktır. Namaz sırasında dikkatin dağılmaması ve zihnin ibadete yönelmesi esas alınır. Bu sebeple mümkün olduğunda namaz kılınan alanda dikkat dağıtıcı unsurların azaltılması tavsiye edilir. Buna rağmen içinde resim bulunan bir evde kılınan namaz geçerlidir ve tekrar edilmesi gerekmez.
Resim Öğretmeni Olmak ve İnsan Resmi Çizmek Caiz mi?
Resim öğretmeni olmak dinen caiz kabul edilir ve bu hüküm yapılan işin içeriği ile amacı üzerinden değerlendirilir. Eğitim ve öğretim faaliyetlerinin başlı başına meşru olduğu, hükmün verilen eğitimin niteliğine göre belirlendiği ifade edilir. Resim öğretmenliği bilgi aktarma, estetik anlayış kazandırma ve el becerisini geliştirme amacı taşır. Bu yönüyle ibadetlere ya da inanca aykırı bir faaliyet sayılmaz.
İnsan resmi çizmek ise dinen tek başına mutlak günah şeklinde değerlendirilmez ve konu niyet, amaç ve kullanım alanına göre ele alınır. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu açıklamalarında, insan tasvirleriyle ilgili hükmün putlaştırma ve kutsallaştırma endişesiyle bağlantılı olduğu belirtilir. Günümüzde insan resmi çizimi sanat, eğitim, anatomi çalışmaları ya da mesleki öğretim amacı taşıdığında bu endişe ortadan kalkar.
İbadet amacı bulunmayan, saygı veya kutsallık atfedilmeyen çizimler günah kapsamında değerlendirilmez. Ahlaka aykırı içerik taşıyan, insan onurunu zedeleyen ya da yanlış inançlara kapı aralayan çizimlerde ise hüküm değişir. Burada belirleyici unsur çizimin kendisi değil ortaya koyduğu anlamdır. Faydalı, öğretici ve estetik amaç taşıyan insan resimleri dinen yasaklanmış sayılmaz.
